prabhu baink new

येँ, यल ख्वपं तापाःगु “काठमाण्डौ”

 

  •  सानुराजा शाक्य  

कार्यान्वयन हे मजूसे विवादय् लाःगु संविधानया विरोधय् देस च्यानाच्वंगु नं निला दइन तर मि स्यायेगु ज्याय् राज्यया अग्रसरता उत्साहवर्धक मजू । उकि नं न्हूगु संविधान जारी जुइधुंकाः प्रमुख दलत सरकार कब्जा यायेगु फोहरी संसदीय राजनीतिइ प्रवेश जुइधुंकूगु अवस्थाय् देसया अवस्था अझ दर्दनाक जुइफु । थुज्वःगु अवस्थाय् नं सत्तारुढ दलया छथ्व: नेतात न्हूगु संविधान विश्वया दकलय् उत्कृष्ट संविधान धकाः भाषण यायेगुलिइ हे मस्त जुयाच्वंगु दु । संविधान उत्कृष्ट खः कि मखु धइगु ई वयेधुंकाः जक धायेफइ तर नेपाःया हकय् देसया बच्छि भूभागय् ख्युंकाः विरोध जुइक हःगु संविधान शुरुइ हे विवाद हे लाये धुंकल । थ्व संविधानय् तत्काल परिमार्जित मयात धाःसा देसया अखण्डता थ्व हे संविधानया कारणं विखण्डत जूवनीगु अवस्थाय् नेपाः थ्यनी ।

संविधानया कारणं तराई मधेसया जनतां नाका नाकाय् विरोध यानाः जूगु नाकाबन्दी छन्हु ज्यनी तर तराई मधेस व थारुतय्त आन्दोलनया मागयात सम्बोधन मयासे संविधान कार्यान्वयनय् मुलुकयात यंकल धाःसा उकिया मू थ्व राष्ट्रं पुले फइगु अवस्थाय् नेपाः दइ मखु । तराईया जनतां बन्द नाकाबन्दीया वाध्यताय् म्वानाच्वंगु निला दइन । तराई मधेसया जनताया हविगत गथे जुल राज्यया केन्द्र “काठमाण्डौ”यात वास्ता मदु तर काठमाण्डौलय् पेट्रोलियम पदार्थ व खाद्यान्नया अभाव खने दयेवं तिनि राज्यया न्ह्यलं चाल धइगु आरोप दु । थ्व आरोपय् सत्यता गुलि दु यथार्थता नं उलि हे दु । नेपाः धइगु हे काठमाण्डौ धइगु यथार्थतां अझ नं मुक्त मजूनिगु यथार्थताया चित्र नं खः थ्व । तर थौं येँ, यल ख्वपया पिडा नं “काठमाण्डौ” नं मचायेधुंकल मात्र काठमाण्डौयात समस्या जुल धाःसा जक राज्यं मिखां खनीगु गुज्वःगु नेपाः झीसं दयेके लात । संविधानसभां न्हूगु संविधान जारी जुइधुंकाः नेपाःया छ्वासुगु राष्ट्रियता खिपतय् नेपाःया निर्माण जुयावनीगु संभावनायात अझ तबाला याःगु दु ।

तराई मधेसया उद्योग कलकारखाना शिक्षण संस्था बन्द जूगु निला दइन । तराई मधेसया आन्दोलनया कारणं हे मधेसया जक मखु देसया मेमेगु थासय् च्वंगु उद्योग व्यवसाय बामलाक प्रभावित जुल । राज्ययात कलकारखाना बन्द जूगु, व्यापार व्यवसाय थप्प जुयाच्वंगुलिइ चिउता हे मदु । मानौं थ्व देसय् राज्य धइगु हे दु कि मदु धइगु कथं देस न्ह्यानाच्वन । थुकथं ला देस न्ह्याइ मखु । भुखाचं थला परे जूगु पर्यटन दना वये फुगु अवस्थाय् मदुनि । न्हूगु संविधानया कारणं पिदंगु अशान्तिया कारणं देसया अर्थतन्त्रय् लाःगु लिच्वःया बारे चर्चा यायेवं देसया प्रधानमन्त्री, अर्थमन्त्रीया कर्तव्य पूवनी मखु । थ्व फुक्क प्रभावया लिच्वलं देसय् ब्वलंकीगु वेरोजगारी छखे मेखे महंगीया मारं जनताया जः त्वःथुला बिल । तर राज्यय् हालीमुहाली यानाच्वंपिं छथ्व सिमित नेतातय् गाडी चिकं, भुतुलिइ ग्यास व खाद्यान्न दतले जनता सिनाच्वंसा मतलब मदु थें च्वंगु व्यवहार जुयाच्वंगु दु । न्हूगु संविधानय् आन्दोलनरत मधेसी व थारुतय्त चित्त बुझे यानाः कार्यान्वयनय् मवन धाःसा उकिं पिदनीगु लिच्वः नेपाःया नितिं सहज जुइमखु ।

नेपाः भारतं थें तःधंगु देय् मखु गन काश्मिर लगायत पूर्वी राज्यय् अशान्ति जूसां भारतया आर्थिक समृद्धियात पंग मजू । नेपाः श्रीलंका थें जाःगु देय् नं मखु गन बीसौं बर्षतक तामिल व राज्यया दथुइ युद्ध जूसां श्रीलंकाया समृद्धिइ असफल हे जुइगु कथं प्रभाव मलात । वा नेपाः सिरिया वा मध्यपूर्व देत थें न्हि न्हि अशान्ति व ल्वापुइ नं म्वाना च्वने फइगु देय् मखु । उकिं राज्यं इलय् हे सचेत जुया फुक्क जनताया साथ कयाः राज्ययात न्ह्याकेगु मस्वल धाःसा थ्व हे न्हूगु संविधानया कारणं तराई मधेसया प्रदेशय् अशान्ति जारी हे जुयाच्वनीगु अवस्था समग्र नेपाःयात उकिं क्वँय्काली दयेकी । थ्व अवस्थाय् न्हूगु संविधानं हःगु संघीयता नं असफल जुया वनी । थुकिं सुयातं फाइदा याकि मखु ।

नेपाःया राज्य संयन्त्र थुलि पंगु जुयाच्वनकि नेपालय् तःभुखाय् वःगु खुला दइन तर दक्षिणया नाकाय् आन्दोलनया कारणं अवरुद्ध जुइवं तिनि भुखायया कारणं अवरुद्ध जुयाच्वंगु चीनपाखेया नाका चायेके हथाय् चाल । चीनया नाका चाल धकाः दक्षिणया नाकां वइगु पेट्रोलियम पदार्थ लगायत खाद्यान्न उत्तरी नाकां हये फइगु नं मखु । तर नेपाःया खोक्रो राष्ट्रियताय् दक्षिणया नाका बन्द जुइवं उतरी नाकां सामान हयाः नेपाः न्≈याकेगु म्हगस खनी । तर म्हगस भंग जुइवं खनीगु यथार्थताय् आत्मसमर्पण बाहेक मेगु विकल्प ल्यनाच्वनी मखु । छथ्व अदूरदर्शी नेतातय् हठया कारणं हे नेपाःमि जनतां बारबार दुःख सियाच्वनेमाःगु क्रम थुगसी नं लिथ्वल । तराई मधेसया आन्दोलन व दक्षिणी नाकाय् वःगु अवरोधया कारणं नेपाःया अर्थतन्त्र तन्के जुइत यक्व दँ काइ । थुकिया दोषी सु नेपाःया मधेसी, थारु आदिवासी जनजाति कि राज्यया छथ्व संस्थापक नेतात । तराई मधेसया आन्दोलनय् खनेदुगु मधेसी थारु लखौं जनताया समर्थन समर्थन हे मखनीगु “काठमाण्डौ” केन्द्रीत सिमित नेतातय् कारणं हे नेपाः राजनीतिक अस्थिरताया शिकार जूगु खः । थ्व अस्थिरता तराई मधेसया समस्याया कारणं नेपाःया राजनीतिक अस्थिरता ल्यना हे च्वनीगु अवस्थाय् न्हूगु संविधान जारी यायेत हथाय् चाःपिं स्वंगू दलया छथ्व नेतात अपराधीत खः । उकि नं नेपाःयात व हे पुलांगु संसदीय राजनीतिइ दल दलय् स्वत्तु मत्तु स्वयेकेगु शासन प्रणाली हःपिं दलीय नेतातसें संविधान जारी जुइधुंकाः हानं व हे फोहरी राजनीतिइ यायेत्यंगु अभ्यस्ततां नं थ्व ख“यात पुष्टि यात ।