prabhu baink new

मोहनि विवाद : नेवाः संस्कृती वइगु विचलनया जिम्मा सुनां कायेगु ?

 

नेवाःत स्वन्ति जुलकि विशेष रुपं न्ह्यलं चाइ । लिमलां फमलां जुइ । अझला स्वन्तिया तिथी छुं च्वय् क्वय् लात धाःसा न्ह्यः हे वइमखु । मानौं स्वर्ग कुतुंवःथें महसुस जुइ । छटपट जुइ । तर मोहनि बलय् धाःसा म्हो जक वास्ता यानाच्वंगु दु । यःम्हेसिया यत्थे । गुकिं यानाः थगुने थें थुगुसी नं मोहनि गबले न्याय्केगु धयागु अलमल । उकीसनं नेवाः देय् दबू थें जाःगु नेवाःतय्गु मंकाः संस्था धयाच्वंगु संस्था थुगुसी मोहनिया कुछिभ्वय् कात्तिक ३ गते, स्याक्व त्याक्व ४ गते व चालं ५ गते न्याय्केगु धकाः घोषणा यानाः बीवं कुल परम्परा कथं मोहनि न्याय्काः वयाच्वंपिं हाकनं छकः धर्म संकट लाः वंगु दु । दबू नं धाः थें मयात धाःसा विखण्डन जुइगु जुल । यात धाःसा थः हे खण्डित जुइगु जुल । थुकीं नेवाःत म्हिगःतक राजनीतिक, आर्थिक अले प्रशासनिक रुपं ल्यूने लानाः वयाच्वंगुलि आः वयाः सांस्कृतिक रुपं नं खण्डित जुइ धुंकल धकाः सी दुगु दु । थ्व नेवाःतय्गु नितिं विडम्बना धाःसां पाइमखुला ? थुकिया जिम्मेवारी सुनां काय्गु ?

वंगु आइतबार सन्ध्याटाइम्सय् छपु च्वसु पिदन । हृदय प्रसाद मिश्र जुया । देय् दबुलिं पिकाःगु सुचं कथं मोहनि क्वःछीगु ज्याय् संलग्न मिश्रजुया च्वसु ब्वने दयाः जितः लय्ता सिबें दुःख ताः । व्यक्तिगत रुपं धाय्गु खःसा मिश्रजुं जितः मचाबलय् आखः ब्वंकाःदीम्ह खः । व ल्याखं वय्कः प्रति जि नतमस्तक जुइ माः । तर, वय्कलं मोहनिया च्वसु च्वयाः न्ह्यथनादीगु तर्कं नेवाःतय्त सांस्कृतिक रुपं विखण्डन याय्गु नितिं गनं थुजाःगु ज्यां जक ल्हाः तयाच्वंगु मदुला धकाः शंका ब्वलनाः वः । कुँ मि घुर्का नं मफयाः वःगु लिच्वः जक खः थ्व च्वसु ।

वय्कलं च्वयादीगु च्वसुयात बः काय्बलय् वय्कलं विषय प्रसंगतक दुहां वनेत च्वयादीगु भूमिकाय् जिं छुं आलोचना याय् मखु । तर विषय प्रसंगय् दुहां वनेबलय् धाःसा कडा आपत्ती हे प्वंकेत विवश जुया । वय्कलं निर्णयसिन्धु ग्रन्थया तिथि नक्षत्रयोर्योगे द्वयेरेवातु पालनम् । योगभावे तिथिग्र्राहया देव्या पूवन कर्मणि । (तिथि व नक्षत्र छन्हु हे चूमलात धाःसा नक्षत्र तुत् जूसां वा मगात ÷मन्त धाःसा हे तिथियात कया हे कर्म याय्माः) धकाः वय्कलं मोहनिया पर्वत न्ह्यकया दिल । थ्व ज्याय् देय् दबूया नं समर्थन दुगु जुल । निर्णय सिन्धुया बः कयादीम्ह मिश्रजुं उगु हे ग्रन्थय् इषस्य दशमी शुक्लां पूर्वा विद्धा न कारयेत । श्रवणेनापि संयुक्तां राज्ञापट्टाभिषेचने । अर्थात, द्यः विसर्जनया ज्या दशमीया न्ह्यः याय्मते । जुजुयात जल अभिषेक श्रवण नक्षत्र दुबलय् बी मज्यू धइगु झ्वः गथे मखन?

खय्तला वय्कःपिनि नेवाःतय् थें तान्त्रिक मत कथं पूजा याय्म्वाः । वैदिक कथं यानादी । आगमय् बाहां स्याय्गु ज्यानिसें कयाः पायः न्ह्याकाः दीम्वाः । व जक मखु देय् दबूयात मोहनिया निर्णय बीगु भूमिकाय् ग्वहालि यानादीम्ह कीर्तिमदन जोशीजु गुम्ह स्वय्म लच्छि न्ह्यः हे मोहनि सिधल धकाः धया जुयादीम्ह खः वय्कः स्वय्म थःगु निर्णय प्रति अडिग जुया दीमफु । उज्वःम्ह व्यक्तित्वं लच्छि लिपा मोहनि न्याय्कीपिन्त गुगु हैसियतं निर्देशन बियादिल जिं मस्यु । थथे थःगु कार्यक्षेत्रं पिने लाःगु विषयवस्तुइ निर्णय बीगु धयागु हस्तक्षेप मखुला ? खय्तला सरकारी घोषणायाःगु दिं खुन्हु हे चालं याइपिं नं दु । गुपिं मूलतः सरकारी आम्दानीपाखें संचालित जुइपिं खः । उमिगु थन प्रतिक्रिया बी आवश्यक मताय्का । थन अखण्डित रुपं सूद्र्यः छु तिथी उदय जुल व हे पर्व जुइ धाइपिं दथ्वी गडबड याय्गु ज्या जूगुलिं जक पतिं धस्वाके माःगु खः । मिश्रजु लगायत देय् दबुलिं वृहत पुरश्चर्याणर्व धइगु तन्त्र सफुति छाय् मिखा ब्वय् मफत ? छाय्कि उगु ग्रन्थय् नवम्यां दशमी मिश्रा नापिदेवी विसर्जनम् । तत्तु विसर्जन दृष्ट लक्ष्मी विद्या वलापहम् ।। (नवमी दय्क दशमी याय् मज्यू । अथे यात धाःसा धन व विद्या न्हनी) । आः थ्व झ्वःयात गुकथं व्यवस्थापन याय्गु नेवाःतय्सं धयादिसँ ?

सन्ध्याटाइम्स न्हिपति पिदंगु च्वसुति मिश्रजुं देवी पुराण, स्कन्द पुराण व हेमाद्रिया नं बः कयादीगु दु । स्वंगु सफूया आशय दशमी मदुसां व हे न्हि खुन्हु पूजा क्वचाय्के माः हं । अथे खःसा महर्षि कश्यपया थ्व वचन गुकथं छ्यलेगु ले ? उदये दशमी किञ्चित् सम्पूर्णैकादशी यदि ।आश्विने शुक्लपक्षे तु सा तिथिर्विजयाभिधा ।।(छुं भचा जक पला दशमी दु अनं लिपा एकादशी जूसां व विजया दशमी हे जुइ ) । थुगुसी सुथय् न्हापां दशमी मदु । थ्व ल्याखं पूजा न्ह्य काय्गु धयागु आशय खःसा वय्कलं न्ह्यथना दीगु देवी पुराणय् च्वयातःगु झ्वः तिथिवृद्धौं तिथिक्षये नवरात्रमपार्थकम् । (तिथि म्ह्वः जूसां बृद्धि जूसां गुन्हु हे पूजा याय्माः) यात गुबलें ब्वने मफइकथं हुइमाल । वय्कलं हे बः कयादीगु देवी पुराणय् प्रातरावाहयेद् देवीं प्रातरेव प्रवेशयेत् ।प्रातःप्रातर्हि सम्पूज्य प्रातरेव विसर्जयेत् ।। (विजयादशमीया पूजा नं सुथय् हे विसर्जन याय्माः च्वयातःगु पाय्छि मजू धाय् फय्के माल । अथेहे महर्षि धौम्यया आश्विने मासि शुक्ले तु कर्तव्यं नवरात्रकम् । प्रतिपदादिक्रमेण यावच्च नवमी भवेत् । – महर्षि धौम्य प्रातरावाहयेद् देवीं प्रातरेव प्रवेशयेत् । (आश्विन शुक्ल पारु निसें नवमी गुन्हु तक मदिक्क पूजा या ) धाःगु पाय्छि मजू धाय् फय्केमाः ।

थुगुसीया समस्या धयागु चालं खः । चालं मदुगुलिं च्वय् न्ह्यथनागु शास्त्रीय प्रमाणया आधारय् नं एकादशीं दशमी याय् ज्यु धयागु स्पष्ट जू । तर, दशमी छगू मदुगुलि देय् दबू लगायतयापिन्सं निगू – स्वंगू पर्वयात हे न्ह्यःने घ्वाय्गु गुलितक पाय्छि ? वय्कःपिन्सं निश्चित ई लिपा हे मेगु तिथि शुरु जुइ धइगु तर्क न्ह्यःने तय्गु खःसा मेशिन उत्पादन थें टाइमटेबुल तयाः पर्वपूजा न्ह्याके फइला ? अथे धयागु कात्तिक ४ गते सुथसिया ८ः४० दुने अष्टमीया कुछिभ्वय् याय्फुला । स्याक्वत्याक्वया सीकाभु मयासें गथे यानाः पायः न्ह्याकेगु? विचाः याय्माः ।

दकले लिपा नेवाः ख्यःया संस्कृतिविदपिं नं थुजाःगु विवादया इलय् गंभीर जुइमाः । थुजाःगु इलय् संस्कृतिविदत सुंक च्वनेगु अवसरवादी चरित्र भाय्प्वः मेता मखु । दक्वसिनं स्यूगु खँ वा बूगु जा नय्त जक संस्कृतिविद जुइमखु । मेगु खँ थुगुसीया पर्व न्ह्य काय्गुयात नेवाः देय् दबू लगायतं गुगु साक्षी च्वनेगु ज्या यात थुकें कन्हय् वइगु स्वन्ति विवादय् नं थ्व हे कथंया नजिर जू वनी । पारु मदु वा बहनी मदु धकाः छुं दँ न्ह्यः औंशीं म्हपूजा याकेगु गुगु कुतः यात उकियात थुगु मोहनिया देय् दबुलिं याःगु निर्णय नजिर जू वनी । उगु इलय् छकः हाकनं नेवाःत थः थवं हे क्षिण जुइगु अवश्यंभावी जुइ । दकले बांलागु धयागु कात्तिक ४ गते कुछिभ्वय्, ५ गते स्याक्वत्याक्व व ६ गते चालं याय्गु हे पाय्छि जुइ ।