Mohanai 2078 KTM

तजिलजि

  • नेवाः समाज व मांया ख्वाः स्वयेगुया महत्व

    श्रीकृष्ण महर्जनस्वनिगःया आदिवासी नेवाः समाज दुनेया संस्कृतियात स्वल धाःसा विविधता दु । संस्कृति धइगु सामुहिक कथं हनीगु ज्या खः । अथे संस्कार स्वल धाःसा नं विविधता दु । संस्कार धाइगु मनूयात योग्य यायेगु नितिं याइगु कर्मकाण्ड खः । संस्कृति व...

  • होलिया नामकरण गुगु कथं जुल ?

    – डा. चुन्दा बज्राचार्यचिल्लाथ्व अष्टमि खुन्हु थाय्थासय् चिर स्वानाः सुरु जुइगु होलि, चिल्लाथ्व पुन्हि अर्थात् फाल्गुण शुक्ल पूर्णिमाखुनु चिर क्वथलाः चिर वाये यंकल धायेवं तिनि होलि सिधःगु जुइ । होलि पर्वयात  सरकारं राष्ट्रिय पर्वकथं मान्यता बियाः...

  • सिलाचःह्रे–शिवरात्री

    नेवाःतय्सं हनाः वयाच्वंगु नखःचखः मध्येय् छुं छुं नखःचखः बहनी वा सन्ध्याकाः इलय् द्यःद्यःपिन्त पूजा यानाः नखः हनेगु यानाः वयाच्वंगु  गथे पाहाँचःह्रे हनीबलय् सन्ध्याकाःइलय् वा बहनी तिनि लुकुमाद्यः पूजा यानाः भ्वय् नयेगु याइगु खः । चथाः हनीबलय् नं...

  • घ्यःचाकु संल्हु (प्रा.डा. चुन्दा बज्राचार्यया च्वसू)

    –प्रा.डा. चुन्दा बज्राचार्य नेवाःतसें हनाः वयाच्वंगु नखः चखः अप्वः धयाथें तिथि अर्थात् चन्द्रमाया गति कथं हनाः वयाच्वंगु दु । बिस्का जात्रा व घ्यःचाकु संल्हु धकाः छगू निगू नखः गते कथं हनाः वयाच्वंगु नखः खः । यःमरि पुन्हीथें हे घ्यःचाकु संल्हु नं...

  • थौं जनवहाःद्यःया न्हवं

    पौष शुक्ल पक्ष अष्टमीया दिं आर्यावलोकितेश्वर सेतो मच्छिन्द्रनाथ जनबहाःद्यः करुणामयया महास्नान अर्थात् न्हवंया नितिं सप्तमिया दिं सुथ न्हापां प्यता ईपाखे द्यःगुरु, बेताजु गुरुजु (सबल बहाःया शाश्वत बज्रया सन्तानपिं) व जनबहाःया थकाली गुरुजुपिं व...

  • थौं यःमरी पुन्ही (भिडियो स्वयादिसँ)

    –प्रा.डा. चुन्दा बज्राचार्य यःमरी च्वामु, उकी दुने हाकु, ब्यूम्ह ल्यासे, मब्यूम्ह बुरीकुतिचा छिमिनं चिकु, जिमिनं चिकु पियाच्वने थाकु, याकनं ब्यु ।। च्वय् न्ह्यथनागु काव्यात्मक अभिव्यक्ति सुं विशेषं कविया आत्मां पिज्वःगु अभिव्यक्ति मजुसे यःमरी...

  • नेवाः भ्वय्या महिमा

    सुवर्ण शाक्य – संस्कृतिया ‘भोजन’ खँग्वःया अर्थ नयेगु, नकेगु, नसा, पोषण, शारीरिक मानसिक पथ्य व परिकार खः । भोजनथें तुं भोजया अर्थ नसा हे खः गुगु कि साःगु भिंगु प्वाः जायेक नयेगु । नेवाः भासय् ‘च’ व ‘ज’ ल्यूने वःगु खँग्वःया ‘च’ व ‘ज’या थासय् ‘य्’ वइगु...

  • थौं सकिमिला पुन्ही

    बौद्धमार्गी नेवाःतय्गु नितिं सकिमिला पुन्ही धयागु दिं तःधंगु दिं खः । थ्वहे दिनय् स्वयम्भू महाचैत्य प्रतिस्थापित याःगु धाइ । थ्व कुन्हु स्वयम्भू भगवानया थाय् वनाः पूजा याःवनेगु परम्परा दु । स्वयम्भुइ हलिमलि ब्वयेगु व तुतः ब्वनेगु परम्परा नं दु ।...

  • बलम्बु कुमारी महालक्ष्मी जात्रा

    –रिजु श्रेष्ठ, बलम्बु छुमांः    हलिंया एसिया महादेशया नेपाः देय्या राजधानी येँया पश्चिम लागाया चन्द«गिरी व दहचोक डाँडाया दथुचाय् च्वंगु करिब ४३.९ वर्गा कि.मि. क्षेत्रफल दुगु ऐतिहासिक महत्वया चिधंगु बस्तीया बलम्बुयात थीथी नामं म्हसिकेगु याइ, बलँबुं...

  • शंखधरयात लुमंके बलय्

    मन्दनेवाःतसेंं शिलापत्रय् कीगुली जुइमा वा थ्यासफू ल्हयया कायेगुली जुइमाः नेपाल संवत् हे छयला वयाच्वंगु दु । अले पात्रोय् नं नेपाल संवत्, नेपालदेशीय संवत्, शंखधरकृत नेपाल संवत धकाः धयावयाच्वंगु हे दु । थुकथं राज्यपाखें वहिष्कृत जूसां न्हू पुस्ताया...

  • थौं म्हपूजा

    –प्रा.डा. चुन्दा बज्राचार्य म्हपूजायात कयाः च्वसा न्ह्याका दीपिन्सं थःथःगु कथं हे अभिव्यक्त यानादीगु खनेदु । संस्कतिविद् भाजु सत्यमोहन जोशीजुं म्ह व म्हपूजा सम्बन्धी लेखय् म्हपूजा धकाः सजीवयात कयाः पूजा याइगुयात धयादीगु दु । अथवा मनूया ‘लिभिङनेस’...

  • नेपाल संवत व राज्य

    मल्ल के. सुन्दर नेपाल संवत इतिहास खः । नेपाल संवतया प्रवर्तक शंखधर साख्वाः इतिहास खः । तर इतिहासयात स्वयेगु दृष्टिकोण समान मजू । अथेहे, अभिमत नं बिस्कं बिस्कं दु । संयुक्त राष्ट्रसंघया सदस्यता प्राप्त यायेधुंकाः राष्ट्रसंघ परिषद दुने नेपाल सरकारया...

  • क्वःने लागाया जात्राः पचिमर

    डा.चुण्डा बज्राचार्य आश्विन शुक्ल पञ्चमी पचिम¥हः खः । थ्व पचिम¥हः येँया बिशेष यानाः क्वःने च्वंपिनि पचली भैरवयात पुजा यानाः भ्वय् नयाः म्हयाय्मचा भिनामचातय्त नखत्या सःत, हनेमाः गु खः । पचली भैरव च्वंम्ह धयागु छपु म्ये दु । गुगुलिइ थुकथं...

  • मोहनीया नःला स्वनेगु व नवरात्री मेला

    – डा. चुन्दा बज्राचार्य मोहनि नखःया प्रारम्भ नःला स्वनाः जुइ । आश्विन शुक्ल प्रतिपदाकुन्हु मोहनि नखः न्ह्याकेगुया लागि प्रत्येक छेँय् छेँय् नःला स्वनेगु, सुचिनिचि यानाः खुसिं फि कयाहयाः, नीलः कयाहयाः, पँचा व फि ल्वाकछयानाः गुम्हसिया बँय् तुं...

  • अबुया ख्वाः स्वयेगु

    डा. चुन्दा बज्राचार्य गुंलागाः औसी अर्थात भाद्रकृष्ण कुन्हु नेवाः जातिया नापनापं मेमेगु जातिं नं थःत जन्म ब्यूम्ह अबुया दीर्घायु कामना यासें, अबुपाखें भिं जीवनया लागि सुवाः फयेगु दिं खः । भाद्रकृष्ण औसि कुन्ह अबुया ख्वाः स्वयेगु दिं खः । अबुया...

  • न्याता दान –पञ्चदान

    – लव कर्माचार्य –दछी बाय् दँय् छकः वइगु थ्व पञ्चदान पर्व निगूगु येँ ख्वप पञ्चदान लानाच्च्वनी । वंगु श्रावण शुक्ल गुंलाथ्वः अष्टमि खुन्हु लाइगु पञ्चदान पर्व न्हापांगु यल पञ्चदान जुइ सा थ्व आः वइगु भाद्र कृष्ण गुंलागाः त्रयोदशी खुन्हु लाःवइगु पञ्चादान...

  • कृष्ण द्यःया नां गुलि ?

    – लव कर्माचार्य –दछी छकः वइगु थीथी चखःनखः तजिलजि पर्व मध्येलय् दँय् छकः वइगु थ्व कृष्णाष्टमि पर्व नं छगू नां दंगु पर्व खः । पुलांपिनि मनूपिनि च्यान्हु च्यान्हु पाक नखःचखः ससतिना वइगु धइगु धापूकथं गथांमुगलं च्यान्हु नागपञ्चिमि, उकिं प्यन्हु यल...

  • स्वर्गया लुखा चाइगु न्हि सापारु

    – डा. चुन्दा बज्राचार्य –तिथिं कथं गुंलाथ्व पारु अर्थात भाद्रकृष्णपक्ष पारुकुन्हुया दिंयात सापारु अथवा सायाः कथं हनावयाच्वंगु दिं खः । गुंपुन्हिया कन्हय् कुन्हुया दिं सायाः जात्रा जुइगुलिं सापारु धकाः नामाकरण यानातःगु खः । सापारु थुकथं हनेगु –...

  • छाय् न्यायेकी थौं गथांमुगः ?

    डा. चुन्दा बज्राचार्य श्रावण कृष्ण १४ दिलागाः १४ कुन्हु न्यायेकीगु नखः गथांमुगः चःरे खः । नेवाःतय्सं सिनाज्या क्वचायेवं दकले न्हापां हनीगु नखः धयागु गथांमुगः खः । थ्व नखः वापी धुंकाः दकलय् न्हापां हनीगु वा थ्व नखः धुंसानिसें मेमेगु नखः...

  • कुरुवालय् वनाः दिलद्यः काःवनीगु (मीना बज्राचार्यया च्वसू)

    मीना बज्राचार्य बुंगःद्यः काःवनेत कुरुवालय् वनेमाः धइगु आपासिनं स्यू हे जुइमाः । बुंगद्यःयात दच्छिइ निक्वः कुरुवालय् वनाः काःवनेगु चलन दु धइगु खँ धाःसा आपासिनं मस्यू जुइमाः । छक्वः बैशाख महिनाया अमाइ कुन्हू रथय् तयेत व निक्वःगुखुसि दिल्लागाः अमाइ...

  • सवा लख छ्वालिप्वाः च्याका बुंगद्यःयात लँ स्वः वनी

    श्रीकृष्ण महर्जन स्वनिगःया आदिवासी नेवाःतय्गु जीवन्त नापं अमूर्त संस्कृति अले दक्ले ताः हाकःगु् जात्रा कथं नालातःगु बुंगद्यःया रथ जात्रा खः । थीथी समुदायपाखें थीथी नामं पूजा आजा याना वयाच्वंम्ह बुंगद्यः खः । नेवाःतय्सं बुंगद्यः नापनापं लोकनाथ नं...

  • नेपाःया दकले ताःहाकःगु याः करुणामय बुंगद्यःया रथयाः

    लव कर्माचार्य दच्छिइ छकः न्ह्याना च्वनीगु थीथी रथया घःचाः तुलीगु खः याः दु । नाला करुणामय रथ यात्रा, येँ करुणामय जनबहाःद्यःया रथ यात्रा, ग्वल गंगामाईया रथ यात्रा, येँय् शाक्यवंश देवदेवी स्वरुप गणेश, भैरव व कुमारी रथ यात्रा । अथेहे धयाथें तुं यल...

  • हेलागुलि लं अर्थात् भोटो छु खः ?

    –श्रीकृष्ण महर्जन बुंगद्यःया रथ जात्रा दँय् दसं यलय् अले झिंनिदँय् छकः बुंगंनिसें यलय् तक हइगु चलन दु । थ्यंमथ्यं १६ सय दँ न्ह्याःनिसें हे बुंगद्यःया रथ जात्रा न्ह्याःगु खः धाइ । बुंगंनिसें यलय् तक दँय् दसं रथ जात्रा याना हयेगु थाकूगुलिं थनि ४ सय दँ...

  • बुंगद्यःलिसे किपू नापं न्हय्गांया स्वापू

    किपूमितय्सं जिलाजं छाय् धाइगु खः ? श्रीकृष्ण महर्जन बुंगद्यःया जात्राया झ्वलय् किपू नापं न्हय्गांया स्वापू नं म्हो मजू । येँय् नं दक्षिण पश्चिमपाखे लाःगु न्हय्गां मध्ये नं किपुया स्वापू तसकं लिक्क लानाच्वंगु खने दु । जात्राया झ्वलय् बुंगद्यःया...

  • थौं ल्हुति पुन्हि , बालाजु हितिइ मेला

    थौं चौलाथ्व पुन्हि, सकस्यां ल्हुति । थौंया दिनय् येँया ल्हुति अर्थात बालाजुइ दुगु नीनिधाः हितिइ मेला जुइ । ल्हुतिइ मेला जुइगु दिं जुयाः थौंया दिंयात ल्हुति पुन्हि धायेगु याःगु खः ।थौंया दिनय् मनूत ल्हुतिइ नीनिधाः हितिइ म्वःल्हुयाः अथवा ख्वाः सिलाः...

  • आर्यावलोकितेश्वर जनबहाः द्यःया म्हसीका

    नेपाःया प्यम्ह प्रमुख महत्वं जाःपिं करुणामय लोकेश्वरपिं मध्ये कान्तिपुर येँदेय्या आर्यावलोकितेश्वर नं छम्ह खः । थुम्ह लोकेश्वरयात नेवाः समुदायपिन्सं ‘जनबहाः द्यः’ धायेगु प्रचलन दु । खस भाषां ‘सेतो मच्छिन्द्रनाथ’ धायेगु याइ । थुम्ह द्यःयात जमलं...

  • अजिमापिनिगु द्यः खः ल्वाकेगु जात्रा

    डा. चुन्दा बज्राचार्य –पाहाँचः¥हे नखःया छगू मेगू महत्वपूर्णगु द्यः खः ल्वाकेगु खः । पाहांचः¥हे नखःयात तःधंगु नखःकथं हे हनेगु चलन दु । नेवाःतय् थः म्ह्याय्मचा भिनामचा जक नखत्या सःताः भ्वय् नकेगु जक मखु नेपाः देया संरक्षण यानाच्वंपिं अजिमापिन्त नं...

  • होलिया नामकरण थुकथं जुल

    " होलिकाया नां लिपा होलि धकाः नामाकरण जुयाच्वंगु खः " फाल्गुण शुक्ल अष्टमिनिसें फाल्गुण शुक्ल पूर्णिमा तक्कया च्यान्हुया दिंयात होलि धकाः नामाकरण यानातःगु दु । थ्व नामाकरण गुकथं जुल धयागु बारे छपु धार्मिक अवधारणा थुकथं खनेदु । हिरण्यकसिपु धयाम्ह...

  • सिलाचःह्रे–शिवरात्री

    नेवाःतय्सं हनाः वयाच्वंगु नखःचखः मध्येय् छुं छुं नखःचखः बहनी वा सन्ध्याकाः इलय् द्यःद्यःपिन्त पूजा यानाः नखः हनेगु यानाः वयाच्वंगु दु । गथे पाहाँचःह्रे हनीबलय् सन्ध्याकाःइलय् वा बहनी तिनि लुकुमाद्यः पूजा यानाः भ्वय् नयेगु याइगु खः । चथाः हनीबलय् नं...

  • श्रीपञ्चमी वसन्त पञ्चमी

    डा. चुन्दा बज्राचार्य सल्लाथ्व पञ्चमी अर्थात् माघ शुक्ल पञ्चमी कुन्हुया दिंयात श्रीपञ्चमी धकाः महामञ्जुश्री सरस्वतीयात पूजा याना हनेगु याना वयाच्वंगु दु । थ्व कुन्हु महामञ्जुश्रीया थः शक्तिपिं वर्दा व मोक्षदा निम्ह ज्वना महाचीनं निसें स्वयम्भूया...