zero media family planning adv

बागबजाःया लँय्

पद्मरत्न तुलाधर

जीवन धइगु गुलि न्ह्यइपुसे च्वं । जीवनया वनेधुंकूगु खँ लुमंकेगु नं गुबलें गुबलें सिक्क न्ह्यइपुसे च्वं । 

पीन्यादँ न्ह्यःया खँ, जि झिंन्यादँ दुगु ई, उबलय् जि न्हाय्कंत्वाःया छें पुतली सतकया पद्मोदय हाइस्कूलय् ब्वं वनेगु । स्कूल वनेबलय् जि न्ह्याबलें बागबजारया खव–सिथलँ लिनाः वनेगु – याकःचा । वहे लँया क्वथ्याःगु जवलँ– वया थःगु खवलँ लिनाः वइ अथे हे झिंप्यदँ झिंन्यादँ दुम्ह छम्ह मय्जु – डिल्लीबजारपाखें न्ह्यःखाया कन्या मन्दिर हाइस्कूलय् ब्वं वनेत । व हे लँय् वहे थासय् न्हिंन्हिं, लां लां, दं दं । निदँ तक जिं वयात न्हिं न्हिं खनागु, न्हिं न्हिं स्वयागु अले न्हिं न्हिं ययेकागु थौं पीदँ पीन्यादँ लिपा लुमंकाबलय् अहो !  गुलि न्ह्यइपु ! गुलि न्ह्यइपुसे च्वं । 

स्कूल धइगु इलय् वनेमाः, इलय् थ्यंकेमाः । जिपिं बागबजारय् व हे इलय् थ्यनी, वहे इलय् नापलाइ । लँ छपु हे जूसां जिपिं निम्ह निखे स्वयाः वनाच्वनागु जुइ । जि पूर्व स्वयाः वने व पश्चिम स्वयाः वनी । जि खवं वने व जवं वनी । जिगु जव वया खव खः । छगू हे इलय्, छपु हे लँय् नाप लाइ – गुबलें ध्वदुइ धाःसा मदु । स्कूल वनेगु भचा लिपा लातकि वयात बागबजारया थुखे सिथय् यूनानी औषधालयया क्वं वयाच्वंगु खनी । स्कूल वनेगु भचा न्ह्यथ्यातकि वयात हुंकन तुकुचा तांनिसें वयाच्वंगु खनी । पाय्छि इलय् स्कूल वनेबलय् वयात बागबजारया दथु थ्यंकाः खनी – न्ह्यःनें नं स्वये लाः, लिफः स्वयाः नं स्वये लाः । न्हिं न्हिं खनी, ख्वाः चूलाइ, मिखा नं ल्वाइ, मुसुहुं न्हिलेगु नं जुइ – नतुसतु धाःसा गुबलें मब्याः ।

आःतकं लुमंनि – छन्हु व जितः स्वयाः वयाच्वंगु जुइमाः, लँय् लुफिं हानाः झन्नै थुन्नां चुइक दयेत्यंगु । दयाः वयात छुं जुइ ला थें धन्ना जुयाः जि वयापाखे ब्वांवने त्यनागु । व ला मछालाः लिफः लिफः स्वस्वं भाताभातां वन । गुबाय्त जिं वयात लिफः स्वयाच्वना, वयात हानं छुं मजुइमा धकाः मती तयाच्वना । व नं धुच्चापतिकं लिफः स्वस्वं न्ह्यज्यां वनाच्वन । 

अथेहे हानं छकः जि वयात स्वस्वां, वया म्ह छम्हं स्वस्वं वनाच्वनागु – लँय् लुफिं हानाः झन्नै दयेत्यंगु । जिं बांलाक्क हे खं, वया छपलाः काचाक्क हे जिपाखे न्ह्याये धुंकूगु । जि नं वथें हे मछालाः भाताभातां न्ह्यज्यां वना । पलख लिपा लिफः स्वयां वं नं जितः गुबाय्त लिफः स्वयाच्वंगु । जितः नं छुं जुइला धकाः वया नं गुलि धन्ना जुइ । 

व मछाः धयां जि झं हे मछाः । जि मछा धयां व झं हे मछाः । गुलि मछाःपिं जुइ जिपिं, न्हिं न्हिं छपु हे लँपुया लँजुवाः जुयां नं, थवंथः छुं छुं जुयाः नं ध्वदुके मछाःपिं, न्वतुसुतु ब्याके मछाःपिं जिमिसं गुबलें हे थवंथःया नुगः खँ ब्याके धकाः लँपुया उखे सिथं थुखे सिथय् व थुखे सिथं उखे सिथय् मयाना । जिमि दथुइ व हे बागबजारया लँ छब्या खः – व जिमित गुबलें तापाः नं मजू, सती नं मजू । नुगःया खँ खः – जिमिसं गुलि खँ ल्हाना, गुलि म्हगसय् म्हंका, थःत यःगु संसार दयेका, थःत यःगु जीवन दयेका । उबलय् जिपिं झिंप्यदँ झिंन्यादँ दुपिं मस्त खः – मनूत खः । 

 

जिं स्वये, उबलय् धात्थें जिपिं निम्हेसिया मतिना जूगु खः, दुग्यंगु मतिना जूगु खः । व गुज्वःगु मतिना खः जिं मस्यू । अथेसां व नं छताजिया मतिना हे जुइमाः । लँया जवंखवं छपु हे लँपुइ निदँ तक मदिक्क लँजुवाः जुयाः स्वाःगु स्वापू पीन्यादँ लिपा थौं नं उलि हे क्वातुनि थें जिं चायेकेफु । व उबलय् गथे च्वं, गथे खः व फुक्क लुमंकेफु नि जिं । वया धिकः, वया दु, वया ब्या, वया ख्वाः, वया सँ फुक्क फुक्कं गथे खः अथे हे लुइके फुनि जिं, खके फुनि जिं । तुइसे चाकलाःगु ख्वाः, न्हाय्, मिखा, कपाः मनचा सकतां ख्वाःपाःयात ल्वःगु धयां मब्याः । सियूसियू धाःगु सँ ततःहाकः । न्ह्याउँगु स्वांफ्वः दुगु चुलुचुलु धाःगु कापःया लं वयात गुलि ल्वः । नायूगु पलाखं चिची पलाः यानाः च्वयेक पलाः छिनाः न्यासि वनाच्वनीबलय् व सुपाँचय् न्यासि वनाच्वंम्ह नच्चाम्ह अप्सरा थें च्वनी । जिं न्ह्याबलें वयात छुं जुइ धकाः ग्याः । थौंतकं ग्याःनि जि । वयात जिं थौंतकं लुमंकाच्वना थें वं नं जितः लुमंका च्वन जुइमाः । थौं छक्वः नं वयात बागबजारया व हे लँपुइ जव सिथय् खंके फुसा गुलि ज्यू । न्यने दःसा गुलि ज्यू, उबलय् वया नं जिलिसे मतिना जूगु मती दु ला मदु ला थें ? अले उबलय्या व नुगलय् स्वचाःगु मतिना थौं ... थौं.... थौं (?) अहो । जिं वयात आः म्हसीके फइ मखुत । वं जितः आः म्हसीके हे फइमखुत । जिं म्हस्यूम्ह व ला झिंप्यदँ झिंन्यादँ ति दुम्ह नच्चाम्ह मिसामचा खः । वया नां नं मस्यू जिं, वया गां नं मस्यू जिं । वं म्हस्यूम्ह जि नं उबलय् झिंन्यादँ झिंखुदँ ति दुम्ह मिजंमचा ला खः नि । जिगु नां नं मस्यू वं गां नं मस्यू । वयात लुमंकेबलय् जि नं झिंखुदँ दुम्ह मिजंमचा जुइमाः, स्कूलय् वनीम्ह ज्ञानीम्ह मचा, मछाः मछाः छम्ह मिसामचायात न्हिंन्हिं त्वः हे मफीक स्वया जुइम्ह मचा । ल्याय्म्ह सू हे बांलाक वल ला मवल ला – छम्ह मिसामचायात तापाकं स्वजक स्वयाः छखे धाः मतिना याना जुयाम्ह जिं वयात लुमंकेत थौं नं मचा जुयाबी माः । ज्याथः जुयाः जिं वयात बांलाक लुमंके नं मफु, लुइके नं मफु । जि आः ज्याथः जू थें व नं ज्याथि जुल जुइ । ज्याथिम्ह वयात जिं म्हमस्यू, ध्वदुक्क नापलाःसां म्हसीके फइमखु जिं । उबलय्याम्ह वयात जक जिं म्हस्यू । उबलय्याम्ह वयात लुमंकेत जि थः नं उबलय्याम्ह जुइमाः । उका – जि न्हाय्कंत्वालं बागबजार जुनाः पुतलीसतकपाखे स्कूलय् वनाच्वना, व नं डिल्लीबजारं बागबजाः जुनाः न्ह्यःखापाखे स्कूलय् वनाच्वन । जिगु ल्हातय् नं सफू दु, वया ल्हातय् नं सफू दु । बागबजारया दथुइसं थ्यन – जि लँया सिथय् व खवय् क्वथ्याःगु लँय् । वं नं स्वल, जिं नं स्वया, ख्वाः–मिखा चूलात । जिपिं निम्हं मछाला । व नं मुसुहुँ न्हिल जि नं मुसुहुँ न्हिला । क्वक्वः छुछुं लिफः लिफः स्वस्वं जि पूर्वपाखे वना । क्वक्वः छुछुं, लिफः लिफः स्वस्वं व पश्चिमपाखे वन । वयात जिं गुलि ध्वदुकेत स्वया ध्वदुके मफु । वयात जिं गुलि न्वतुइत स्वया न्वतुइ मफु । वं नं जितः गुलि ध्वदुकेत स्वल जुइ, ध्वदुके मफुत जुइ, वं नं जितः गुलि न्वतुइत स्वल जुइ, न्वतुइ मफुत जुइ । जिमि गुज्वःगु मतिना जुइ । पीन्यादँ लिपा – थौंतक लुमं लुमं न्ह्यइपुसे च्वं । 

जिपिं उबलय् गुलि छुं मस्यूपिं जुइ । मतिना धइगु अथेहे यायेगु धकाः च्वन जुइ । मतिना याइपिं थवंथः ध्वदुके मज्यू धकाः मखा च्वन जुइ । मतिना याइपिसं थवंथः न्वतुइ हे मज्यू धकाः मखा च्वन जुइ । मतिना धइगु तापाकं स्वयाः, तापाकं न्हिलाः, नुगःया खँ नुगलय् तुं तयाः यायेगु धकाः च्वन जुइ । न्हगस म्हंकाः, जीवन म्हंकाः मतिना यायेगु नं मतिना हे धकाः च्वंगु नं जुइफु । थौं थ्व खँ लुमनीबलय् हानं छकः बागबजार जुनाः स्कूल वने मास्ति वइ, वलिसे हानं छकः फेरकथं मतिना याये मास्ति वइ । व लँया जवय्, जि लँया खवय् । व पूर्वपाखें वइ, जि पश्चिमपाखे वने । जिं थःगु लँया खवय् व वया थःगु लँया खवय् । अहो जिपिं ला गुबलें हे ध्वमदुइगु लँय् खनि । अहो जिमिगु मतिना व हे खनिं । गुलि न्ह्यइपुसे च्वं । लुमं लुमं तसकं हे न्ह्यइपुसे च्वं ।  

- यज्यूपाखें

थुगु च्वसु न्यनादिसँ ः बागबजाःया लँय्