nepal investment baink

स्वनिगःया नवनिर्माणय् स्थानीययात त्वःफिकेमज्यू

संविधान सभाया निगूगु निर्वाचयन् क्षेत्र ल्या ८ पाखें निर्वाचन त्याकूम्ह नेपाली कांग्रेसया केन्द्रिय दुजः भाजु नवीन्द्रराज जोशीया कजिसुइ स्वनिगःया पुनःनिर्माणया नितिं उपत्यका सभासद् सयन्त्र दयेकूगु दु । थुगु संयन्त्रपाखें आः स्वनिगःया पुनःनिर्माण जक मखु, स्थानीय मनूतय्गु हे सक्रियताय् नव निर्माणय् न्ह्याःवनेगु नेवाः अनलाइन न्यूजलिसे खँ ल्हासें भाजु जोशीं धयादिल । न्ह्यब्वयाच्वना, सभासद् लिसें उपत्यका सभासद् सयन्त्रया कजी भाजु नवीन्द्रराज जोशीलिसे नेवाः अनलाइन न्यूजया खँल्हाबल्हा

 

  • छिगु कजीसुइ उपत्यका सभासद् सयन्त्र धकाः गठन जूगु दु । थुगु संयन्त्रं स्वनिगःया पुनःनिर्माणया सम्बन्धय् गुज्वःगु ज्या यायेत्यंगु दु ? थुकिया योजना गुज्वःगु दु ?

बैसाख १२ गतेया तःभुखाचं आपाः हे धनजनया क्षति यानाबिल । देय्न्यंकया यक्व हे सांस्कृतिक, ऐतिहासिक सम्पदायात नं भग्नावशेषय् हिलाबिल ।
नेपाःया राजधानीलिसें स्वनिगः धइगु नेपाःया सांस्कृतिक म्हसिका दुगु थाय् खः । थन यक्व हे सांस्कृतिक सम्पदात दु, गुकिं नेपाःया हे म्हसिका कःघानाच्वंगु दु । अले थनया बस्तीयात ब्यवस्थित व सुरक्षित दयेकेमाःगु छगू चुनौती नं दु । अय्जूगुलिं थनया पुनःनिर्माणया सवालय् छगू बिस्कं हे सयन्त्रं योजना दयेकाः ज्या यायेमाःगु वाः चायेकाः जिमिसं थुगु सयन्त्र दयेकागु खः ।
थुगु सयन्त्रं बिशेष यानाः दुनेया शहर अथवा धाये पुलांगु वस्तीयात ब्यवस्थित व सुरक्षित वस्ती कथं विकास यायेत योजना दयेकेमाःगु दु । थनया असुरक्षित भवनतय्त माःकथं पुनःनिर्माण यायेगु, हाकनं छुं जूसा सुरक्षित च्वनेत चकंगु थाय्त दयेकेगु् अले उज्वःगु अवस्थाय् अन मनूत च्वनेत माःकथंया तयारी यानातयेगु आदि जुल ।
अले मेगु धइगु दुनेया पुलांगु वस्ती जःखःया थासय् नं उकथं हे ब्यवस्थित व सुरक्षित वस्ती विकास यानाः व्यवस्थित शहर दयेकेगु थुगु सयन्त्रया योजना खः । आः बिशेष यानाः खँ पुनःनिर्माणयागु जुयाच्वंगु दु । तर थुगु सयन्त्रं पुनःनिर्माण स्वयां नं नव निर्माणयात हे ध्यान बियाच्वनागु दु । जिपिं स्वनिगःया नवनिर्माणपाखे न्ह्याःवनेगु जुइ, गुकिं मुक्कं देय्या हे नवनिर्माणय् ग्वाहालि जूवनी ।

  • स्वनिगःया नितिं बिस्कं सयन्त्रया माग जूगु धइगु सरकारप्रति अविश्वास धयागु कथंया खँ नं वल नि ।

अथे मखु । थुगु सयन्त्र धइगु सरकारया ध्यानाकर्षण यायेत कम्प्लिेमेन्टरी जक खः । सरकारयात ग्वाहालि यायेगु खः । समस्या छु छु दु धइगु यथार्थ पहिचान यानाः सरकारयाथाय् थ्यंकेगु खः ।

सरकारं स्वनिगःया क्षतिया गुगु अनुमान याःगु दु, व स्वयां आपाः क्षति  जूगु दु । छकू चुकय् स्वल धाःसा १०खा छेँ दयेफु । छखा छेँ क्षति जूगु दु धाये, व छेँ थुनाब्यु, मेगु निखा दुनावइगु अवस्था दु । थुकथं थनया यथार्थ समस्या मालेगु, उकिया समाधानया नितिं सल्लाह, सुझाव, योजना सरकारया न्ह्यःने तयेगु खः ।
समाज धइगु छु खः ? मनू मनूया पुचलं समाज दयेकी नि । अले थीथी समाज समाज छथाय् मुनाः हे राष्ट्र निर्माण जुइ । थ्व हे कथंया कन्सेप्ट खः । देय्या जनसंख्याया ३६ प्रतिशत थन हे च्वनी, देय्या ६० प्रतिशत कर थन हे मुनी । अय्जूगुलिं स्वनिगःयात ब्यवस्थित व सुरक्षित शहर कथं विकास यायेफत धाःसा थुकिं समग्र राष्ट्रया नवनिर्माणय् ग्वाहालि जूवनी ।

  • थुगु सयन्त्रं समस्याया पहिचान यानाः, सल्लाह, सुझाव व योजना सरकारया न्ह्यःने तयेगु जक खः कि पुनःनिर्माणया ज्या थम्हं हे यायेगु खः ?

थुगु सयन्त्रं निताजि ज्या याइ । छगू ला छु ले धायेबलय् थुगु क्षेत्रय् पुनःनिर्माण मखु, नव निर्माण यायेमाल । स्थानीय मनूतय्सं छुं यायेमाल, छु परे जुल धाःसा इमिसं धाइगु धइगु थःगु क्षेत्रं चुनाव त्याःम्हेसित हे खः । थुगु क्षेत्रय् छुं यायेमाल धाःसा धाइगु वा यायेमाःगु जिं हे खः नि । अथेजूगुलिं अप्वः जिम्मेवार ला जिपिं जुइ । अय्जूगुलिं जिमिसं सभासद्तय्गु हे नेतृत्वय् मेपिं सभासद्त नं दुजः दइगु यानाः प्यंगू निकाय, राष्ट्रिय योजना आयोग, काठमाडौं उपत्यका प्राधीकरण, पुरातत्व विभाग, काठमाडौं महानगरपालिका अले व धुंकाः स्थानीय समुदाय छथाय् मुंकाः योजना दयेकेगु ज्यानिसें हे नापं जानाः ज्या यानावनेगु ।
थुकी स्थानीय समुदाययात त्वःफिके मज्यू धइगु जिगु मान्यता दु । योजनाया विचाः स्थानीयपाखें हे वयेमाः । बरु उकी योजना दयेकेगु ज्या विज्ञतय्सं यायेमा । थथे जूसा सकसिगु सहभागिता नं दइ, अपनत्व नं दइ ।
स्थानीयया थःगु थाय्प्रति मेपिनि स्वयां बिस्कं हे भावना दयाच्वनी । समाजय् स्थानीय समुदायया, छेँया अले सम्पदाया सतीगु स्वापू दयाच्वनी । सम्पदाया नवनिर्माण यायेबलय् अनया स्थानीय मनू बिस्थापन जुइमज्यू धइगु मान्यताय् ज्या यायेमाः । सम्पदा थः हे जीवन्त मखु । तर उगु सम्पदालिसे स्वानाच्वंगु छेँय् च्वंम्ह मनू विस्थापित जुल धाःसा सम्पदा व स्थानीय संस्कृति नं ल्यनीमखु । अय्जुयाः स्थानीय मनू थःगु थासं पिहां वनेम्वाःलेम्वा, स्थानीय मनू विस्थापित जुइम्वाःलेम्वा धइगु विचाः दुने ज्या यायेगु जिगु कन्सेप्ट खः । न्हूगु परस्थिती वःगु खः । न्हूगु परिस्थितीइ न्हूगु कथं बिचाः यायेमाः ।

  • थीथी राजनैतिक पार्टिया मनूत छथाय् मुनीबलय् अन थःथःगु राजनैतीक स्वार्थ पिहां मवइला संयन्त्र दुने ?

जिगु क्षमता फत्तले जिं थथे जुइके बीमखु । खयेफु, संयन्त्रया कजी जूगु ल्याखं जिं गुलिखे खँय् सम्झौता याये मालेफु । तर न्ह्याग्गु जुइमा अन राजनैतीक स्वार्थया ज्याखँ जुइके मबीत जिं फक्व हे कुतः याये । तर मेगु खँ, जिं स्वये अथे जुइ नं मखुृ । छाय्कि अन राजनैतीक ज्या यायेत सुं नं वइगु मखु । अन ला स्वनिगःया नवनिर्माण यायेगु नितिं सकलें मुनीगु खः । जि अन वनाः कांग्रेसया खँ ल्हायेगु मखुनि । अन जिगु पार्टि, छंगु पार्टि स्वयां जनतायात दुःख जुयाच्वंगु ई खः । उज्वःगु इलय् जनप्रतिनिधिं जनतायात ग्वाहालि बीगु खः ।
जिमिगु सिद्धान्त दु धइगु, सकलें नेपाःमि छथाय् मुनाः मेम्ह नेपाःमिया नितिं छु याये फु ग्वाहालि यायेगु खः । थुगु सयन्त्रय् थीथी राजनैतिक दलया प्रतिनिधित दइ । तर थन राजनैतिक, धार्मिक, जातीय स्वयां मानवताया नातां छम्ह नेपाःमिं मेम्ह नेपाःमियात ग्वाहालि यायेगु खः । सांसदया भूमिका धइगु जनताया खँ स्पष्ट रुपं सरकारया न्ह्यःने तयेगु खः । अले थः च्वनागु थाय्यात थम्हं स्वयेगु धइगु स्वाभाविक नं खः । तर मूल रुपं नेपाःया हे नवनिर्माणया नितिं हे ज्या यायेगु खः ।
सामाजिक, सांस्कृतिक, आर्थिक, भौतिक उन्नतीया खँय् राजनीति जुइमज्यू ।

  • आः स्वनिगःया दक्कले असुरक्षित थाय् धकाः थनया दुनेया पुलांगु वस्तीयात हे कयाच्वंगु दु । ततःजाःगु छेँ दुगु, चिचीब्यागु लँ, गल्ली दुगु । थुज्वःगु थासय् सुरक्षित वस्ती विकास वा विपद्या इलय् च्वनेजीक चकंगु थाय् गुकथं दयेकादी ?

थ्व तःधंगु बिषय खः । आः जिं खँ ल्हानाच्वनागु अमूर्त हे तिनि । थन निता खँ विचाः यायेमाः । छगू नवनिर्माण अले पुलांगु वस्ती । दक्कले न्हापां ला झी मेपिनिगु छेँया तःलं चुकय् थःगु छेँय् वनेगु स्थितीं पिहां वयेमाल । भुखाय् ब्वःबलय् उज्वःगु थासं पिहां वयेमाःगु धइगु ला ग्यानापुगु स्थिती हे खः । अय्जूगुलिं सुरक्षित छेँ सुरक्षित बस्ती दयेकेमाल ।
थुकिया नितिं दक्कले न्हापां ला स्थानीयलिसे हे खँ जुइमाल । दक्कले न्हापां जिमिसं छगू विचाः, छगू योजनाया भ्वं दयेके अले व दक्वं खँत स्थानीयया न्ह्यःने तये । उकी छगू खाकायात सकसिनं स्वीकार याःसा उकियात न्ह्यःने यंके तर ८०÷२० जुल धाःसा २० यात गुकथं कःघायेगु, इमिगु खँयात गुकथं यंकेगु योजना दयेकेमाली ।
न्ह्याग्गु धाःसा आः पुनःसंरचना, नवनिर्माण आवश्यक जू । २दँ, ३दँ वा ५दँ न्ह्याक्व हे बीमा, नवनिर्माणय् झी वने हे माः । छाय्कि आःया संरचना सुरक्षित मदु । थ्व दक्व खँय् जिं छु खँय् बः बी ले धाःसा थनया स्थानीय मनूत विस्थापित धाःसा जुइ म्वाःलेमा । थनया मनू थन हे च्वनाच्वनेमा ।

  • उकिया नितिं आः हे छुं योजना न्ह्यःने वंगु वा कन्सेप्ट डेभलप जुइ धुंकूगु हे दु ला कि ?

थीथी खँत वयाच्वंगु दु । उकी आपाः हे होमवर्क यायेमाःगु दनि । गथेकि आः हाउस पुलिंगया खँ वयाच्वन । हाउस पुलिंगया नितिं नं आपाः हे होमवर्क यायेमाःगु दु । बुँ दुगु थासय् ला हाउस पुलिंग याये अःपुइ तर चिचीब्यागु गल्ली, चिचीखागु छेँ गुकथं हाउस पुलिंग यायेगु धइगु स्पष्ट खाका दयेकेमाल दक्कले न्हापां । व स्थानीय मनूतय्त् चित्त बुझे जुइमाल ।
दक्कले तःधंगु खँ धइगु हे स्थानीय मनूत थःगु थासं विस्थापित जुइम्वाःलेम्वा धइगु जिगु बिचाः खः । स्थानीय मनूत थःगु थासं तापात कि अनया स्थानीय सम्पदा, संस्कृति नं ल्यनीमखु धइगु बिलकुल हे ल्वःमंके मज्यूगु खँ खः । न्ह्याग्गु योजना दयेकूसां थ्व खँयात ध्यानय् तयाः हे दयेकेमाः ।
भित्री वस्तीयात सुरक्षित दयेकेत आः अन खाली दुगु थासय् छुं नं दयेके बी मजिल । उज्वःगु थाय् न्याना कायेमाःसा राज्यं न्यानाः नं कायेमाल । वैकल्पिक लँपु नं स्वयेमाल । विपद्या इलय् च्वनेगु सेल्टर दयेकेमाल । अन मनूत च्वं वइबलय् इमित मालीगु हलंज्वलं ब्यवस्था याना तयेमाल ।
थुकिया नितिं स्थानीय नं सचेत जुइमाल । २०० छेँया समुदाय दयेकेमाल । न्हापा गुथि दुगु खः । थौंकन्हय् गुथि थःगु कथं न्ह्यानाच्वंगु दु । तर आः समुदायं थःगु थाय् सुरक्षित व व्यवस्थित दयेकेत ज्या यायेमाल । थःगु त्वालय् ७तजाःया छेँ दयेकेल धाये । थ्व खँ नगरपालिकां स्वयाच्वनेम्वाःल नि । व हे समुदाय पनेजिल । लः मवल, स्थानीय समुदाय वनाः ज्या यायेजिल । थुकथं स्थानीय समुदाय हे थःगु थाय् दयेकेत सक्रिय नं जुइ अले थःगु थाय् व्यवस्थित दयेकेत स्थानीय भावनां नं ज्या याइ । उकी सहजकर्ता सभासद्तय्त दयेकादिसँ । थुकथंया हे कन्सेप्ट जिं दयेकाच्वनागु खः गन विज्ञतय्गु योजना जुइसा थःगु थाय्या विकास यायेत माःकथंया योजनाया कन्सेप्ट स्थानीयया हे जुइ ।

  • थुगु संयन्त्रं नवनिर्माणया ज्या जक याइ लाकि पूर्व तयारीया नितिं नं ज्या याइ ?

पक्कां ज्या याइ । थुगु संयन्त्रं योजना जक मखु, एक्सन प्लानय् हे वनी । थौंया अवस्थाय् सरकारया तयारी मगाः धइगु हे खनेदत । थ्व खँ जिमिसं स्वीकार यायेमाः । यक्व हे मनूत तंचाल विपद्या इलय् आवश्यक उद्धारया ज्या मजुल धकाः । उकी जिं मेपिन्त कुंखिने मिले नं मजू । छाय्कि भोट फ्वं वनागु इलय् मालीगु इलय् जिं स्वये धकाः बचं ला जिं बियागु दु नि । अय्जूगुलिं जिंलिसें हरेक जनप्रतिनिधिं थःथःगु क्षेत्रय् उद्धारलिसें पूर्वतयारीया ज्या यायेमाः ।
आःया इलय् स्वयेगु खःसा सरकारया सफ्टवेयर तयारी दु जुइफु, तर हार्डवेयर तयारी ला मदुनि । स्लाय्ब कटर छगू जक दुगु खःसा गुलि मनूतय् ज्यान बचे यायेफइ जुइ ।
आः झीसं हार्डवेयर तयारी नं यायेमाः । स्लाय्ब कटर धा, अथवा हेलिकप्टर, पाल, खाद्यान्न आदि दक्वं थुकथं, थन थुलि ल्याखय् दु धकाः पुरा तयारी यायेमाः । उकी जिमिसं आः ज्या यायेगु जुइ ।