prabhu baink new

विक्रम संवत् न्हूदँ बैशाख १ गते मखु

विक्रम संवत् न्हूदँ बैशाख १ गते मखु

- विजय स्यस्यः

मनूतसें छु खन, गुकथं छ्यल, गथे याना वल उकथंया हे धारणा न्ह्यपुइ दयावइ, अले गुलिसिया न्ह्यपुइ ला जमोठ जुइ, रुढ जुइ ।

झीसं थुकथं हे मुंकातयागु छगू धारणा खः विक्रम संवत् सौर्यमासय् आधारित संवत् खः अले नेपाल सम्वत् चन्द्रमासय् आधारित संवत् खः । अले मेगु धारणा दु, कालगणना व संवत् पूर्वनिर्धारित रुपं तयार याााः न्ह्याकातःगु खः ।

वास्तवय् स्वयावनेबलय् लुयावइ, कालगणना संवत् सुरु जुइसिकं न्ह्यःनिसें मनूतसें सयेकूगु खः । अले थुकिया लिधंसा धइगु सूद्र्यः व तिमिला हे खः । मनूतसें सुथंनिसें बहनीतकया न्हि धइगु दुगु हे सूद्र्यःया हुनिं खः धाःसा थौंया न्हि व कन्हय्या न्हियात ब्यागलं ब्यागलं ‘ट्याग’ वा ‘लेबल’ यायेत धाःसा चन्द्रकलाया बः काल । चन्द्रकलाया ल्याःकथं न्हिया ल्याः ततं ला (महिना) धइगु दत । ऋतु व दँ धाःसा सूद्र्यःया हुनिं दत । थथेहे जुयाः खः, झी नेवाःतसें नालाकयावया च्वनागु कालगणनाय् नं सूद्र्यः लुइवं न्हि न्ह्याइगु व उगु इलय् चन्द्रकलाकथं गुगु तिथि लानाच्वन, उगु न्हियात उगु हे नामं म्हसिकेगु यानाच्वना । थौं पारु, थौं दुत्या धकाः धयावयाच्वना । हानं गुगु नं लाय् दुने लाःगु संक्रान्ति (सूद्र्यः छगू राशिं मेगु राशिइ दुहाँ वनीगु, संक्रमण जुइगु न्हि) नं दुथ्याकातःगुयात नालाकयाच्वना । संक्रान्ति मलात धाःसा अनला धायेगु नं यानावयाच्वना । थथे यायेबलय् सौर्यमानया दँनाप स्वदँय् छक्वः ‘एडजस्टमेन्ट’ नं जुयावयाच्वन । थुकथं यायेबलय् गथेकि न्हिया नां नं पारु, दुत्या, त्रित्या धकाः धाल । उकथं हे लाया नां नं कछला, थिंला धकाः जुइगु जुल । थुकथं कालगणना याइपिसं दँया नां प्रभव, विभव धकाः ६० गू दु ।

थुगुसीया चौलाथ्व १ निसें न्ह्याःगु दँया नां कीलक खः । नेपाल संवत् न्ह्यायेसिकं न्ह्यः पूर्वीय पद्धतिइ चौलाथ्व १ हे न्हूदँ खः । थुगु इलय् हे पाहाँचः¥हे पर्व जुयाः असनय् द्यःखः ल्वाकेगु जुयावयाच्वंगु दु । थुखुनुया बारयात हे हानं दँया जुजु जुइगु चलन दु । उकिया हे प्रभावकथं उगु दँय् छु गथे जुइगु धइगु ज्योतिषी ल्याःचाः तयेगु नं याः । थ्व कालगणनाया खँ जुल ।

थुकथंया कालगणनाय् शुद्ध सौर्य व शुद्ध चान्द्रमानय् आधारित पद्धतित नं दु । थुकी दुने गुलिंगुलिं पानाः अनेक पद्धति दयाच्वंगु दु । आः नेपाल संवत्, शक संवत्, विक्रम संवत्, इसवीय सन्, हिजरी सन् आदिया सवालय् दुहाँ वनाः स्वयेबलय् ज्व छुं विशेष घटना वा कीर्ति कायम जूगु गुलि दत धकाः ल्याः तयेगु सवाललिसे स्वाःग् खँ खः ।

गथेकि नेपाल संवत् धइगु देय्या फ्क्क ऋणीतय्त मुक्त यानाः कीर्ति तयाः शंखधर साख्वाः नं पशुपतिइ छानाः (द्यःया स्वीकृति, आधिकारिकता) न्ह्याकूगु संवत् जुल । शक संवत् कुशान सम्राट कनिष्कया राज्यारोहणनिसें न्ह्याःगु खनेदु । अथेहे विक्रम संवत् उज्जैनया जुजु विक्रमादित्यं आक्रमणकारी शकतय्त त्याकाः लिना छ्वःगु ईनिसें न्ह्याःगु खनेदु । अथेहे इसवीय सन् हजरत मोहम्मद मक्का त्वःता मदीनाय् वंगु ईयात कयाः न्ह्याःगु खनेदु । तर कालगणनाया ल्याखं न्हूदँ चौलाथ्व पारु (चैत्र शुक्ल पारु) यात हे माने याःगु खनेदु । थुबले हे हानं पुलांगु मोहनीया नवरात्र नं सुरु जुयाच्वंगु दु । थ्व मूलभूत खँ खः । बैशाख १ यात नववर्षारम्भ धायेगु परम्पराया खँ मखु, बैशाख १ धइगु वास्तवय् मेष राशीइ सूद्र्यः संक्रमण जुइगु न्हि खः । थ्व वास्तवय् बसन्त सम्पात् (Vernol Equinox) खः, मार्च २१ स लायेमाःगु खः तर कालगणनाया त्रुटिं स्ववाः धइथें ल्यूने लाःगु खः ।

थुकियात नं झीथाय् उत्सवकथं हनेगु चलन दु, गथेकि ख्वपय् बिस्काः जात्रा, सपनतीर्थ मेला इत्यादि । नेपालय् नेपाल संवत्या विशेषता थ्वहे खः कि थुकिं परम्परागत कालगणना पद्धतियात बांलाक्क नालाकयातःगु दु । तर कछलां वर्षारम्भ यानाः नेपाःया विशिष्टतायात क्यनाब्यूगु दु ।

झीथाय् नेपालय् मानदेव संवत् व नेपाल संवत् मौलिक संवत् खः, गुकी नेपाल संवत् थौंतक म्वानाच्वंगु दु । पृथ्वीनारायण शाह वयेधुंकाः थन शक संवत् न्ह्याकल, वयांल्यू राणाकालय् थ्यंबलय् विक्रम संवत्यात नालाकाःगु खनेदुगु खँ मुलुकी ऐन १९१० स धकाः धाःगुलिं हे खनेदत, तर न्हिल्याः च्वइबलय् धाःसा विक्रम संवत्नाप तिथि हे तयावयाच्वंगुली चन्द्रशम्शेरं तिनि सौर्यमान छ्यःगु खः । थुकिं वास्तवय् विक्रम संवत्या मूलभूत खँ हे तंकाबिल । थथे मूलभूत खँ मदुबले हे थुकियात ‘नेपाली’ धायेगु निंतिं लँपु चायेकल ।