zero media family planning adv

होलिया नामकरण गुगु कथं जुल ?

– डा. चुन्दा बज्राचार्य
चिल्लाथ्व अष्टमि खुन्हु थाय्थासय् चिर स्वानाः सुरु जुइगु होलि, चिल्लाथ्व पुन्हि अर्थात् फाल्गुण शुक्ल पूर्णिमाखुनु चिर क्वथलाः चिर वाये यंकल धायेवं तिनि होलि सिधःगु जुइ । होलि पर्वयात  सरकारं राष्ट्रिय पर्वकथं मान्यता बियाः होलि क्वचाइगु दिं चिर स्वाइगु जूगुलिं उगु दिंयात चिर स्वाइगु अष्टमी हे धकाः धायेगु याःसा होलि क्वचाइगु पुन्हियात होलिपुन्हि धकाः धायेगु चलन दु ।
होलिया नामकरण ः
फाल्गुण शुक्ल अष्टमिनिसें फाल्गुण शुक्ल पूर्णिमा तक्कया च्यान्हुया दिंयात होलि धकाः नामाकरण यानातःगु दु । थ्व नामाकरण गुकथं जुल धयागु बारे छपु धार्मिक अवधारणा थुकथं खनेदु । हिरण्यकसिपु धयाम्ह छम्ह राक्षस दु । उम्ह राक्षसया धारणाकथं द्यःपिं स्वयां राक्षस बल्लाः । द्यःपिं धयापिं हे शत्रुत खः । उम्ह हिरण्यकसिपुया केहेंया होलिकाया गुण धयागु मिं थिइ मफैगु खः । हिरण्यकसिपुया काय् भक्तप्रल्हाद छम्ह दु । गुम्हसिया उपासना हे विष्णु भगवान खः । हिरण्यकसिपुं थः काय् भक्तप्रल्हादयात विष्णु भगवानया नां काये मते, व झी शत्रु खः धकाः गुलि धाल नं खँ न्यँ हे मन्यं । उकिं थःम्हं जन्म यानातःम्ह काय् प्रल्हादयात स्यायेगु बिचाःयात । उकिं थः काय्यात स्यायेत मिं थिइमफुम्ह केहेँया मुलय् प्रल्हाद तयाः मि च्याकाः दथुइ तयाबिल । मिं थी मफुम्ह मिसाया मुलय् प्रल्हाद च्वनाः नं भगवान विष्णुया हे नां कयाच्वन । लिपा प्रल्हादयात मिं मछ्वसें मिं थिइमखुम्ह होलिकायात हे मिं नौ यानाबिल । व हे होलिकाया नां लिपा होलि धकाः नामाकरण जुयाच्वंगु खः । होलिका धयाम्ह मिसा असत्य पापि बांमलाःगुया प्रतीक खः । उकिं होलिया विशेष महत्व धयागु शत्रुया अन्त, पापियात धर्मया विजय जूगुया हर्ष उल्लास माने यानाः हनिगु खः । विजय जुइबलय् अबिर तयाः सिन्दुर जात्रा याये थें पापियात विजय प्राप्ति याइगु खः । उकिं हे चिर स्वानातःगु चिर क्वथलाः निश्चित थासय् थ्यंका चिर दाह यायेगु धकाः चिर स्वानातःगु सिमा च्याकाछ्वयाः नौ यायेगु चलन दु । होलिकायात च्याका नौ याना छ्वये थें चिरयात च्याकेगु खः । नौ यानाः छ्वयेगु खः ।
छन्हु महाद्यः तपस्या च्वनाच्वंबलय् वयागु तपस्यायात भंग यायेत कामदेवं थीथी लिला क्यनाच्वन । थ्व खनाः पौराणिक बाखं कथं महाद्यः तमं थःगु कपालय् च्वंगु स्वंगःगु मिखा कनाः कामदेवयात भस्म याना छ्वत । अथेतुं चिरयात भष्म यानाः ज्ञानगुणया ज्याय् रतिकृदायात भष्म यायेगुकथं चिरयात दाह यात धायेगु नं याः ।
चिर क्वथयेगु ः
फाल्गुण शुक्ल पुर्णिमा अर्थात चिल्लाथ्व पुन्हि खुनु थाय्थासय् थनातःगु चिर क्वथलाः उकियात निश्चित थासय् यंकाः उना छ्वयेगु याइगु खः । येँया बसन्तपुरय् थनातःगु चिर क्वथलाः येँया तिनिख्यलय् यंकाः उइगु याइ । अथे तुं यलया कृष्णमन्दिरया न्ह्यःने थनातःगु चिर बागमति खुसिया सिथय् यंकाः उना छ्वयेगु याइ ।
चिर स्वायेगु व चिर क्वःथयेगु साइत स्वयाः याये माःगु परम्परा दु । विशेष यानाः होलि म्हितिगु धयागु चिर स्वासांनिसें जूसा मुख्य नेपाल सरकारं बिदा बिइगु पुन्हिखुनु जूगुलिं पुन्हिखुनु अप्वः जनतात होलि म्हितेगु याः । थ्वःथ्वः पासापिं जानाः त्वाःत्वालय् म्हितेगु याः । थ्वया नापनापं छथासं मेथाय् वनाः ल“य्ल“य् हे होलि म्हितेगु याइगु खः ।
(नेवाः तजिलजिइ नखःचखः सफूपाखें साभार)