prabhu baink new

नेपाल सम्वत् देय्या म्हसीका

डा. चुन्दा बज्राचार्य
नेपाल सम्वत् लिच्छवीकालय् न्ह्याःगु खः । थुगु संवत् न्ह्यासांनिसें हे नेपाःया इतिहासय् मध्यकाल नं न्ह्यानावःगु खः । थुगु संवत्यात मल्ल शासनकालय् राष्ट्रिय मान्यता बियाः प्रचलनय् तकं हःगु खः । भाषावंशावलीइ न्ह्यथनातःगु विवरणकथं नेपाल सम्वत्या संस्थापक शंखधर साख्वाः खः । वय्कःयात राष्ट्रिय विभूतिया रुपय् स्थापित याये धुंकूगु दु । नेपाल सम्वत्या प्रणेताया रुपय् वय्कःयात वि.सं. २०५६ मंसिर २ गते नेपाल सरकारपाखें राष्ट्रिय विभूति घोषणा याःगु खः ।
गोरखाया जुजु पृथ्वीनारायण शाहं नेपाल कब्जाय् काये धुंकाः नेपाल सम्बत्या प्रचलन प्रशासनिक क्षेत्रं विस्थापित यात । उगु इलय् गोरखा व पहाडया मेमेगु राज्यतय्सं छ्यलाबुलाय् हयाच्वंगु शक् सम्वत्यात राजकीय थाय् बिल । शक् सम्वत् आः भारतय् राष्ट्रिय सम्वतया रुपय् स्थापित दु  ।
राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र शम्सेरं नेपाल सम्वत्यात बूगु समुदायया सम्वत्या रुपय् त्याज्य तायेकल । उगु इलय् छुं वंशावली च्वमिपिन्त छ्यलाः थुकियात सुं छम्ह शुद्रं न्ह्याकूगु सम्वत् धकाः क्वह्यंकेगु कुतः यात । वयागु हे इलय् नेपाल सम्वत्या राजकीय प्रयोगय् पूर्णत प्रतिवन्ध तल । लिसें, बिक्रम सम्वत्यात सरकारी कामकाजीया सम्वत्या रुपय् प्रयोगय् हल । उकिया हे निरन्तरताकथं थौंतक नं नेपाःया सरकारी कामकाजय् उगु बिक्रम सम्वत् प्रयोगय् दु । यथार्थय् बिक्रम सम्वत्या ऐतिहासिक थात्थलो भारत खः ।
पृथ्वीनारायण शाहनिसें पञ्चायतकालतक राज्यसत्तापाखें नालाकाःगु छगू जाति, छगू भाषा, छगू धर्म, छगू संस्कृतिया जातिय अहंकारवादी साम्प्रदायिक नीतिया हुनिं देय् दुनेया यक्वं मानवीय सभ्यताया म्हसिका लोप जूवन । उगु हे झ्वलय् नेवाःतय्गुपाखें संरक्षित नेपाःया संस्कृति, सम्पदा व रीति परम्पराविरुद्ध नं तात्कालीन सरकारपिनिगुपाखें अतिक्रमण यात ।
नेपाल सम्वत् थुज्वःगु राष्ट्रिय गौरवयुक्त सांस्कृतिक सम्पदायात सरकारपाखें राष्ट्रिय मान्यता बिइकेत सडकय् आन्दोलन यायेमाःगु वाध्यात्मक स्थिति ब्वलन । नेपालभाषा मंकाः खलः थुकिया नेतृत्वदायी भुमिकाय् खनेदत । तर, थुज्वःगुली गुलिखसे संकीर्ण सोचपाखें ग्रष्ट मनूतय्सं ऐतिहासिक सत्य तथ्ययात तकं बेक्वयेकाः नेपाल सम्वतयात नेवार सम्वत् या रुपय् भ्रम श्रृजना यायेगु कुतः नं याना हे च्वन । नेपाःया इतिहासय् नेवार सम्वत् नामाङ्कन यानातःगु गुगुं सम्वत् अस्तित्वय् मदु । स्वनिगः व थुकिया जःखःया लागा नेपाल मण्डल हे नेवाःतय्गु आदिभूमि खः । प्राचीनकालनिसेंं छुं ई न्ह्यःतक थुकियात नेपाःया रुपय् हे म्हसीकीगु खः । नेपाल सम्वत्यात नेवार समुदायलिसे जक सम्वन्धित जूगु, उकिं थ्व नेवाः सम्वत् खः धकाः इतिहासयात संकुचित दयेकेगु खःसा नेपाःया राष्ट्रिय गौरव व विश्व सम्पदा स्वयम्भू, बौद्धनाथ, पशुपतिनाथ, चा“गुनारायण व ख्वप, यल व ये“या दरवारयात नं केवल नेवार पहिचानय् सीमित जुयाः म्हसीके मालीगु जुइ, गुगु हास्यास्पद व विडम्बनापूर्ण ठहरय् जुइ ।
प्राचीन नेपाःया नक्सा हिले धुंकल, नेपाःया आकार नं हिले धुंकल । मेचीनिसें महाकाली व हिमालनिसें तराईतकया सकल नागरिक नेपाःमि जुइधुंकल । नेपाः दुनेया गुगु नं संस्कृति व सम्पदा नेपाः देय्या हे सम्पत्ति खः । नेपाल सम्वत् नं सकल नेपाःमिपिनि मंकाः म्हसीका खः । नेवाःतय्सं थुकियात संरक्षण व जीवन्त लयेकातयेत देय्यात योगदान जक बियावयाच्वंगु खः । विदेशी सम्बत् स्वयां नेपाल सम्वत्यात आत्मसात यायेबलय् राष्ट्रया गौरव अप्वइ र थुगु ऐतिहासिक म्हसीकां नेपाःमिपिनि छाति झन् तफाः जुइ । सकल नेपाःमिपिन्त न्हूद“या भिंतुना ।