zero media family planning adv

माथं मवंगु स्वापू

- रेखा शाक्य

मां वने न्हि... धकाः धाःगु सः तायेदत । थौं यःमह्रि पुन्हि...थःगु छेँय् हे नखः धकाः तकं मस्यू मखाः जुइ धइगु मतिइ । तताजुया सः फसय् तुं तनावन, मांया लिसः जिं मताः । पलखं हे कोथाय् झाःम्ह मांयात खनाः । प्यपुंका तःगु म्हुतुसिं बुलुहँ धकिं चायेकल – थौं जिमि थःछेँ नखत्या धाःल, झीथाय् हे नखः दु नि धयां जि यःमह्रि दयेके मसः धकाः लिसः बिल । छु धायेगु ग्व ?

मांयागु खँ न्यनाः जितः इन्न मिन । मखु, छु जूगु थौंकन्हेयापिं भौ मस्तय्त । गज्यागु खँ थ्व । अहो ... छु यःमह्रि दयेके मसः धकाः धायेवं हे थःछेँय् वने माःगु ला ? हानं यःमह्रि दयेके मसःसा मेगु नसा ज्वरे याये म्वाः ला ? धाइ नापं, हा भिंसा धकाः हः नं भिनी । नखः हे मदुगु छेँ खःसा ला थःछेँय् च्वंपिन्सं नं वा धकाः सःतेगु नं पायछि जू । ग्व, छु छु का नां नां रंगी प्यनय् खि थाः धाःगु खँ हे जुइधुंकल का ।

राजनीतिइ झी नेवाःत न्ह्यःने मलाः, तर छेँय् छेँय् राजनीति । अफिसय् बिदा नं थःछेँय् ज्या, भ्वय्, ततापिं नाप लायेगु आदि इत्यादि जूसा थौंया थौं हे बिदा नं दइगु, मखुसा बाःछि न्ह्यः हे बिदा मिले यायेमाः, मखुसा मज्यू धकाः घोषणा याइगु । गुलि न्हाय् ध्यनाः सर्गः स्वयेफुपिं... जिपिं ला आखः कां धकाः हे च्वनिगु मखाः जुइ ।

अथेला थौंकन्हेया नेपाःया राजनीतिं छेँखा छेँखा पतिकं गज्जब छाप तयेत सफल जुल धायेमालि का । सरकारया नं धाइगु छगू, याइगु छगू नि, खः झीगु छेँय् नं राजनीति... ब्याहा याये न्ह्यः तक झीगु छेँ, झीगु परिवार...ब्याहा याना गुलिंचा मदइबलय् खँ भाय् हे पानावनीगु... जिमि कलाः अले जिमीगु परिवार... का थथे मखु धकाः सुं हे माइका लालं धाये फइमखु । ब्याहा मजूनीपिं मिजंत व मिस्त नं ब्याहा जुइ न्ह्यः तक थथे याये मज्यू अथे यायेमाः, जिं जूसा थथे गबलें नं याये मखु, फलाना, धिस्कानाया काय् भौनं याःगु तसकं मिलेमजूगु ज्या खः धकाः थःगु वाक् शक्ति न्ह्यब्वइगु । तर जब थः हे उगु भुमिकाया मू नायः व नकिं जुइ, अले इमिसं थःथगु प्रतिभा क्यनेत हानथाप हे याइ का, मानौं संसारया बांलाःपिं प्याखँम्वः इपिं हे खः । उमिगु अभिनय थुलि सशक्त जुयाः वइ झीगु समाजय् । थुलि चेतनाहीन जुयाबिइ इपिं, थःगु स्वार्थ पूवंकेया नितिं... मस्यू जिं व नेता फ्यतुइगु मेचय् व कलाः भाःतया दथुइया छु जादु दइगु खः वा सम्मोहन शक्ति दु गुकिइ च्वनेवं हे, थवंथवय् दुबिनेवं हे क्वँय् मदुगु म्ये, लः मदुगु पुखूया न्याँ फाताफाता पू थें पुलेसइगु ।

मिजंत धइपिं नं मिजंत हे थें च्वनावः । छम्ह निम्ह ला थपायसकं कलाःया ल्हातय् प्याखं ल्हुइपिं दु कि अहो बयान यानाः साध्य हे मजू ... झन् सुं पासापिं वा थःथिति न्ह्यःने दये जक माः अले ला खिचा न्यासिचायाः थःगु न्हिपं थम्हं वां वां न्यानाः सतकय् चामाःतु थें चामाःतुयाः जग–हँसाइ यानाच्वनीगु का कलाःया बयान यानाः । जिमि गृहमन्त्री अन, छु याये धाल, धाःगु यायेमाः, मखुसा देश चले मजू... हरे । समाजय् मिसा मिजंया थःथःगु भूमिका दु । समानता धइगु छगू अले कलाःच्यः धइगु मेगु । कलाःयात लयतायेकेत छेँया ख्वाःपाः स्यंकः जुइपिन्सं छु देश दयेकी जुइ ? खँ न्यँन्यं ख्वाःपालय् साइज मिले यानाः न्यतालय् चाराक्क मुइके मास्ति वइगु जितः । खुरुक्क जि जिमि कलाःया डबडबया तालय् प्याखँ हुइम्ह माकः हे खः धाःसां ज्यूगु खः नि... गथे विवेकहीन जुइमाःगु । मखु... कलाःया बयान हे यायेमास्ति वःसा जिमि जहानया छेँय् ज्या यायेगुलि धायेथाय् मदु सकतां स्वयां व्यवहार याये सः धाःसा गा हे गाःनि । छु थथे धाल कि छु वया कयता फ्यासुइगु ला ? कलाःया बयान ला चच्छिया दुने याःसां ज्यू नि । मेगु खँ ला छखे हे ति कलाःया मिखां छु क्यन भाःतं व हे जक खंकीगु, छु धाल व हे खः धकाः छ्यं ल्हुकुल्हुकु संकीगु । थज्याःगु खनीबलय् मिजंतप्रति हे कन्नाचाया व जितः ।

हानं मिस्त स्व ले, भाःतं थुलि सकसिगु न्ह्यःने छु धयाबिइ, तःधंगु साम्राज्य त्याका थें भुयु न्हाय् धस्वाकाः न्हिलाच्वनी का, च्वः नि प्वः । थुगु छुं मखु, सुनां नं महारानी जुइ न्ह्याला धकाः न्यंसा जिमि मांयाके छकः नि न्यने तकं धाइ मखु जुइ ।

खः का । म्हगस सकस्यां दइ, पूवंके नं मास्तिवइ, पूवंके नं माः । पूवंकाच्वंपिं नं दु नि । जीवन धइगु थ्व हे ला खः । भाःत धकाः थः नालाः वयेधुंकाः निम्हत्यपूया न्हून्हूगु म्हगस दइ । थ्व हे म्हगस पूवंकेत थःगु तालं इहिपा जीवन न्ह्याकाच्वनी । तर छाय् खः मस्यू थःगु म्हगस अले जीवन म्वायेगु झ्वलय् मेपिनिगु भावनाया च्यूताः व सम्मान यायेगु खँय् मनूत कन्जुस जुइ । ब्याहा यानाः भाःतया छेँय् वयेधुंसेलि भाःत छम्ह जक थः जुइगु ला पक्कां हे खइमखु । गथे मथुगु इहिपा कलाः भाःतया दथुया जक स्वापु मखु, निगू परिवार वा धाये, व सिबें नं अप्व थःथिति नापया स्वापूया धरोहर खः धकाः । हानं मस्यू, मथू गथे धाये ? थःछेँय् तताजु वा भौपिन्स थः मांयात वा परिवारयात छुं धाःसा वा सम्मानय् कमि याःसा मयः । तर व हे व्यवहार थम्हं थः भाःतया छेँय् यायेबले गुलि न्ह्याइपु तायेकी । थः नं मिसा, उपिं नं मिस्त । अथे हे मखु ला यः मयः धइगु । गुलि याउँक बिचाः मू पुलेफुगु ।
 
धाःसा धाल धाइ । थौंकन्हेया मनूत शिक्षित सःस्यूपिं धाइ तर ग्व, बुद्धि धाःसा त्वानालय् तक्यना च्वन थें च्वं । बांलाक थ्यनेमाःथाय् थ्यंगु मताः । न्हापा मनूत कम शिक्षित, तर व्यवहारय् परिपक्वता दु । संस्कार व हनाबना, तजिलजिया ज्ञां गाक्कं दु । सकलें छेँ जःपिं छगू हे परिवार जुयाः च्वनीगु ।  मिस्त सकलें छथासं च्वनाः मिले जुया ज्या याइ सा मिजंत फुक्कं झी धइगु भावना तयाः बाज्यापिनि ज्यायात हे पुर्खाया ज्या धकाः पलाः न्ह्याकी । आःयापिं गाक्कं शिक्षित तर व्यावहारिकताय् शून्य । न्हापां झी धइगु खँग्वः झ्यातु, आः जि धइगु खँग्वलं थःत त्ययेका च्वनेधुंकल । सुयात दोष ? थथे छाय् जुल ? न झी स्वयाः न्हापाया पुस्तां हे झीत छुं बिइ ल्वःमंका वन ला ? थुकिया दुने सुलाच्वंगु मू कारण थुइकेत स्वस्वं जि हिमी चाइ, जि थः हे स्व, आधुनिक धयातःगु समाजय् मन्ह्यनावनी ।

गुलि मनू उलि बिचारया धार नं फरक जुइगु । छम्हेसिया बिचाः थें मेम्हसिगु बिचाः ज्वः लाइमखु । लायेमाः धइगु नं मदु । तर छता खँ छु खः धाःसा विचारया तालमेल मजुल कि हे छेँ भू बाइगु खः । मनूतय् ल्वःमनीगु खः वा मस्यू पहः याइगु खः व जिं थुइके मफु । न्ह्ययेमफुगु नँया बजि जुयाच्वंगु दु छेँखा पतिक्कं ब्वलनाच्वंगु माजु व भौया दथुइ, मां काय् दथुइ, दाजु किजाया दथुया माथं मवंगु स्वापू । स्वापू माथं मवन कि गन समाज माथं वनी, अले समाज माथं मवन कि गन देय् माथं वनी ।

२०७१ मंसीर २०