nepal life 2076 3 18

बुंगद्यःया रथया भाव व थुकिया अर्थ

  • बिराजकाजी राजोपाध्याय

बुंगद्यःया नेपाल आगमनया घटनाक्रम राजा नरेन्द्रदेबया शासनकाल, बिक्रम सम्बत ४४६या जःखः धयातःगु दु । उगु ल्याखं बुंगद्यः अथवा करुणामयया नेपाल आगमन थ्यंमथ्यं १६२५दँ जुइधुंकूगु दु ।
बुंगद्यःया जात्राया ज्या धैगु चौलागा पारुया दिनंनिसें न्ह्याइ । उगु दिनय् बुंगद्यःया न्हवं याइ । बुंगद्यःया न्हवं जूगु बहनीकुन्ुह हे रथ दयेकीपिं बाराहितय् नायकं रथ दयेकीथाय् की तानाः विधिवत रुपं रथ दयेकेगु ज्या न्ह्याइ । रथ दयेकेबलय् थीथी खँ बिचाः यानाः नियम पूवंकाः दयेकेमाः ।
रथया स्वरुपया खँ ल्हायेबलय् बुंगद्यःया रथ शिखर शैलीया जुइ । प्यचाः घःचाः दइगु रथया न्ह्यःने घःमाः च्वनी । घःमाःया न्ह्यःने भैरवया ख्वाःपाः तइ । घःमाःलिसें घःमाःपासा च्वनी । रथय् च्वय् द्यः च्वनीगु थाय् दइगु जुल । द्यः च्वनीगु थासं च्वय् गुँ च्वका थें ताःहाकयेक थहां वनाच्वनी । थुकियात जङ्गलः धाइ । उकीया नं च्वय् गजूया ब्व च्वनी । गजूया च्वय् गजू दीगु थाय् धकि बाय्म्वः च्वनी सा धकि बाय्म्वःया द्यःने गजू तइ ।
रथ दयेकेगु ज्या नेवाः समुदाय दुनेया बाराहि जातीयापिंसं हे यायेमाः । बुंगद्यःया न्हवं जूगु दिं बैसाख कृष्ण प्रतिपदाकुन्हु चान्हय् बाराहि समाजया थकालिं की स्वानाः रथ दयेकेगु ज्या विधिवत् रुपं न्ह्याःगु नाली । वयां कन्हय्कुन्हुनिसें रथ दयेकेगु ज्या च्वन्ह्याइ ।
रथ दयेकेगु झ्वलय् नँ छ्यलेमज्यू धइगु मान्यता दु । रथयात सिँ व बेत जक छ्यलाः दयेकी । माःकथं सिँयात बेतं चिनाः रथ दयेकी । रथय् पाङ्ग्रा आदि तयाः रथया क्वय्या ब्व दयेकी । वयांलिपा द्यः च्वनीगु ब्व दयेकी । वयां लिपा रथया च्वय् जङ्गलःया ब्व दयेकायंकी । दक्कले लिपा घःमाः तइ । बाराहि समाजयापिनिपाखें रथया थुलि ज्या क्वचाये धुंकाः गजू तयेगु ज्या जुइ । गजूया ज्या धाःसा ञवातय्गुपाखें जुइ । नेवाः समाजय् ञवा धायेबलय् डंगोलत खः । गजू छुइगु झ्वलय् धकि बाय्म्वः व गजू तयेधुंकाः रथ दयेकेगु ज्या क्वचाइ । रथय् गजू छुइगु ज्या बछलाथ्व पारुकुन्हु जुइ । व हे दिंकुन्हु बुंगद्यःयात रथय् नं बिज्याकी ।


रथ दयेकेबलय् थीथी खँयात ध्यानय् तयेमाली । रथया जाः ३२कु जुइमाः । नापं रथया प्यचालं घःचाःया छचाः पूवनीबलय् ३२कु दुरी पुलेमाः । सुं नं मनू वा छुं नं बस्तु सम्पुर्ण जुइत ३२ लक्षण दयेमाःगु मान्यता दु । व हे ३२ लक्षणया हे मान्यता कथं थुगु ३२कुया नियम नं दयेकातःगु मान्यता दु । रथ १३तजाःया जुइमाः। मानव जीवनय् १३ भुवन पार यायेधुंकाः मोक्ष चूलाइ धइगु बिश्वास दया वयाच्वंगु दु । प्रतिकात्मक रुपं रथया १३तजाःयात व हे त्रयोदश भुवन नाली ।
रथ जात्राया झ्वलय् छुं जुयाः गन रथ क्वःदल वा रथया गजुलिं बँय् थिल धाःसा रथ क्वदःगु हे थासय् रथयात क्वंनिसें च्वथ्यंक हे हाकनं दयेकेमाःगु नियम दु ।
रथका थीथी ब्वया नं थःथःगु हे अर्थत दु । रथय् च्वनीगु प्यचाः घःचाः धइगु करुणामययात कामारु कामाक्षं खतय् तयाः कुबिया हःपिं प्यम्ह भैरवपिं हरिसिद्धि भैरब, हयग्रीब भैरब, नन्दकुन्द भैरब व लुप्तसंहार भैरबकथं काइ । रथया न्ह्यःने च्वनीगु घःमाःयात नरेन्द्रदेव, आचार्य बन्धुदत्त व रथचक्र ज्यापुलिसें करुणामय ब्वनाहयेत कामारु कामाक्ष वंम्ह कर्कोटक नागराजा कथं काइ । गजूया भागय् च्वनीगु धकि बाय्म्वलय् लोकनाथ मच्छिन्द्रनाथया गुरु, ध्यान मुद्राय् च्वनाच्वंम्ह अमिताभ बिराजमान जुयाच्वनीगु बिश्वास याइ सा गजुलिइ महागुरु श्री बज्रसत्व बिराजमान जुयाच्वनीगु मान्यता दु । रथया गजुलिं रबाट जङ्गलकय् तइगु ध्वजा व रथ सालेत जवंखवं तइगु खिपःयात महाद्यवं धारण यानातइगु बासुकी नाग व नारायण द्यःया शैय्या शेषनागया लिसें मेपिं नागनागादिया रुपं काइ ।
थुगु दक्वं पक्ष वा बिषययात दुवालेबलय् थुगु खँत धइगु छता ला बिश्वासया खँ जुल । मेगु धइगु बुंगद्यःया धार्मिक सहिष्णुता यच्चुक सीदइ । रथ दयेकेगु झ्वलय् व रथजात्र यायेगु झ्वलय् गुकथं थीथी जातजाती समुदायया भुमिका दइ, उकिं नं जातीय सहिष्णुताया दसुया रुपं कायेफइ । थवंथवय् मैत्री भाव, मित्रवत ब्यवहार, सहकार्यया पाठ नं झीत थुगु कथंया तजिलजिं स्यनाच्वंगु दु ।