kmc bidya

तजिलजि

  • श्रीश्रीश्री स्वस्थानी बाखं – ८

    न्ह्यब्वःम्ह ः पशुपतिमान पःमां श्री गणेद्यःयात ज्वजलपे, श्री सरस्वतीयत ज्वजलपे, श्री स्वस्थानी परमेश्वरीयात ज्वजलपे ।। थनलिं सतीदेवी दक्ष प्रजापतिया यज्ञ याःथाय्  थ्यंकः बिज्यानाः बौ दक्ष प्रजापति व मां विरनीया पालि भ्वपुयाः अनया लकस छकः स्वयाः मिखा...

  • श्रीश्रीश्री स्वस्थानी बाखं – ७

    न्ह्यब्वःम्ह ः पशुपतिमान पःमां श्री गणेद्यःयात ज्वजलपे, श्री सरस्वतीयत ज्वजलपे, श्री स्वस्थानी परमेश्वरीयात ज्वजलपे ।। थनंलि दक्ष प्रजापतिं छकः अक्वमेघ जग्गे यायेगु मनसुवा यानाः माक्व हलंज्वलं ताःलाका सतीदेवी व महाद्यः निम्ह बाहेक सकलें म्ह्याय्पिं...

  • श्रीश्रीश्री स्वस्थानी बाख – ६

    न्ह्यब्वःम्ह ः पशुपतिमान पःमां श्री गणेद्यःयात ज्वजलपे, श्री सरस्वतीयत ज्वजलपे, श्री स्वस्थानी परमेश्वरीयात ज्वजलपे ।। थनंलि छन्हु कैलाशय् श्रीश्रीश्री महाद्यःया मन कय्कय् च्यानाः म्हाइपुसे च्वंगुलिं छाय् थथे जूगु धकाः ध्यान दृष्टिं स्वःबलय् सकलें...

  • श्रीश्रीश्री स्वस्थानी बाख – ५

    न्ह्यब्वःम्ह ः पशुपतिमान पःमां श्री गणेद्यःयात ज्वजलपे, श्री सरस्वतीयत ज्वजलपे, श्री स्वस्थानी परमेश्वरीयात ज्वजलपे ।। थनंलि ब्रम्हाया श्रृष्टिकथं दक्ष प्रजापति व वीरनी निम्हत्यपू सुखं काल हनाच्वनालि वीरनीया प्वाथय् दयाः गुला दयांलिं स्वीनिगू लक्षणं...

  • श्रीश्रीश्री स्वस्थानी बाखं–४

    न्ह्यब्वःम्ह ः पशुपतिमान पःमां श्री गणेद्यःयात ज्वजलपे, श्री सरस्वतीयत ज्वजलपे, श्री स्वस्थानी परमेश्वरीयात ज्वजलपे ।। थनंलिं छन्हु ब्रम्हा, विष्णु व महाद्यः स्वम्ह छथाय् चवनाः “थ्व विश्व ब्रम्हाण्ड धयागु झीगु हे खः । थ्व सकतां झीगु इच्छाकथं चलय्...

  • श्रीश्रीश्री स्वस्थानी बाखं–३

    न्ह्यब्वःम्ह ः पशुपतिमान पःमां श्री गणेद्यःयात ज्वजलपे, श्री सरस्वतीयत ज्वजलपे, श्री स्वस्थानी परमेश्वरीयात ज्वजलपे ।। थनलिं छन्हु ब्रम्हा, विष्णु व महाद्यः स्वम्हं थवंथः थःपिं हे जक तःधं धकाः गुमानकथं च्वछानाः खँ ल्हानाच्वन । उबले अन गनं गनं...

  • श्रीश्रीश्री स्वस्थानी बाखं–२

    न्ह्यब्वःम्ह ः पशुपतिमान पःमां श्री गणेद्यःयात ज्वजलपे, श्री सरस्वतीयत ज्वजलपे, श्री स्वस्थानी परमेश्वरीयात ज्वजलपे ।। थनंलि महामायां परमेश्वरीया आज्ञाकथं महाद्यवं ब्रम्हा, विष्णुया भष्म जूगु नौ भचा कयाः थःगु म्हय् बुल । अले ल्यंगु भष्म नौ फुक्कं...

  • जनवहाद्यः प्राणप्रतिष्ठा आः बहनि न्ह्याना च्वंगु दु

    येँया जनवहाद्यः यात लँ सियाः बांलाकेगु ज्या याःगु दु  । दँय दँस पुस शुक्ल चतुर्थीइ  जनवहाद्यः यात थुकथ। छवाः तक अष्टमीया न्हिं निसें न्ह्ववं यकाः द्यःयात स्साकुसा याइ । न्ह्ववंया छवाः तक द्यःया ब्रतबन्ध, दशकर्मया  विधि क्वचायेकुगु दु । थौं पुन्हिया...

  • चाँगुनारायण द्यः येँया तलेजुइ बिज्याकल (किपा स्वयादिसँ)

    थौं मिलापुन्हीया दिं दँय्दसंथेंतुं थुगुसी नं चाँगुनारायण द्यः येँया तलेजुइ बिज्याकुगु दु ।चाँगुनारायणंनिसें द्यःयात गाडीइ तयाः हयाः येँया जमलय् थ्यंकाः अनंनिसें द्यःयात जात्रा यानाः तलेजुइ हःगु खः । तलेजुइ चाँगुनारायण द्यः थ्यनेधुंकाः विधिपूर्वक...

  • श्रीश्रीश्री स्वस्थानी बाखं–१

    न्ह्यब्वःम्ह ः पशुपतिमान पःमां श्री गणेद्यःयात ज्वजलपे, श्री सरस्वतीयत ज्वजलपे, श्री स्वस्थानी परमेश्वरीयात ज्वजलपे ।। छन्हु अगस्त्यमुनि कुमारयाथाय् बिज्यानाः लिपा कलियुगय् मनूत काम, क्रोध, लोभ, मोह, मद्मात्सर्य व इष्र्याय दुबिनाः तसकं पापी, अधर्मी...

  • माघ संल्हू, हाम्वः संल्हू, घ्यः चाकु संल्हू

    – लव कर्माचार्य –दच्छिया छकः चाःचाः हिलाः वयाच्वनीगु थीथी नखःचखः, तजिलजिमध्ये छगू नखः खः – माघ लाया न्हापांगु संल्हू न्हि खः माघ संल्हू बाय् घ्यःचाकु संल्हू वाय् हाम्वः संल्हू ।  फुकं नखःचखः चन्द्रमासया चन्द्रमानकथं तिथि हनावयाच्वनेगु नखःत जूसां थ्व...

  • ल्होछार वा लोसारया इतिहास (च्वसू)

    –अजितमान तामाङ नेपालय् दयावयाच्वंगु थीथी सांस्कृतिक पर्वतमध्ये ल्होछार वा लोसार दकले पुलांगु पर्व खः धकाः धायेगु याः । नेपालय् तामाङ, ह्याल्मोपिन्सं न्यायेकीगु ल्होछार (लोसार) व मुस्ताङ, डोल्पा, मुगुइ न्यायेकीगु रुङ पर्व चीनय् चिनियाँपिनसं...

  • यःमरि पुन्ही : तःजिगु नेवाः तजिलजि

    -डा. चुन्दा बज्राचार्य “यःमरि च्यामु, उकी दुने हाकुब्यूम्ह ल्यासे, मब्यूम्ह बुरिकुतिचाछिमिनं चिकु, जिमिनं चिकुपियाच्वने थाकु, याकनं ब्यू” परिभाषा ः च्वय् न्हयःथनागु काव्यात्मक अभिव्यक्ति सुं विशेषं कविया आत्मां पिज्वःगु अभिव्यक्ति मजूसे यःमरि...

  • किपूया न्हय्गां जात्रा

    ललेन्द्र शाक्य ऐतिहासिक नगर किपू, येँपाखे. ७ किलोमिटर दक्षिण व यलपाखें पश्चिमपाखे लाःगु छगू पुलांगु नगर खः । स्वनिगःया स्थानीय आदिवासी नेवाः समुदायपिन्सं जात्रा हनेगु झ्वलय् न्हय्गां जात्रा बखुमदः दुनेया किपूया इन्द्रायणी जात्रा दँय्दसं दशमीया दिनय्...

  • बालाचःह्रे,बाला चतुर्दशी

    डा. चुन्दा बज्राचार्य मंसीरकृष्ण चतुदर्शी (चःह्रे) कुन्हु दँय्दसं पशुपति गुह्येश्वरी श्लेश्मान्तक वन, मृगस्थली आदि थासय् वनाः छेँ मदुपिनिगु (स्वर्गे जूपिनिगु) नामय् द्यःद्यःपिंथाय् सतबिज ह्वलाः मदुपिन्सं यानावंगु पापं मुक्त यानाः स्वर्गय् छ्वयेगु...

  • चाःबहिया श्री चन्द्रविनायक (ल्होंसा गणेद्यः) श्री भैरवनाथया जात्रा थौंनिसें

    सचिन शाक्य येँया प्यम्ह विनायक (सूर्यविनायक, चन्द्रविनायक, अशोकविनायक व जलविनायक) मध्ये चाःबहिया श्री चन्द्रविनायक (ल्होंसा गणेद्यः) छम्ह प्रमुखम्ह खः । दँय्दसं सकिमिला पुन्ही (कार्तिक पून्ही) निसें कार्तिक कृष्णपक्षया तृतियातक प्यन्हुयंकं जात्रा...

  • हलिमलि नखः सकिमिला पुन्हि

    – डा. चुन्दा बज्राचार्य – बौद्धमार्गी नेवाःतय्गु लागि सकिमिला पुन्ही धयागु दिं तःधगुं दिं खः । थ्व हे दिनय् स्वयम्भु महाचैत्य प्रतिस्थापित याःगु धाइ । थ्व कुन्हु स्वयम्भू भगवानया थाय् वनाः पुजा याःवनेगु परम्परा दु । स्वयम्भुइ हलिमलि ब्वयेगु व तुतः...

  • किजापूजा

    –डा. चुन्दा बज्राचार्य यमपञ्चकया दकले लिपाया दिं अर्थात् कछलाथ्व दुतियाकुन्हु ततापिन्सं थः किजापिन्त लक्ष्मीपूजाबलय् लक्ष्मीपूया थाःथें म्हपूजाबलय् थःथम्हं थःगु आत्मायात पूजा याःथें ताः आयु भिं जीवनय् न्ह्याः वने फयेमाः धकाः सुवाः बियाः पूजा यायेगु...

  • लक्ष्मीद्यः पूजा

    –डा. चुन्दा बज्राचार्य “नेपाल वर्ष क्रिया” सफुतिइ धयातःथें लक्ष्मीयात पूजा यायेगु म्हपूजा याइबलय्थें मन्दः च्वया उगु मन्दलय् थःथःगु छेँया परम्पराया छसिकथं लः प्वताय्, अबीर, ताय्, वा, हाकुमुस्या, ग्वःमाय्, आखे, मन्दःया दुने चिकंमन्दः थानाः मन्दः...

  • मोहनी नखलय् पशुबलि,जनजाति व नेवाः

    बिजय स्यस्यःमोहनी नापःया इलय् रेडियो नेपाल प्रशासरण जुइगु शुम्भ निशुम्भ वध, महिषासुरया वधया नाटक न्यनाः नतमस्तक जुइपिं झीपिंहे नेवाःत । आः वयाः जनजातिया पाय्छि कि पाय्छि मजू अले नेवाःतय्गु मोहनी धइगु हिन्दूतयगु दशै मखु धकाः धइगु बहसय् नेवाःत कुहां...

  • मोहनीया नःला स्वनेगु व नवरात्री मेला

    डा.चुन्दा बज्राचार्य –मोहनि नखःया प्रारम्भ नःला स्वनाः जुइ । आश्विन शुक्ल प्रतिपदाकुन्हु मोहनि नखः न्ह्याकेगुया लागि प्रत्येक छ“ेय् छ“ेय् नःला स्वनेगु, सुचिनिचि यानाः खुसिं फि कयाहयाः, नीलः कयाहयाः, प“चा व फि ल्वाकछयानाः गुम्हसिया ब“य् तुं गुम्हसिया...

  • यल गाःबहाःया पूर्णचण्डी भुजा जात्रा

    विदेशी विद्धान डब्लू क्रिकपाटिकं थःगु सफुती यलय् छेँसिबें अप्वः देगःत दु धकाः न्ह्यथनातःगु दु । आपालं आपाः विदेशीया मिखाय् नगुमा (क्यालेण्डर)य् दइगु दिंसिबें अप्वः नखःचखः नेपालय् दु । यलय् गुलि नं जात्रात दु, उगु जात्रातमध्ये छगू मू जात्रा खः,...

  • येँयाः छगू दुवाला

    – डा. चुन्दा बज्राचार्य – येँयाः (इन्द्रजात्रा)इन्द्रजात्रा, ये“याः, ये“द्याः, ये“द्याःपुन्ही, ये“यापुन्हि कथं प्रचलितगु जात्रा यंलाथ्वः द्वादशीनिसें यंलागाः चौथी खुन्हुतक हनीगु ये“याः जात्रा मध्यय् छगू तःधंगु जात्रा, उत्सव, नखः वा चखःकथं परम्परागत...

  • नेपाःया दकले ताःहाकःगु याः करुणामय बुंगद्यःया रथयाः

    – लव कर्माचार्य – दच्छिइ छकः न्ह्याना च्वनीगु थीथी रथया घःचाः तुलीगु खः याः दु । नाला करुणामय रथ यात्रा, ये“ करुणामय जनबहाःद्यःया रथ यात्रा, ग्वल गंगामाईया रथ यात्रा, ये“य् शाक्यवंश देवदेवी स्वरुप गणेश, भैरव व कुमारी रथ यात्रा । अथेहे धयाथें तुं यल...

  • मोहनीया चालंनिसें किपुली १२ दँया बाघभैरव (गथु) प्याखं पिदनी

    येँपाखें थ्यंमथ्यं ७ किमि जक तापाःगु ऐतिहासिक नगर किपू । किपू नगरय् परम्परांनिसें न्ह्यानावयाच्वंगुु थीथी महत्वं जाःगु संस्कृति दु । उगु महत्वं जाःगु संस्कृतिमध्ये १२ दँय् छक्वः पिलू वइगु बाघभैरव प्याखं नं खः । थ्व प्याखं गथु (माली÷मालाकार)समुदाय...

  • नेवाः भ्वय्या महिमा

    – सुवर्ण शाक्य – संस्कृतिया ‘भोजन’ ख“ग्वःया अर्थ नयेगु, नकेगु, नसा, पोषण, शारीरिक मानसिक पथ्य व परिकार खः । भोजनथें तुं भोजया अर्थ नसा हे खः गुगु कि साःगु भिंगु प्वाः जायेक नयेगु । नेवाः भासय् ‘च’ व ‘ज’ ल्यूने वःगु ख“ग्वःया ‘च’ व ‘ज’या थासय् ‘य्’...

  • यलया उपाकलंसाया नृसिंह जात्रा

      बिजय शर्मा राजोपाध्याय हलिमय् प्राचीन संस्कृतिया त:मि देय्त मध्ये नेपाल नं ला:। धार्मिक सहिष्णुता, आध्यात्मिक भावना, ऋतु अनुसारया नख:चख:, बुँज्यानिसें कला-कौशल तक्क थनया बिस्कं म्हसिका ख: । धार्मिक आस्था थनया जीवन शैलिया अभिन्न अंग हे ख:। थ्व...

  • स्वनिगःया खुसि व वर्षा

    लव कर्माचार्यगु“या गुं मूल मुहानं लः बाः ।उपिं गु“या कापं लः धाः क्वब्वाःथ्वपिं खः वर्षा ईया खुसि बाः ।।थ्व च्वय्या छकूचा कविता थन्यःगु शीर्षक खः । गु“या कापकापं, बाय् मूलमूलं लः पिज्वयाः क्वथ्यानाः भूमिइ जुनाः न्ह्याइगु खुसिबाः । व“चुगु सर्गः न्यंक...

  • गुंलाया गुन्हि पुन्हि,

    – लव कर्माचार्य –थ्व छगू गुंलाय् लाः वइगु छगू पुन्हि खः । गुन्हि पुन्हि । थ्व गुंलाया गुन्हि पुन्हि धइगु नेपाल संवतया न्हापांगु ला कछलां निसेंया लछि लछि निना ल्याखं झिला क्यं वइगु व लछिं लछि ल्याखं गुला क्यना च्वनीगु ल्याखं गुलागु ला हे गुंला जुया...

  • छुं नं कथं मभिं तायेकाम्वाः अधिकमासयात

         थौंकन्हय् अधिकमास न्ह्यानाच्वन । आः न्ह्यानाच्वंगु अनला धइगु अधिकमास जुल । थुग ला धइगु लगभग स्वदँय् छकः वइ, गुगु झिंस्वंगूगु ला खः । दच्छिया झिंनिला दइ । थ्व सकसिनं स्यूगु हे खँ खत । तर लगभग स्वदँय् छकः धाःसा झिंस्वला गथे जूवइगु खः व खँ धाःसा...