Mohanai 2078 KTM

समालोचक व कोषकार भाजु इन्द्र माली

नारद वज्राचार्य

इन्द्र माली । नामं हे गाः । छम्ह ससक्त समालोचक, समीक्षक, भाषाविद्,कोषकार व कवि । ‘जि कालिमातिइ दनाच्वना’ धकाः हुंकार याना कविता च्वयादीम्ह वयेकलं लिपा वना छाय् खः कविताय् निरन्तरता बिया मदिल । तर वयेकलं सुरुं निसें हे न्हू कविताया वकालत यायेगु ज्या धाःसा निरन्तर रुपं याना हे वयाच्वनादिल । अले वयेकलं थःत धाःसा समालोचना व कोषय् समर्पित यानादिल । वय्कलं नेपालभाषाया समालोचना लागाय् थम्हं नं च्वयादिल अले गुलिखे बिषय बस्तुइ मेमेपिं समालोचकपिन्त नं बिषय बियाः च्वकादीगु ज्या यानादील ।  खँय् भाषाया भाषाविद्तय् दथ्वी नेपाल भाषाया बिषय (ध्वनि व खँग्व) स दुगु भ्रमया तर्कपूर्ण समीक्षा वयेकलं यानादीगु दु । झ्याल कसको ? धकाः खँय् भाषाया ज्ञाता महानन्द सापकोटां रुप रेखा पत्रिकाय् च्वःगु च्वसूयात वय्कलं खँय् भाषां हे च्वसू च्वया म्हुतुप्वाः तिक्क लिसः बियादीगु नं थन न्ह्यथने बहःजू । अथेहे नेपालभाषाया कवितायात खँय् भाषाय् यंकाः नेपालभाषया कवितायात देय् न्यंक न्यंकेगु ज्या नं वयेकलं यानादीगु दु । गुकें यानाः वयेकः खँय् भाषाया लागाय् नं छम्ह ससक्तम्ह भाषाविद्, समीक्षकया रुपय् सुपरीचित । नां जाः । वयेकलं न्ह्याम्ह लिसे नं न्हापां निसें म्हसिउपिं पासापिं थें यानाः व्यवहार यानादी । गुकें यानाः न्हून्हूपिं च्वमिपिं नं वयेकः नाप घौपलख जक खँ ल्हाय्वं हे सत्तिइ । अले वय्कलं थम्हं यायेपूmगु ग्वहालि भतीचा हे उसि मचासें यानादी । वय्कलं सुयात नं निरास यानामदी । थ्व झिदँया अवधियात दुवालेगु खःसा यक्व थें न्हू पुलां च्वमिपिनिगु सपूmया भूमिका वयेकलं च्वयादीगु झीसं खंकेफु । लजगा कथं वयेकः सरकारया कर्मचारी खः । वयेकः उप सचिव पदय् राजसभाय् ज्यायाना च्वच्वँ रिटायर्ड जुयादिल । वयेकः पोखराय् सरुवा जुया वंबलय् अनया नेवाःतयेत न्ह्यचिकाः झी कवि चित्तधर हृदयजुया मू पाहांसुइ तःधंगु साहित्य सम्मेलन यानादीगु लुमंके बहःजू । व छगू स्वनिगलं पिनेया ऐतिहासिक साहित्य सम्मेलन खः ।

 नुगःचुया अप्रेसन लिपा यक्व थें छेंय् हे च्वनेमाःसां वयेकः गुबलें हे सुम्क मदु । नेपालभाषाया साहित्यया धुकू तःमि यायेया निंतिं झीसं छुं नं छुं याना हे च्वनेमाः धयागु भावना दुम्ह वयेकः सदां हे सक्रिय । सदां हे अध्ययन व अनुसन्धानय् व्यस्त ।  

 झीगु भाषा व साहित्यय् समर्पित अजाःम्ह व्यक्तित्व भाजु इन्द्र मालीया जन्म ने.सं जन्म १०६३ गुंलाथ्व १ स जूगु खः । अले वय्कः थौं ने.सं.११४१ चौलागा १० (०७८ बैसाख २३) कुन्हु ७८ दँया बैंसय् दिवंगत जुयादिल । वय्कः मदयाः झीगु भाषाया समालोचना व अन्वेषनया लागाय् तःधंगु क्षति लाः वनीगु पक्का खः । अथेखःसां वयेकलं जीवंकाछि झीगु भाषायात तःमि यायेया निंतिं यानादीगु गुगु योगदानं खः उकें यानाः वयेकः सदां हे झीगु भाषाया ख्यलय् थीगु नगु थें जुयाः थिना हे च्वनी । ल्यनाच्वनी । म्वानाच्वनी ।

वयेकःया पिदने धुंकूगु सपूmया नां धलः थुकथं दु –

नेपालभाषाय् ः

१.न्हूपुखुलिइ कसाःया ख्वाःपाः, १०९१ च्वसापासा,येँ ।

२.झीगु भाय् ः झीगु खँग्वः , १०९८ मांभाय् मूलुखा,पोखरा ।

३ं.दोलखा भाषिका व छुं , १०९९ चीभाः प्रकाशन, येँ ।

४.पहरि भाषिका छगू अध्ययन, ११०२, थपु पुचः,यल ।

५.पुलांगु कसि ः न्हूगु दापु, १११७ त्रिवेणी साहित्य प्रतिस्थान,येँ ।

६.नेपाल भाषा म्हिगः थौं व कन्हे

७.विद्रोही कवि बुद्ध साय्मि, १११७ प्रतिनिधि प्रकाशन,येँ ।

८.नेपालभाषा माध्यमिक कालया छुं , १११९ कुतः पिकाक,ख्वप ।

९. हाइकु ः छगू अध्ययन १११२८ कुतः पिकाकः,ख्वप ।

१०.थःगु कसि ः थःगु दापु, ११२८ नेपालभाषा अकादेमि,किपू ।

११.नेपालभाषाया यासु धुकू ,११३९ कुतः पिकाकः, ख्वप ।

खँय्भाषाय्

१ं भावना सामयिक संकलन, २०१६ प्रतिनिधि प्रकाशन,येँ ।

२.शशीका केही गीत, (संपादन)२०१६ प्रतिनिधि प्रकाशन,येँ ।

३.जीवनका मोड, २०३४ त्रिवेणी साहित्य प्रतिस्थान,येँ ।

४.नेवारीभाषाका केहि आधुनिक कविता, (संपादन)२०४९ नेराप्रप्र

५.सुन्दर मधिकर्मीका् कविता संग्रह,  २०४९ विनेसास गुथि, ख्वप ।

संपादन

१.नेपालभाषा निवन्ध पुचः,  (११०३ पासा पुचः,येँ ।

२.नेपालभाषा कविता संग्रह,(संयुक्त संपादन)१११६ नेपालभाषा परिषद

३.मत क्वय् खिउँ (कविता) ११२१ कुतः पिकाकः, ख्वप

४.कुचा कुचागु किपा दुने, ११२१ शाक्य जः, येँ ।

५.न्हूगु पलाः (बाखं मुना) ११२८ नेपालभाषा अकादेमि, किपू ।

६ं न्ह्यलुवाः (सामयिक संकलन) ११२८ नेपालभाषा अकादेमि, किपू ।

७.थौंया हाइकु कविता–छब्व (हाइकु मुना)११३४ हाइकान,येँ ।

८.थौंया हाइकु कविता–निब्व,(हाइकु मुना)११३६ हाइकान, येँ ।

९.नेवाः हाइकु    (निलापौ)

१०.थौंया कविता  (स्वलापौ)

सिरपाः

श्रेष्ठ सिरपाः १०९६

नःलि प्रधान सिरपाः ११२६

ठाकुरलाल सिरपाः ११२७

हेमराज सिरपाः ११३९