kmc bidya

तजिलजि

  • स्वन्तिया निन्हुया दिंः थौं खिचापूजा

    –डा. चुन्दा बज्राचार्य कार्तिक शुक्ल चतुर्दशीकुन्हु यमपञ्चकया निगूगु निन्हुया दिं खः । थ्व दिंकुन्हु थःपिन्त रक्षा याइम्ह, भैरवया बहान वा यमराजया दूत धकाः धयातःम्ह खिचायात पूजा यानाः हनीगु खः । खिचापूजाकुन्हुयात नरक चतुर्दशी धकाः नं धायेगु याः ।...

  • मोहनी व दशैं गुलि पाः ? दर्शन छु खः ?

    नेवाःतय्सं मोहनि नखः तःजिक हना वयाच्वंगु दुसा नेवाः मखुपिं विशेष याना हिन्दुतय्सं दशैं धकाः तःजिक नखः हनाः वयाच्वंगु दु । आः वया मोहनि नखःयात हे दशैं कथं हना वयाच्वंगु दु । थः म्ह्याय् मस्त व भिना मस्तय्त तकं नःलास्वां बिया ध्यबा बिइगु तकं चलन...

  • फ्यासुना वनाच्वंगु मोहनी नखः

    मोहनी नखः धइगु नेपाःया दकलय् तःधंगु नखः खः । खतुं थ्व नेपाःया जक नखः मखु, हिन्दूतय्गु हे नखः खः, अले हिन्दूया हे प्रभावय् लानाः धार्मिक सहिष्णुताय् च्वनाच्वंपिं बौद्धपिसं नं हनावयाच्वंगु नखः खः । थन मोहनी धायेबलय् नेवाःतसें हनेगु बिस्कं व ब्यागलं...

  • यःसिं छाय् थनिं ? – डा. चुन्दा बज्राचार्य

    डा. चुन्दा बज्राचार्य येँयाः वा इन्द्रजात्राया सुरु यःसिं थनाः निसें सुरु जूसा यःसिं क्वथया क्वचायेकीगु खः । प्रजातन्त्र स्वयां न्ह्ययाः येँयाः सुरु जुइ च्यान्हु न्ह्यःनिसें सरकारी जंगी कर्मचारी नायः महानायः रकमी गुथियारत सरकारी पुरोहितपिं सकलें...

  • अबुया ख्वाः स्वयेगु

    डा. चुन्दा बज्राचार्य गुंलागाः औसी अर्थात भाद्रकृष्ण औसीकुन्हु नेवाः जातिया नापनापं मेमेगु जातिं नं थःत जन्म ब्यूम्ह अबुया दीर्घायु कामना यासें, अबुपाखें भिं जीवनया लागि सुवाः फयेगु दिं खः । भाद्रकृष्ण औसि कुन्ह अबुया ख्वाः स्वयेगु दिं खः । ...

  • जाःगु सलिखय् हिप टाइट कुर्ता ( पद्मरत्न तुलाधरया निवन्ध )

    पद्मरत्न तुलाधरहिप टाइट कुर्ता ल्यासे मिसातय् म्हय् च्वने दयाः गुलि पूर्ति यात जुइ व स्वया हिप टाइट कुर्तायात थःगु म्हय् पुने खंपिसं अप्वः गर्व यात जुइ, अज्ज व स्वया नं हिप टाइट कुर्ता दुगु म्ह स्वये खंपिं मिजंतय्सं अप्वः सन्तुष्टिया सासः ल्हात वुइ...

  • छाय् न्यायेकी थौं गथांमुगः ?

    डा. चुन्दा बज्राचार्यश्रावण कृष्ण १४ दिलागाः १४ कुन्हु न्यायेकीगु नखः गथांमुगः चःरे खः । नेवाःतय्सं सिनाज्या क्वचायेवं दकले न्हापां हनीगु नखः धयागु गथांमुगः खः । थ्व नखः वापी धुंकाः दकलय् न्हापां हनीगु वा थ्व नखः धुंसानिसें मेमेगु नखः...

  • बुङ द्यः व सिनाज्या

    च्वमिः विपेन्द्र महर्जन     प्राकृतिक रुपं झारपात कन्दमूल आदी जक नयाः गुफाय् वा सिमाप्वलय् द्यनाः प्रकृतिं ब्यूथें जीवन महंसे भौगोलिक अबस्थाया लिधँसाय् ब्वलनाच्वंगु नसाज्वलंयात न्हून्हूकथं उन्नति याना पुनेगु, च्वनेगु, जुइगु (यातायात) थें जाःगु...

  • सिथि नखः (प्रा.डा. चुन्दा बज्राचार्यया च्वसू)

    सिथि नखःबलय् द्यःयात छाइगु वः व चतांमरि दुने मनोवैज्ञानिक कथं नं विश्लेषण यायेगु जुइ । कृषि उत्पादन मध्येलय् दलके तःजिगु धयागु वा बाय् जाकि खः । सिनाज्या सुरु जुइ छुं ई न्ह्यः हनीगु सिथि नखः खः । जाकिचुंया चतांमरि पृथ्वी, उकिइ द्यःने तइगु थीथी वः...

  • पुरुषोत्तम मासया महिमा (रुकमिणी श्रेष्ठया च्वसू)

    –रुकमिणी श्रेष्ठ हरेक स्वदँया छक्वः लाःवइगु अनला । थुकियात मलमास–मनमास–पुरुषोत्तम मास–अधिकमास आदि धायेगु याः । बास्तवय् चन्द्रमासकथं तिथि निर्धारण जुइगु ज्योतिषी सिद्धान्त खः । चन्द्रमान कथं संक्रान्ति मलात धाःसाा अधिकमास लगेजुइगु खः । सौरमानय् ३६५...

  • नेवाः समाज व मांया ख्वाः स्वयेगुया महत्व

    श्रीकृष्ण महर्जनस्वनिगःया आदिवासी नेवाः समाज दुनेया संस्कृतियात स्वल धाःसा विविधता दु । संस्कृति धइगु सामुहिक कथं हनीगु ज्या खः । अथे संस्कार स्वल धाःसा नं विविधता दु । संस्कार धाइगु मनूयात योग्य यायेगु नितिं याइगु कर्मकाण्ड खः । संस्कृति व...

  • होलिया नामकरण गुगु कथं जुल ?

    – डा. चुन्दा बज्राचार्यचिल्लाथ्व अष्टमि खुन्हु थाय्थासय् चिर स्वानाः सुरु जुइगु होलि, चिल्लाथ्व पुन्हि अर्थात् फाल्गुण शुक्ल पूर्णिमाखुनु चिर क्वथलाः चिर वाये यंकल धायेवं तिनि होलि सिधःगु जुइ । होलि पर्वयात  सरकारं राष्ट्रिय पर्वकथं मान्यता बियाः...

  • सिलाचःह्रे–शिवरात्री

    नेवाःतय्सं हनाः वयाच्वंगु नखःचखः मध्येय् छुं छुं नखःचखः बहनी वा सन्ध्याकाः इलय् द्यःद्यःपिन्त पूजा यानाः नखः हनेगु यानाः वयाच्वंगु  गथे पाहाँचःह्रे हनीबलय् सन्ध्याकाःइलय् वा बहनी तिनि लुकुमाद्यः पूजा यानाः भ्वय् नयेगु याइगु खः । चथाः हनीबलय् नं...

  • घ्यःचाकु संल्हु (प्रा.डा. चुन्दा बज्राचार्यया च्वसू)

    –प्रा.डा. चुन्दा बज्राचार्य नेवाःतसें हनाः वयाच्वंगु नखः चखः अप्वः धयाथें तिथि अर्थात् चन्द्रमाया गति कथं हनाः वयाच्वंगु दु । बिस्का जात्रा व घ्यःचाकु संल्हु धकाः छगू निगू नखः गते कथं हनाः वयाच्वंगु नखः खः । यःमरि पुन्हीथें हे घ्यःचाकु संल्हु नं...

  • थौं जनवहाःद्यःया न्हवं

    पौष शुक्ल पक्ष अष्टमीया दिं आर्यावलोकितेश्वर सेतो मच्छिन्द्रनाथ जनबहाःद्यः करुणामयया महास्नान अर्थात् न्हवंया नितिं सप्तमिया दिं सुथ न्हापां प्यता ईपाखे द्यःगुरु, बेताजु गुरुजु (सबल बहाःया शाश्वत बज्रया सन्तानपिं) व जनबहाःया थकाली गुरुजुपिं व...

  • थौं यःमरी पुन्ही (भिडियो स्वयादिसँ)

    –प्रा.डा. चुन्दा बज्राचार्य यःमरी च्वामु, उकी दुने हाकु, ब्यूम्ह ल्यासे, मब्यूम्ह बुरीकुतिचा छिमिनं चिकु, जिमिनं चिकु पियाच्वने थाकु, याकनं ब्यु ।। च्वय् न्ह्यथनागु काव्यात्मक अभिव्यक्ति सुं विशेषं कविया आत्मां पिज्वःगु अभिव्यक्ति मजुसे यःमरी...

  • नेवाः भ्वय्या महिमा

    सुवर्ण शाक्य – संस्कृतिया ‘भोजन’ खँग्वःया अर्थ नयेगु, नकेगु, नसा, पोषण, शारीरिक मानसिक पथ्य व परिकार खः । भोजनथें तुं भोजया अर्थ नसा हे खः गुगु कि साःगु भिंगु प्वाः जायेक नयेगु । नेवाः भासय् ‘च’ व ‘ज’ ल्यूने वःगु खँग्वःया ‘च’ व ‘ज’या थासय् ‘य्’ वइगु...

  • थौं सकिमिला पुन्ही

    बौद्धमार्गी नेवाःतय्गु नितिं सकिमिला पुन्ही धयागु दिं तःधंगु दिं खः । थ्वहे दिनय् स्वयम्भू महाचैत्य प्रतिस्थापित याःगु धाइ । थ्व कुन्हु स्वयम्भू भगवानया थाय् वनाः पूजा याःवनेगु परम्परा दु । स्वयम्भुइ हलिमलि ब्वयेगु व तुतः ब्वनेगु परम्परा नं दु ।...

  • बलम्बु कुमारी महालक्ष्मी जात्रा

    –रिजु श्रेष्ठ, बलम्बु छुमांः    हलिंया एसिया महादेशया नेपाः देय्या राजधानी येँया पश्चिम लागाया चन्द«गिरी व दहचोक डाँडाया दथुचाय् च्वंगु करिब ४३.९ वर्गा कि.मि. क्षेत्रफल दुगु ऐतिहासिक महत्वया चिधंगु बस्तीया बलम्बुयात थीथी नामं म्हसिकेगु याइ, बलँबुं...

  • शंखधरयात लुमंके बलय्

    मन्दनेवाःतसेंं शिलापत्रय् कीगुली जुइमा वा थ्यासफू ल्हयया कायेगुली जुइमाः नेपाल संवत् हे छयला वयाच्वंगु दु । अले पात्रोय् नं नेपाल संवत्, नेपालदेशीय संवत्, शंखधरकृत नेपाल संवत धकाः धयावयाच्वंगु हे दु । थुकथं राज्यपाखें वहिष्कृत जूसां न्हू पुस्ताया...

  • थौं म्हपूजा

    –प्रा.डा. चुन्दा बज्राचार्य म्हपूजायात कयाः च्वसा न्ह्याका दीपिन्सं थःथःगु कथं हे अभिव्यक्त यानादीगु खनेदु । संस्कतिविद् भाजु सत्यमोहन जोशीजुं म्ह व म्हपूजा सम्बन्धी लेखय् म्हपूजा धकाः सजीवयात कयाः पूजा याइगुयात धयादीगु दु । अथवा मनूया ‘लिभिङनेस’...

  • नेपाल संवत व राज्य

    मल्ल के. सुन्दर नेपाल संवत इतिहास खः । नेपाल संवतया प्रवर्तक शंखधर साख्वाः इतिहास खः । तर इतिहासयात स्वयेगु दृष्टिकोण समान मजू । अथेहे, अभिमत नं बिस्कं बिस्कं दु । संयुक्त राष्ट्रसंघया सदस्यता प्राप्त यायेधुंकाः राष्ट्रसंघ परिषद दुने नेपाल सरकारया...

  • क्वःने लागाया जात्राः पचिमर

    डा.चुण्डा बज्राचार्य आश्विन शुक्ल पञ्चमी पचिम¥हः खः । थ्व पचिम¥हः येँया बिशेष यानाः क्वःने च्वंपिनि पचली भैरवयात पुजा यानाः भ्वय् नयाः म्हयाय्मचा भिनामचातय्त नखत्या सःत, हनेमाः गु खः । पचली भैरव च्वंम्ह धयागु छपु म्ये दु । गुगुलिइ थुकथं...

  • मोहनीया नःला स्वनेगु व नवरात्री मेला

    – डा. चुन्दा बज्राचार्य मोहनि नखःया प्रारम्भ नःला स्वनाः जुइ । आश्विन शुक्ल प्रतिपदाकुन्हु मोहनि नखः न्ह्याकेगुया लागि प्रत्येक छेँय् छेँय् नःला स्वनेगु, सुचिनिचि यानाः खुसिं फि कयाहयाः, नीलः कयाहयाः, पँचा व फि ल्वाकछयानाः गुम्हसिया बँय् तुं...

  • अबुया ख्वाः स्वयेगु

    डा. चुन्दा बज्राचार्य गुंलागाः औसी अर्थात भाद्रकृष्ण कुन्हु नेवाः जातिया नापनापं मेमेगु जातिं नं थःत जन्म ब्यूम्ह अबुया दीर्घायु कामना यासें, अबुपाखें भिं जीवनया लागि सुवाः फयेगु दिं खः । भाद्रकृष्ण औसि कुन्ह अबुया ख्वाः स्वयेगु दिं खः । अबुया...

  • न्याता दान –पञ्चदान

    – लव कर्माचार्य –दछी बाय् दँय् छकः वइगु थ्व पञ्चदान पर्व निगूगु येँ ख्वप पञ्चदान लानाच्च्वनी । वंगु श्रावण शुक्ल गुंलाथ्वः अष्टमि खुन्हु लाइगु पञ्चदान पर्व न्हापांगु यल पञ्चदान जुइ सा थ्व आः वइगु भाद्र कृष्ण गुंलागाः त्रयोदशी खुन्हु लाःवइगु पञ्चादान...

  • कृष्ण द्यःया नां गुलि ?

    – लव कर्माचार्य –दछी छकः वइगु थीथी चखःनखः तजिलजि पर्व मध्येलय् दँय् छकः वइगु थ्व कृष्णाष्टमि पर्व नं छगू नां दंगु पर्व खः । पुलांपिनि मनूपिनि च्यान्हु च्यान्हु पाक नखःचखः ससतिना वइगु धइगु धापूकथं गथांमुगलं च्यान्हु नागपञ्चिमि, उकिं प्यन्हु यल...

  • स्वर्गया लुखा चाइगु न्हि सापारु

    – डा. चुन्दा बज्राचार्य –तिथिं कथं गुंलाथ्व पारु अर्थात भाद्रकृष्णपक्ष पारुकुन्हुया दिंयात सापारु अथवा सायाः कथं हनावयाच्वंगु दिं खः । गुंपुन्हिया कन्हय् कुन्हुया दिं सायाः जात्रा जुइगुलिं सापारु धकाः नामाकरण यानातःगु खः । सापारु थुकथं हनेगु –...

  • छाय् न्यायेकी थौं गथांमुगः ?

    डा. चुन्दा बज्राचार्य श्रावण कृष्ण १४ दिलागाः १४ कुन्हु न्यायेकीगु नखः गथांमुगः चःरे खः । नेवाःतय्सं सिनाज्या क्वचायेवं दकले न्हापां हनीगु नखः धयागु गथांमुगः खः । थ्व नखः वापी धुंकाः दकलय् न्हापां हनीगु वा थ्व नखः धुंसानिसें मेमेगु नखः...

  • कुरुवालय् वनाः दिलद्यः काःवनीगु (मीना बज्राचार्यया च्वसू)

    मीना बज्राचार्य बुंगःद्यः काःवनेत कुरुवालय् वनेमाः धइगु आपासिनं स्यू हे जुइमाः । बुंगद्यःयात दच्छिइ निक्वः कुरुवालय् वनाः काःवनेगु चलन दु धइगु खँ धाःसा आपासिनं मस्यू जुइमाः । छक्वः बैशाख महिनाया अमाइ कुन्हू रथय् तयेत व निक्वःगुखुसि दिल्लागाः अमाइ...