prabhu baink new

मतादेश व जनादेशया ल्वापु छु खः ?

- विजयकृष्ण श्रेष्ठ

अँग्रेजीया ‘म्याण्डेट’ खँग्वःयात जनादेश धकाः अनुवाद यानाः छ्यलेगु यानाच्वंगु दु । अथे जूगुलिं जनादेशया अर्थ जनतां आन्दोलन यानाः ‘बहुदल ब्यु’ धाल धायेवं थ्व जनतां शासकयात ब्यूगु आदेश खः धकाः जनादेश धाइमखु । 

उबलय् भारतय् राजीव गान्धीयात बहुमत वःबलय् भारतीय पत्रपत्रिकातसें वयात शासन यायेगु म्याण्डेट वन धकाः प्रचारप्रसार याःगु व उबलेनिसें हे बुलुहुँ बुलुहुँ नेपालय् नं राजनीतिइ जनादेश धइगु खँग्वः छ्यलाबुलाय् वःगु खनेदु । थुकथं स्वयेगु खःसा ‘जनादेश’ खँग्वःया छ्यलाबुलाया अर्थ जनतां शासना यायेगु निंतिं सुं दल वा व्यक्तिया पक्षय् जाहेर याःगु अभिमत धइगु खनेदु । 

नेपाःया राजनीतिइ काँग्रेसया बहुमत वःबलय् काँग्रेसया पक्षय् जनादेश वन धाल, अले त्रिशंकु संसद वःबलय् ‘जनतां मिले जुयाः शासन या’ धकाः धाःगु धकाः नं ब्याख्या यात । अथे नं मूलभूत खँ धइगु जनादेश धायेबलय् शासनय् वनेगु निंतिं जनतां मतदान यानाः ब्यूगु अभिमत हे खत । थ्व ल्याखं जनादेश धाःगु नं मतादेश धाःगु नं छता हे जूवइ । छ्यलाबुलाय् वयाच्वंगु ल्याखं मतादेश धइगु खँग्वः म्वाल, छाय्कि न्हापा हे तुं अनुवाद याःगुली जनादेश धइगु हे खँग्वः लाः वने धुंकल । 

तर नेपालय् संविधान दयेकेगु निंतिं निक्वःगु संविधानसभाया चुनाव लिपा काँग्रेस व एमालेया नेतातसें संविधान दयेकेगु निंतिं हे थःपिन्त जनादेश प्राप्त जूगु अथे जूगुलिं जिमिसं धाःकथं हे संविधान जारी जुइमाः धइगु कथंया खँया प्रस्तुति यात । संविधान सभाय् सत्तापक्ष व विपक्ष धइगु दइमखु, अझ दलीय सवाल नं दइमखु, जनताया संविधान जनतां हे च्वयेगु, खाली प्राविधिक रुपं थुकियात साकार रुप बीत जक संविधानसभा माःगु खः धइगु सिद्धान्त दुगुलिं थुकथंया खँ पाय्छि मजू । थ्व ‘जनादेश’ धकाः धायेगु बहुमतया दम्भ जक खः धकाः एमाओवादीया नेतातसें थुइकल । आः थुकियात गुकथं हाथ्या बीगु धकाः धाःबलय् थ्व वास्तवय् जनादेश मखु, कोरा मतादेश जक खः, प्राविधिक रुपं जूवःगु खँ जक खः धायेत ‘जनादेश’ धइगु खँयात नं हाथ्या बीगु व फातापुइकेगु कुतः जुल । 

वास्तवय् स्वत धाःसा थ्व जनादेश व मतादेश धइगु प्रोपोगाण्डा युद्धया झ्वलय् पिहाँवःगु खँग्वःत खः । २०६२÷६३ या आन्दोलनय् जनता कुहां वयाः ब्यूगु आदेश हे जनादेश खः, आःया संविधानसभाय् खनेदुगु बनोट धइगु मतादेश हे जक खः । अझ थुज्वःगु मतादेश काःपिनिगु कर्तव्य धइगु २०६२÷६३ या जनआन्दोलन, वयांल्यूया विस्तृत शान्ति सम्झौता व अन्तरिम संविधान, २०६३ या आखः व भावनायात कःघायेगु हे जनादेश पालना यायेगु खः धइगु धयावयाच्वंगु दु । 

थुकथं प्रोपोगाण्डाय् जन्म जूगु जूसां थुकिया तात्विक भिन्नता नं राजनीतिइ खनेदयाच्वंगु दु । थ्व भिन्नतायात थुइकेत ‘जनादेश’ व ‘मतादेश’ धइगु खँग्वः हे छ्यलेगु गुलित पाय्छि जू धइगु थन पिहाँ वयेफु । 

छुं ई न्ह्यः भारतीय विदेश राज्यमन्त्रीं संसदय् पेश याःगु वक्तव्यय् नं न्हापाया सहमति व सम्झौताया नं भावनायात माने यासें आःया संविधानसभायात नं स्वयाः संविधान दयेकेमाःगु खँ धयातःगु दु । निगू स्थिति दु धकाः थुकिं नं क्यनाबिल । 

वास्वतय् विद्रोही पक्षयात छु गथे धकाः दुकाःगु खः, उकियात पूवंकेगु ज्या सत्तापक्षया खः । थथेजूगुलिं संविधानसभाया चुनाव मयाकुसें २०४७ सालय् स्वंगू पक्ष च्वनाः संविधान सुझाव आयोगं संविधान दयेकूथें आः नं जुजु बाहेकया स्वंगू पक्ष च्वनाः संविधान दयेकेगु तरिका नालाकःगु जूसा पाय्छि जुइगु खः ला धइगु बिचाः नं वयाच्वंगु दु । हानं संविधानसभा दयेकूसां खेलाडीत थुपिं हे जूगुलिं यानाः न्हापा सहमति जूगु खँयात हे संविधानसभामार्फत् वैधानिकता बीगु ज्या यायेमाः धइगु नं खँ दु । तर न्हापा विद्रोही पक्षं धाःधाःगु खँ माने याःबलय् जनतां काँग्रेस व एमालेयात टेरे मयानाः बुका ब्यू

गुलिं नं थःथःगु अस्तित्वया निंतिं नं एमाओवादीयात खँ ‘पास’ मजूगु क्यनेमाःगु नं जुयाच्वंगु दु । थुकथंया राजनीतिक चक्करं थ्व जनादेश व मतादेशया सवाल पिदंगु खः ।