nepal investment baink

प्रधानमन्त्रीइ ओली व राष्ट्रपतिइ कांग्रेस ः प्रचण्ड

प्रमुख स्वंगूलिसें प्यंगू राजनीतिक दलया नेतातय्सं न्हूगु संविधान दयेकेगु लँ चायेकेत १६ बुँदे सहमति यासेंलि गुलिखेसिनं थ्व एकीकृत माओवादीया नायः प्रचण्डया आँटिलो निर्णयया हुनिं सम्भव जूगु टिप्पणी याःगु दु । तर विपक्षी मोर्चाया यक्व नेतालिसें मेपिसं प्रचण्डं वर्तमान सत्ता न्ह्यःने आत्मसमर्पण याःगु आरोप बियाच्वंगु दु ।
सशस्त्र द्वन्द्वकालनिसें हे इलय्ब्यलय् गुलिसियां निंतिं आँटिलो व  गुलिसियां निंतिं  आत्मसमर्पणवादी खनेदुइगु निर्णयत यानावयाच्वंम्ह प्रचण्डलिसे बुधवाःया साप्ताहिक नेपाल सन्दर्भया निंतिं रवीन्द्र मिश्रं वय्कःया हे छेँय् विशेष खँल्हाबल्हा यानादीगु खः ।
न्ह्यब्वयाच्वना, उगु खँल्हाबल्हाया सम्पादित अंश ः


प्रचण्डजी, १६ बुँदे सहमतिलिपा छितः थः फसे जू थें या सत्तारुढ दलपिन्त फसे याना थें गथे ताया च्वंगु दु ?
जि फसय् जू थें नं मताः, फसय् याना थें नं मताः । देय्यात छगू निकास माःगु खः । यक्व दँनिसें, ७–८ दँनिसें देय् गन–गन चक्रब्यूहय् लाः थें, छगू भुमरीइ लाः थें ज्याःगु स्थितिइ दुगु खः । उकिं देय्यात लिकाये माःगु खः, जनताया चाहना नं वहे खः । भुखाय्लिपाया परिस्थितिं व भावनायात अझ तीव्र यानाबिल । फसय् जुइगु यायेगु खँलिसे थुकिया स्वापु मदु ।


तर स्वयादिसँ, ८ गू प्रदेश बाहेक न्ह्याबलेंया विवादया विषय जुयाच्वंगु प्रदेशया नामाङ्कन व सीमाङ्कन ला छिकपिसं थाती तयाः छुं याना थें यानादिल नि ?
संघीयताया हे सन्दर्भय् छिं गुकथं धयादिल, जि आः छु लुमंका च्वना धाःसां, न्हापांगु संविधानसभाय् ११ प्रदेशय् सहमति जुइत्यंगु खः । व सहमति त्वाःदल । जिमिसं उकिया यक्व तःधंगु मू पुलेमाल । उकिं आः ८ प्रदेश पहिचान व सामथ्र्यया आधारय् धाःगु दु । छिं थ्व खाली क्यनेत जक धकाः धयादिल धाःसा नेपाःमि जनताया चाहना व भावना कथं याःगु सम्झौताया अवमूल्यन जुइ ।

तर छिकपिं ६०१ म्हेसिनं यायेमफुगु ज्याया भारी छगू आयोगयात कुबीका दी त्यन । व आयोगय् नं छिकपिसं कन्हय् भागबण्डा यानाः दुजः ल्ययादी । अले थःथःपिसं नियुक्त याःम्ह दुजःयात ‘थ्व अडान ति न्हां’ धयादी । अले उकिं तयार याइगु प्रतिवेदन चाहिँ छिकपिन्त गुकथं मान्य जुइ ?
रवीन्द्र जी, छिगु थ्व न्ह्यसलय् भचा पूर्वाग्रहया गन्ध वः थें ताल जितः ला ।

न्हापा राज्य पुर्नसंरचना आयोगय् छु जूगु खः ?
न्हापाया बारेय् छिं यक्व खँ धयादी फु । तर आःया परिस्थिति भिन्न दु धइगु खँ बिलकुल ल्वःमंके मज्यू ।

अथे खःसा छिकपिसं राजनीतिक भागबण्डा यानाः विज्ञपिं ल्यया दी मखुला ?
आः राजनीतिक भागबण्डा स्वयां झीगु थ्व राष्ट्रिय समस्या खः । थुकिया समाधान यायेगु आज्जुं उपयुक्त पात्र मालाः हे (जिम्मेवारी) बिइमाः । आः जिपिं न्हापाया थें राजनीतिक भागबण्डा यानाबलय् लिच्वः छु खनेदत, आयोग दयेका, उकिं प्रतिवेदन नं बिल । मतभेद दुसां निगू प्रतिवेदन वल । उकिं देय्यात छुं नं निकास मब्यू । उकिं आः हानं वहे स्थिति दोहरय् मजुइमा धइगु खँय् प्रमुख राजनीतिक नेतृत्वत आः सचेत दु । उकिं व दोहरय् जुइमखु धइगु जितः ताः ।

गुलिसिनं ला थ्व १६ बुँदे सहमतियात तःधंगु उपलब्धी धयाच्वंगु दु । तर म्हिगःतयकया छि पासापिं विपक्षी मोर्चाया यक्व दलया नेतापिसं छि प्रतिगमनया नायः जुयादिल धयाच्वंगु दु नि ?
अथे धाइपिं पासापिसं नेपाःया आःया धरातलीय यथार्थयात आत्मसात याःगु खनेमन्त । १२ बुँदे समझदारीपाखें न्ह्याःगु राजनीतिया यात्रा १६ बुँदे समझदारीपाखें क्वचायेत्यंगु दु । भुमरीइ लाःगु राजनीतिं निकास कायेत्यंगु दु । छुं थःगु राजनीतिक मुद्दात थाती तयेगु÷त्वःतेगु व मेगु पक्षया राजनीतिक मुद्दायात स्वीकार यायेगु हे सम्झौता खः । न्हापा नं १२ बुँदे समझदारीइ छुं कायेगु व छुं बीगु जूगु खः । आः थ्व १६ बुँदे समझदारी नं छुं बीगु व छुं कयाः जूगु दु । थ्व १६ बुँदे समझदारीं ९० प्रतिशत स्वयां जनताया मनय् छगू शान्ति व सन्तोष अले छताजि कथंया विश्वास ब्वलंकूगु दु ।


आयोगया प्रतिवेदन व्यवस्थापिका संसदया स्वब्वय् निब्व बहुमतपाखें पारित जुइमाःगु व्यवस्था छिकपिसं यानादीगु दु । छिगु खँ ल्हायेबलय्, न्हापा छिं छगू खँ माने जुइ धयादी लिपा माने जुयादी मखु । चुनावी घोषणा पत्रय् याःगु प्रतिबद्धता नं अथे हे जुल । लिपा आयोगया प्रतिवेदन छिकपिसं चाहे जू थें मवल व उगु स्वब्वय् निब्वपाखें पारित जुइगु स्थिति वल धाःसा स्वीकार यानादी कि मदी ?
स्वयादिसँ, जिपिं नीतिगत, सैद्धान्तिक या जनताया न्ह्यःने सार्वजनिक रुपय् जिपिं उकी अडय् जुइ । थ्व खँ पुष्टि जुइ हे धुंकूगु दु ।


निगूगु संविधानसभा न्ह्यः जिं अन्तर्वार्ता कयाबलय् बुत धाःसा छु यानादी धयाबलय् स्वीकार याये धयादिल । लिपा चांचां मतगणना बहिष्कार यानादिल । घोषणापत्रय् स्थानीय चुनाव तुरुन्त हे यायेगु धयादिल । लिपा आः थुज्वःगु स्थितिइ गनं जुइ धयादिल?
छिं उकियात भचा बिस्कं प्रसंगपाखें नं स्वयेमाः । शान्ति सम्झौता जुइधुंकूगु परिस्थिति व वस्वयां न्ह्यःया परिस्थितियात छिं छगू हे थासय् तयाः स्वयादी फइमखु । गुबले शान्ति सम्झौताय् सकलें जानाः वनेगु धाये धुंकाः संविधानसभाया निर्वाचन शान्ति सम्झौताया अंग जूगुलिं चीज (परिस्थिति) उकिया (सम्झौताया) मर्म व भावना विपरित वन धाःसां नं माने जुइ धइगु ला जुइमखु ।


छिकपिसं छुं ई न्ह्यः जक हे केपी ओलीं मानसिक सन्तुलन तंकूगु व वासः यायेमाःगु स्थितिइ दुगु लिखित रुपं हे धयादिल तर वहे मनूलिसे आः सतिकया सहवास जुयाच्वंगु दु ?
आः स्वयादिसँ छिं सिहे स्यू, राजनीतिइ स्थायी मित्र व स्थायी शत्रु दइमखु धइगु धापू विश्वप्रसिद्ध दु ।


गुकथं विश्वास यायेगु ले सर्वसाधारणं ?
थ्व खँ छु खः धाःसा आन्दोलनय् वइगु उतारचढावलिसें, परिस्थितिइ वइगु हिउपाःलिसें राजनीतिक समिकरणय् नं ह्यूपाः वइ । थ्व खँ नं विश्वव्यापी मानय् यानातःगु हे खँ खः ।


धासेंलि आः केपी ओलीजीया मानसिक स्थिति एकदम पाय्छि जुल ?
आः उकियात उगु मानसिक सन्तुलनलिसे स्वानाः जक स्वयेगु उलि पाय्छि मजुइला । व ला प्रतीकात्मक धापु खः । उबलय् ओलीजीं जिमिगु बारेय् गुज्वःगु टिप्पणी यानादीगु खः उकिया लिसः खः व । आः ओलीजी सकारात्मक ढंगं खँ ल्हानादीसा जिमिसं नं वय्कःयात सकारात्मक ढंगं हे काये । ८ दँ ला जिमिसं धया थें १० प्रदेश हे जुइमाः, १४ प्रदेश हे जुइमाः, जिं हे धयागु नां जुइमा ःधयाः वन । मेगु च्यादँ बिकेगु ? मेगु १६ दँ बिकेगु खःसा जिपिं राजनीतिक पार्टीया औचित्य दइ ला थ्व देसय् ? राजनीतिक नेतापिनिगु औचित्य दइ ला ? राजनीतिक पार्टी व नेतापिसं धयागु ला भुमरीइ लाये त्यन देय् धाःसा अनं निकास बीगु साहस यायेगु, पहल यायेगु पार्टी व नेतां खः ।

तर छिकपिसं थःम्हं भुमरीइ लाकादी अले थःहे मफु–मफु लिकायेत स्वयादी नि सा ?
अथे मखु । भुमरीइ नं छगू ऐतिहासिक कारणं लाइगु वा परिस्थितिं सिर्जना याइगु जुइ । सुयागु नियतं जक हे जुइ धइगु खँ मखु । वस्तुगत विकासया नियमं गुबलेंगुबलें विरोधाभाषत ब्वलनाच्वनी । उकिया समाधान राजनीतिक दलत जुइ । राजनीतिक नेतात जुइ । उमिसं उकियात निकास बिइमाः । आः नं खँ छु खः धाःसा जिपिं ला ८ मखु १० प्रदेश हे चाहे जुयागु खः । एमाले ला ५ प्रदेश जक हे चाहेजू । कांग्रेसं ६ प्रदेश चाहेजू, अथवा छुं नं मजूसां ज्यू धइगु दुगु खः । अथेनं जिमिसं याना । कमसेकम सकारात्मक ज्या यानागु इलय्, नेतापिसं प्रत्येकपटक देय् थाकुगु अवस्थाय् लाःबलय् निकास ब्यू धकाः छिं प्रशंसा यानादी धइगु ला झन् छिं‘!

आः छिकपिं न्हूगु सरकार दयेकेबलय् केपी ओलीयात समर्थन यायेगु खः ?
संविधान घोषणा जुइधुंकाः सुशीलजीं पद त्वःतेगु खँ वय्कलं सार्वजनिक रुपय् नं धयादी धुंकूगु दु । वय्कलं त्वःतेधुंकाः स्वतः स्वाभाविक दावेदार निगूगु तःधंगु पार्टीया नेता प्रधानमन्त्री जुइगु स्वभाविक दु । थ्व बारे नं जिमि दथुइ सहलह जूगु हे खः । तर जिमिसं औपचारिक निर्णय छुं नं यानागु मदुनि । छाय्कि सरकारया मुद्दा स्वयां संविधान घोषणाया मुद्दा न्हापांगु खः ।

राष्ट्रिय सरकार दयेकल धाःसा उकी छिकपिं दुथ्याना दी ला ?
उकिया निंतिं ला सरकारया नीति व ज्याझ्वः गुज्वःगु जुइ धकाः नं स्वयेमाल आः ला सरकारया नीति ज्याझ्वः नं दयेकूगु मदुनि । उकिं जिपिं आः हे राष्ट्रिय सरकारय् वने हे धाये मखु । तर राष्ट्रिय सरकारया नीतियात चाहिँ जिमिसं समर्थन यानागु दु ।

आः अन्त्यय् प्रचण्डजी, छिगु जिन्दगीया योजना छु दु आः ?
आः जिगु चाहिँ संविधानसभापाखें अग्रगामी संविधान दयेकेगु व नेपाली समाजयात न्ह्यःज्याकेगु छगू म्हगस खः । व आः बुलुहुँ पूवनीगु दिशापाखे न्ह्यात । जितः अनंलिपा झीगु देय्या गुगु अवस्था दु नि, आःया विश्व आर्थिक युग दु धाःसां ज्यू, आर्थिक प्रगतिपाखे  वनेबलय् जक हे समाजय् स्थिरता, समृद्धि फुक्ककथंया सभ्यता वइगु जूगुलिं जिपिं समाजवादया आधार तयार यायेगु धाये । उगु दृष्टिें आर्थिक सम्बृद्धिपाखे देय्यात यंकेमाः । गुबले जिं वंगु २० दँ लिफःतुलाः स्वये – गुबले केन्द्रीय राजनीतिइ खनेदुगु सौभाग्य जितः दत धाये, २०५२ सालं जनयुद्ध न्ह्याकाः २०६२÷२०६३ य् शान्ति सम्झौताया प्रकृयाय् दुहाँ वसेंलि संघीय लोकतान्त्रिक गणतन्त्रया घोषणा व आः थ्व संक्रमणकालया समापनया प्रकृयाय् वयाबलय् छम्ह व्यक्तिया हैसियतं जिं नेपाली राजनीतिइ (निर्वाह यानागु भूमिकाया) सकारात्मक÷नकारात्मक थीथी विश्लेषण जुइफु । थीथी कोण–प्रतिकोण दयेफु । तर इतिहासया थ्व २० दँ जिं यक्व सक्रिय रुपं हना थें ताः । अले, जिं छुं साहसिक ज्यात याना थें ताः । उकिं नेपाली समाजयात तःधंगु उथलपुथल हल धइथें नं ताः । थ्व प्रकृयापाखें आः संविधान घोषणा यानाः म्होतिं नं न्यादँ सक्रिय रुपं आर्थिक प्रगतिपाखे योगदान बीगु बिचाः दु ।


तर गुकथं यानादी ? उकिया निंतिं ला कार्यकारी अधिकार हे माल, नेता जुयाः जक हे ला याये फइमखु ?
नेपाली राजनीति झन्डै ६०÷६५ दँनिसें थ्व अस्थिरताया भुमरीइ लाना वल । जिमिगु चाहना खः कि नेपालय् छम्ह प्रत्यक्ष निर्वाचित कार्यकारी राष्ट्रपति दयेमा । जिमिगु मत आः नं वहे दु । थ्व संसदीय प्रणालीं जिमित यक्व ग्वाहालि याःगु मदु धइगु मत आः नं दु । तर उकी चाहिँ फुक्क पासापिं सहमत मजुसेंलि व जिमिगु ल्याः मगासेंलि तत्काल व प्राप्त जुइत्यंगु मदु । आः व परिस्थितिइ जिं चाहना तयेगु धइगु छक्वः कार्यकारी प्रमुख जुयाः छगू निश्चित योजनालिसें न्यादँ नेपाःयात छगू समृद्धिपाखे यंकेगु हे खः ।

तर छिं उगु कार्यकारी भूमिका दइगु सम्भावनाबारे खँ ल्हायेबलय् ला चुनावय् नं स्वंगूगु पार्टी जुयादिल, मेखे पार्टी दुने नं छितः अध्यक्ष पद त्वःतेत दबाब वयाच्वंगु दु । धासेंलि ला व सम्भावना आः म्हो जुयावंगु मखु ला ?
अथे ला जितः मताः । अध्यक्ष पद त्वःतेत दबाब गनं जितः वःगु मदु । २५ दँनिसें अध्यक्ष व महासचिव जुयाच्वनागु दु । जितः थ्व पदस्वयां भचा बिस्कं ज्या यायेगु इच्छा जुयाः जिं हे बरु पासापिन्त (पार्टीया अध्यक्ष त्वःतेगु?) धयागु दु । छाय्कि जितः दबाब हे लाःगुलिं धइगु  छिं गुगु थुइकादिल व सत्यय् आधारित मजू । व बारेय् लिपा बिस्तृतय् खँ ल्हाये । आः गनतक कार्यकारी प्रमुख जुइगु सम्भावनाया खँ दु, छगू ला थ्व संविधान घोषणालिपा जिपिं हानं निर्वाचन प्रकृयापाखें हानं बिस्कं थासय् थ्यनी । जिमिसं छगू ऐतिहासिक ज्या पूवंकागु दुसा नेपाली जनतां नं ला हिसाब यानातःगु दइ नि । अले हानं चुनाव हे पिइमाः, मखुसा जुइ हे मखु धइथें नं जिं मखना ।

अले राष्ट्रपति जुइगु इच्छा दु कि मदु ?
आः मदु । आः थ्वहे अवस्था, थ्वहे उमेर व आःया राजनीतिक परिस्थितिइ जिगु ‘सेरेमोनियल’ राष्ट्रपति जुइगु इच्छा मदु ।


हाकनं लिपा जिं अन्तर्वार्ता काः वयेबलय् छिं ‘सेरेमोनियल’ राष्ट्रपति जुइगु इच्छा मदु धयादीगु आः ला जुयादिल नि धायेमाःगु स्थिति वइगु खः कि?
जिं राष्ट्रपति पदया गरिमायात म्हो यायेत अथे धयागु मखु । जिमिगु पार्टी प्रत्यक्ष निर्वाचित राष्ट्रपतिया पक्षय् दु । आः नं व विषयय् जिमिगु ‘नोट अफ डिसेन्ट’ च्वनी । उकिं नं नैतिक रुपं जिं आः व अडान त्वःतेगु पक्षय् मदु । थः प्रत्यक्ष निर्वाचित राष्ट्रपतिइ अडान तयेगु अले संवैधानिक राष्ट्रपति जू वने धाये मिले हे मजू ।

आः छिं गुगु धयादिल, कन्हय् संविधान दयेके धुंकाः थ्व सोंचय् हिउपाः ला वइ मखुला ?
जितः अथे मताः छाय्कि ऐतिहासिक रुपं प्रतिवद्धता व्यक्त यायेधुंकाः मेगु जुइ थें जितः मताः ।


छिं जितः राष्ट्रपति इच्छा मदु धयादिल। सुशील कोइरालायात राष्ट्रपति दयेकेगु धइगु खँ वयाच्वंगु दु । थ्व प्रस्ताव वल धाःसा छिकपिसं स्वीकार यानादी ला ?
आः थ्व विषयय् प्रमुख राजनीतिक दलया प्यम्हं हे नेता दथुइ १६ बुँदे समझदारी न्ह्यः सहलह जूगु खः व जिं छु आभास काये धुन धाःसा – प्रधानमन्त्री सुशील कोइरालां संविधान घोषणालिपा प्रधानमन्त्री पद त्याग यायेधुंकाः व ओलीजी प्रधानमन्त्री जुइगु लँ चासेंलि राष्ट्रपतिं नं त्वःतेमालीगु अवस्थाय् छु जुइ जुइ धइगु खँ अन ब्वलनाच्वंगु खः । जिं अन प्रष्ट धयागु खः, राष्ट्रपतिइ जिमिगु आः दावी मदु । नेपाली कांग्रेसं हे राष्ट्रपति कायेमा । कांग्रेसं क्वःछ्यू । यदि कांग्रेसं रामवरण यादवयात हे हाकनं राष्ट्रपति निर्वाचित याये न्ह्याःसा जिमित आपत्ती मदु । अथवा सुशील कोइरालाया इच्छाकथं कांग्रेसं वय्कःयात निर्वाचित याःसां नं जिमित गुगुं आपत्ती मदु । एमाओवादीं राष्ट्रपतिया दावी यानाः आः थ्व समस्यायात गुगु नं हालतय् थाकुके चाहे मजू धासेंलि हे सम्झौताया लकस अझ बांलाःगु खः । निगूगु खँ, जिं धया नि – जिगु स्वभाव अझं न्यादँ–न्हय्दँ सक्रिय राजनीति यायेगु कथंया दु । सम्मानित जुयाः आराम यायेगु स्थिति मखु । देय्या आवश्यकता नं व मखु धइगु जितः ताः । अथे खःसा

राजनीतिपाखें विश्राम कायेत चाहिँ छितः अझं ७–८ दँ माली ?
आः ७÷८ दँ सक्रिय राजनीति यायेगु हे मनस्थितिइ दु । उकिं जि आम नेपाली दाजुकिजा, तःकेहेँ व छि पत्रकार पासापिन्त नं वहे लसक थुइका दीत व दयेकाबीत नं इनाप याना ।


(बीबीसी नेपाली सेवापाखें भाय्हिलाः न्ह्यब्वया)