prabhu baink new

१३ औं शताव्दी उगु ईया चित्रणयात कयाः ‘अरनिको कृत श्वेतचैत्य’ च्वयागु खः सत्यमोहन जोशी

(शताव्दी पुरुष, संस्कृतिविद् डा. सत्यमोहन जोशी थ्व इलय् थःगु उसाँय्या च्यूताः कयाः थःगु हे छेँ यलया बखुँबहालय् च्वनाच्वनादीगु दु । ९७ दँया भाजु डा. जोशी अझ नं बल्लाःनि । सेखं ज्वर व छुं भच्चा दमया हुनिं वय्कः वंगु लच्छि न्ह्यःनिसें छेँय् च्वनाः आराम यानाच्वनादीगु दु । भाजु डा. जोशीया थ्व इलय् वय्कःया तःधंगु कृति ‘अरनिको श्वेतचैत्य’ महाकाव्य खस भासं अनुवाद जुयाः पिदनेत्यंगु दु । नेवाः अनलाइनन्युजं वय्कःलिसे थ्वहे महाकाव्यया विषययात कयाः यानागु खँल्हाबल्हाया सारसंक्षेप थन न्ह्यब्वयाच्वना । –सं.)

खसभासं अनुवाद जुयाः पिदनेत्यंगु महाकाव्य ‘अरनिको कृत श्वेतचैत्य’यात कयाः छुं ध्वाथुइकाः दीला ?

१३ औं शताव्दी उगु ईया चित्रणयात कयाः महाकाव्य च्वयागु खः । पीदँ न्ह्यः नेपालभाषां थुुगु महाकाव्य पिदन । थ्वयां लिपा, अंग्रेजी भासं अनुवाद जुयाः सन् २००७ य् पिदन । आः थ्व खस भाषां पिदनेत्यंगु खः । थथे खस भाषां पिकायेत्यनागु हुनि राष्ट्रिय विभूति अरनिकों उगु इलय् चीन व नेपाःया सांस्कृतिक स्वापू स्थापित यायेगु नितिं गुगुकथं ज्या यात धैगु खँ सकल नेपाःमिपिन्सं अःपुक ब्वने फयेमा धकाः थ्व महाकाव्य पिदनेत्यंगु खः ।

थ्व महाकाव्य दुने दूगु मू खँ छु खः ?

थुगु महाकाव्य दुने अरनिकों याःगु चीन व नेपाःया धार्मिक स्वापूया लिसेलिसें चैत्यया महत्व छु खः धैगु खँयात कयाः विस्तृतरुपं च्वयातयागु दु । नेपालय् मूर्ति व देगः लिपा जक निर्माण जूगु खः । चैत्य न्हापलाक्क निर्माण जूगु खः । थुकथं चैत्य येँय्, यल, ख्वप सकभनं दु । चैत्यया दर्शन बिस्कं दु । स्वयम्भू महाचैत्य धैगु तःधंगु बौद्ध दर्शन खः । उकिं महायान धर्मावलम्बीया लिसेलिसें थेरवादीपिन्सं नं चैत्ययात पुज्याइ । चैत्य वन्दना याइ । चैत्य वन्दनाया भाव अर्थ सर्वत्रव्याप्त कल्याण स्वरुप भव्य लिसें पवित्र स्वभावया तत्व रुप, बुद्धपिनिगु नं आदिबुद्ध, विविध हित सुख शान्तिया नितिं तेजपुञ्ज, सम्यक् सम्बोधि ज्ञानया मूर्ति, विभूषणय् विलसित पंचज्ञानया हुनिया स्वरुप विकाररहित परिशुद्ध सर्गः सम्मान सर्वत्रव्याप्त लिसें शान्त गम्भीरया स्वरुप चित्त चैतन्य स्वरुप चैत्य खः । बुद्धधर्मया जातक बाखं जक कनाः जीमखु, मूल बुद्धधर्मया दर्शनयात झीसं थुइकाः बिइमाः । थ्व महाकाव्यया आज्जु नं थ्वहे खः ।

थ्व महाकाव्यया खस भाषाया अनुवादित सफू फागुन २८ गते पिदनेत्यंगु दु, उकियात कयाः छुं धयादी ला ?

थ्व महाकाव्य खस भाषां अनुवादित यानाः थ्वहे वइगु फागुन २८ गते पिथनेत्यनागु मू हुनि नेपाःया प्रधानमन्त्री भारत भ्रमण लिपा थ्वहे वइगु चैत्र ७ गते चीनया भ्रमणय् वनेत्यंगु दु । थ्वहे अवसरयात कयाः प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीया ल्हाःतं उलेज्या यायेत्यनागु खः । वय्कः चीन भ्रमण झाइगु इलय् नेपाः व चीनया धार्मिक स्वापू अरनिकोया पालंनिसें गुगुकथं दु, थ्व खँयात अझ अप्वः चीनया नेतापिन्सं थुइके बिइकेगु नितिं नं खः । जिं यानागु इच्छा ला नेपाःया प्रधानमन्त्रीया पाखें ‘अरनिको कृत श्वेतचैत्य’ महाकाव्य चीनया नेतापिनिगु ल्हाःतय् लःल्हानाः नेपाः व चीनया दथुया स्वापू अझ अप्वः क्वातुकेगु कथं खँ जुइमा धैगु हे खः । अले मेता खँ थ्वहे सन्दर्भय् धायेत्यनागु छु धायेबलय् जिं २०४४ सालय् ‘कलाकार अरनिको’ नांया सफू च्वयागु खः ।

उगु सफू तत्कालीन जुजु वीरेन्द्रयात बियागु खःसा जुजु वीरेन्द्रं उगु हे सफू ब्वनाः नेपाः व चीनया ऐतिहासिक स्वापूया लिसेलिसें चीन व नेपाःया स्वापू गुलि पुलां धैगु खँयात कयाः उगु भ्रमण इलय् ध्वाथुइकाः दीगु खः । आः नं जिं थुकथं हे थुगु महाकाव्यपाखें प्रम ओलीं चीनया भ्रमणया इलय् अन च्वंपिं नेतापिन्त नेपाः व चीनया धार्मिक स्वापूयात कयाः खँ थुइकाः दीधैगु भलसा कयागु दु ।

छिं आःतक च्वयादियागु ग्रन्थमध्ये ‘अरनिको कृत श्वेतचैत्य’ महाकाव्य दकले उत्कृष्ट महाकाव्य धकाः थुइकाः ब्यूसा बांलाइ कि ?

अनुसन्धानया लिसें अरनिकोथें जाःम्ह व्यक्तिया खँ च्वयेगु उलि अःपुगु ज्या मखु । थुकिया सोध यायेगु धैगु तःधंगु खँ खः । अरनिकों उगु इलय् याःगु ज्याखँयात मुंकेगु तःधंगु खँ खः । लिसेंं चैत्यया महत्वयात थुइकेगु थुकिया दर्शनयात व्याख्या यायेगु अःपुगु खँ मखु । थ्य ल्याखं थ्व महाकाव्य जिगु उत्कृष्ट च्वसा खः । थ्वयां न्ह्यःने ल्यूने नं जिं मजिपाः लाखे, ध्वं च्वलेचा, बाघभैरव, लाखे क्वःथलेगु, चारुमति आदि ऐतिहासिक प्याखंत अनुसन्धान व अध्ययन यानाः च्वया । तर आः पिदनेत्यंगु खस भाषा अनुवादित महाकाव्य विस्कं कथंया महत्व दु । सुभाय् ।