nepal life 2076 3 18

ल्वय्

लक्ष्मण राजवंशी
ल्वय् नां कायेवं कपाः क्वाना वइ । मनूतय्त ल्वय् छता मदुसा गुलि याउइँ ? मनं तुंथें जूसा मनू म्वाः म्वाकं स्वर्गय् थ्यनी । ल्वय् मदुपिं मालास्वःसां ल्वीके फइमखु । छगूनं छगू ल्वय् दयाहे च्वनी । छगू ल्वय् चिलावनी मेगु ल्वय् खने दय्कः वइ । दया वःलिसे सयावःलिसे न्हू न्हूगु ल्वय्तसें मनूतय्त इसाःथिसाः यानाहल । न्हापा गुबलें न्यनेमदुगु ग्यानापुगु ल्वय्त खनेदयावल । मनूतय्त थःगु म्हय् दुनेच्वंगु वासः ल्वी मखात ।
    दयाः छ्यंगू च्वतूथाय् म्हुतुइ वःगु ई बुलेवं घाः लानावनी । आः आइडीन टेन्चर वेञ्जीन मालावल । म्हुतुइ बुयावइगु ई घुतुकाः ध्यबा पुलाः वासः न्याये माल । पालाःभी स्वभी नकेवं मचातय्गु प्वाथय् च्वंपिं किमित कुहांवइ । मचा स्वये जिया वइ । स्याःथाय् मामं मूसःगु ऐलाः थाकाः ल्वय् लंकी । आः जुलं धक्काः छथु जक वयेवं बम मू थें थारा न्हुइ । डाइजीन मनय्कं धक्काः क्वमलाइगु जुल । इमू लः स्येखंया वासः । श्रीखण्ड चुलाः पायेवं कपाः स्याःगु मन्त । मय्जुपिनि ख्वालय् च्वंगु पलः क्वंबुयाः च्वतुका छ्वइ । ‘माइ फेयर लेडी’ हे मालावल । हर्बल नामय् सकतां गडबड । ल्वय्प्वः थःके धनप्वः डाक्टर वैद्य व वासः पसलेयाके ।
    अर्वूद, किड्नी फेलियर, सिरोसीस्, ब्रेन हाम्ब्रेज, एच.आइ.भि. पोजिटिभ, मिनीनजाइटीस, भेजिटेशन – नांजक न्यनेवं प्वाथय् च्वंपिं मांकिमि बाकिमिया नापं सातुवनी । ल्ह्वये माःथें फाये माःथे जुइ । बरु नुगःचु मुयाः (हर्ट फेल)  छथुं सासः चबूसा मचाखाचातसें दुखसी मालीमखु । मखुसा धनं फू जिवं फू । छ्वासय् वायेत भ्वाथःगु पिचा छगः, तुफि छफि व सुकू छपाः नापं ल्यनीमखु ।
थौंकन्हय् डाक्टरतय्गु मिखाय् पिचः भुनाच्वंगु  खः बाय् बोक्सी दुव्यूथें मचाय्क ल्वय् दुबीगु खः, मेशिनं क्यनामबीकं डाक्टरतसें ल्वय् खंकेमफु । खि, हि, चःति, दाः, ला, खइ, न्हि, लाः मेशिनं लनाः दानाः क्यनाबिल कि तिनि डाक्टरतसें म्हुतु वांखाइ । धिवा मदुपिं ब्रम्हनालय् थसः पानाः कालयात पियाच्वनेगु सिवय् मेगु ल“मदु । ल्वगियागु म्हय् मथ्यूसे नाडिइ सुकां चिनाः सुका संगु स्वयाः ल्वय् क्वछीफुपिं वैद्यत लुमनी थौंकन्हय् मेशीन हे डाक्टर खः वा मनू डाक्टर थथे खः धाये थाकु । मेशीनं स्वयाः मेशीनं हे ल्वय् लायेका बीगु ई वल कि डाक्टरतय् त्वाः फ्वसा ह्वै । मेगु न्ह्यागु जूसां थथे छता मज्वीमा, प्रभु
मेगु ग्यानापुगु ल्वय् खः ‘कुर्सी ल्वय् ।’ थ्व ल्वचं कल कि जीवन पर्यन्तः लाइमखु । थ्वं छगू न छगू उपद्रव मयासें त्वःतीमखु । अहि«ंचाःम्ह मचां न्हासं न्हि स्वाल्यां वय्काः लू लू ख्वयाः मांयात पिरय् याइथें कुर्सी लःल्हाना मब्यूतले ल्वगिं यायेगुं मयायेगुं कुकर्म यानाक्यनी । देय् मीमाःसां मां हे वरः तय्माःसां लिचिली मखु । खजाः अपवाद धयागु न्ह्याथासं दु । थ्व ल्वय्नं थी मफुम्ह छम्हं छम्ह गणेशमान सिंह सर्वमान्य धायेकाः लोकं मानय् यानाच्वंम्ह तर ह्वाज्यःम्ह गणेशमान सिंह प्रधानमन्त्रीयागु कुर्सी नारायणहिटी वानाः पिहां वल । तर छुं ज्याखेलय् मदुगु, प्यं छगः जक दिकेज्यूगु कुर्सी थः हे कोदलाः खःला बाय् सुनानं कोथलाः खः गणेशमान रामनाम सत् । कुर्सीया ल्वगि कुर्सी छखे लायेवं तिलय् वःम्ह थें ब“य् थसः पायाः मिखा भ्वय्कनाः कुतिवाय् थें म्ह छम्हं थ्याका थ्याका संकी ।
थ्व कुर्सी ल्वय्यागु लक्षण कमलपित्तया ल्वगिं स्वःथाय् सकभनं म्हासुगु जक खनीथें, थः व थः छेँया जः सिवय् मेपिं सुं खनीमखु । न्ह्याम्हय्सितं शत्रु भाःपी । खँ छताः ज्या अःखः जुइ । मछा भ्याः भचा हे ल्यनीमखु ।  धाइ ल्हाइ धकाः ग्याइमखु । महाद्यःयाम्ह हे बां खयाःनं पशुपति नाथयात च्वयेत नं लिफः स्वइमखु । उकें कुर्सी ल्वगियात पंचखत माफ ।
थ्व ल्वगिया कुर्सी घय्पुयाः बैतरणी पारयायेगु जक मनय् लुयाच्वनी । कुर्सि घयेपुनाः सासःत्वःतेगु ल्वगिया इच्छा पूमवन कि सिना नं अगति लाइ । थ्व कुर्सीया ल्वय् नं कःम्ह मनू बिरुपाक्ष, भष्माशूर दुशासन न्ह्यागुं जुइफु ।
    थ्वयां ल्यू तचकं ग्यानापुगु ल्वय् खः ‘भ्व ल्वय्’ । क्वःबुइँचात थें थ्व ल्वय् गन दुहां वन अन छुं ल्यनीमखु । देय् फ्वगिं जुइ । अनया मनूतय्गु म्हय् भुनाच्वंगु छ्यंगू मिया नयानं मुक्ताः दैमखु । म्वाःम्वाकं मनूत राक्षेसया जुनी लाइ । देय् छगूलिं सी बाजंयागु सः थ्वै । तुं छ्याँँय् थ्व ल्वय् देसय् दुहांवये न्ह्यवः ल्वं हिति, खुसी, बुंगाः, तुंथी, लः सुनावनी । बं फिसः, बजाःभाः आँगसा च्वकाय्  थ्यनी । म्ह्याय्मचा करकियागु कोथाय् काय्मचां थः केहेँतता निनियात ल्यवः माली । ब्वनेकुथिया थाय् मिसा कोठीं काइ । नीलःया थाय् ऐलाखं काइ । नायः नकिं च्याखेतसें काय् म्ह्याय्, कलाः मांयात पाइ । ....... कौ तिंन्हुइ ‘मार ... रा .... ।’ भ्वल्वय् नं सकलें स्वाहाः ।
भ्वल्वय्या ई ब्यः मदु । अथे खःसां देसय् कलह जुलकि थ्व ल्वय्यात लुखा चाय्के थें जुइ । गःपः स्वतिकवः तिपाँचय्क ितनाच्वंगु
(भूपरिवेष्ठित) देसय् दुहां वय्त भ्वल्वय्यात सुनानं खापाखं जुइम्वाः । थ्व ल्वय्या तःता नां दुसां ज्या छता हे–देय्यागु हिनू स्वाहाय्केगु । देय् कुचा थलेगु । देय् न्हंकाःछ्वयेगु । मनूतय्गु नांलिसे जोलाःगु भ्वल्वय् नं दु । गथे ब्रम्हाजियागु त्यपचां दकसिवय् न्हापां पिहां वःगु ल्वय् खः, इन्द्र भ्वल्वय्  । थ्व भ्वल्वय् खनेदयेवं नेपाःया देय्गः दुने च्वंपिं द्यः व देय्गः च्वकाय् च्वंगु गजू सुनावन । जंगे भ्वलय्निसें निर्दलीय सूर्ये भ्वलय् दुहांवयेवं जङ्गल खरानी जुल । सर्प, धँव गैंडाया काल वल । गुलि मनू सित ? गुलिख्ये स्यात । ल्याःचाः मदु । सुमिता नमिता सेती गण्डकीं च्वीकल ।
थ्व भ्वल्वय्यां ल्यू ‘बहुदलीय भ्वलय्’ वय्वं गण्डकी, कोसी हे पय्नं वनाः नेपाःमितय्त धौ भ्यगः ज्वंकाः गु“ प्वीक ख्याना छ्वत । ल्यं दनिगु टनकपुर व महाकाली चायाराती पाजु सकुनीयात लःल्हात । थुजःगु भ्वलय्तसें हे जनयुद्धयात ब्वन । सीपिं सिनावन । म्वाना च्वंपिनि नं मूताः मन्त ।
जनयुद्धयागु न्हूगु नां  लोकतन्त्र, जाःत संघ, धर्म गणतन्त्र भ्वल्वय् न्हंकेगु वासः खः बाय् थ्व छगू न्हूगु भ्वल्वय् खः ? थथेहे धाये मफु । वः बलय् थ्व ययापुसे च्वं । थौंकन्हय् थुयात लाय्बुयाः क्वःत हालाच्वंगु खनी । नुगः फाराफारां मिनी । व क्वःत थःहे हालाच्वंगु खः वा हाय्केत छ्वयाहःगु खः ? इलं ख्वाःपाः उलाक्यनी । ख्वाः व त्वाः ल्वःपिं क्वःतसें हाःहू याना लोकतन्त्र, संघीय गणतन्त्रयात बिसिके छ्वयेगु कुतः खःसा सुंकच्वने मजिल । थुपिं क्वःत मखये फु । ग्वालि न्ह्यःने पालि ल्यूने–थुपिं क्वःत किचकन्यात त जुइफु । थुमित न्ह्येंछ्वीकलकि राजतन्त्र, जहानीयातन्त्र, निर्दलीयतन्त्र, बहुदलीयतन्त्र व प्रजातन्त्र नांयागु भ्वल्वय् हाकुतिना वःगु लोकतन्त्रीय संघीय गणतन्त्र नं न्हूगु भ्वल्वय् जुयाः देय् छगुलिं नुनी न्हां † न्ह्यागु थःजुइमा भ्वल्वय् देय्यागु काल खः । ‘एल्सीन गोर्भाचोभ भ्वल्वय्नं’ पूर्वी यूरोप समाजवादी देय्त साम्राज्यवादी यज्ञकुण्डय् स्वाहाः । सोभियत समाजवादी देय्यात भोल्गा खुसि च्वीका छ्वत । दोर्जे भ्वल्वय्नं सिक्किम इन्द्रावतीया पेटीकोट जुल । इन्द्रा भ्वल्वय् नं  पाकिस्तानयात कव्रस्तान यात नं मुगावे भ्वल्वय् नं अफ्रिका महाप्रदेश सुनामी स्वयाः तच्वःगु भुखाय् ब्वेकल । दकसिंवय् ग्वानापुगु भ्वल्वय् खः ‘किङ्ग कोब्रा विश्व भूमण्डलीकरण व सोनी भ्वल्वय् थ्व ल्वय्या किचलं जक दाय्वं व देसय् गुवलें निभाः त्वइमखु । क्वाःगु सासः ल्हाय् खनीमखु । धायेतलाः ऋण खनाः ग्यायेम्वाः । दीन खनाः ग्यायेमाः धाइ । ग्यायेनं माःगु ग्यानाः मुक्ति नं मदैगु भ्वल्वय् लाय्केफुगु शक्ति स्वाभिमानी जागरुक जनताया न्ह्यःने इन्द्रया अबु गजेन्द्र नं तुति भ्वप्वी न्ह्यागु ल्वय्यागु वासः खः जनता जनार्दनयागु बज्र मुक्का ।
ने.सं. ११२८ तछलागा १२