prabhu baink new

नेपाल संवतया न्हूदँ छाय् हनेमाः ?

–रामभोला महर्जन

थ्व हलिमय् यक्व संवत थःगु देसया नामं, धर्मया नामं, जातिया नामं, राजा महाराजाया लुमन्ती व नामं प्रचलनय् वयाच्वंगु दु । वथें नेपाः देसय् छ्यलाबुला जुयाच्वने धुंकूगु व अझ तकं छ्यलाबुला जुयाच्वंगु अनुसन्धान यानाः स्वल धाःसा झीसं नेपाल संवत, विक्रम संवत, कलिगत संवत, शक संवत व बुद्ध संवत लुया वइ । अले गुलि संवत बुलुहुँ ई हिलाः वंथें छ्यलाबुलाय् मवःसे बुलुहुँ तनाः वनाच्वंगु नं झीसं खंकेफु ।
नेपाल संवत छगू हे जक बिस्कं पहःया खनेदूगु संवत खः । थ्व ला छगू राष्ट्र, देसया नामं नेपाः देसय् पलिस्था यानातःगु संवत खः । अथे जूगुलिं थ्व नेपाल संवत नेवाःतय्गु जक मखु नेपाः देसय् च्वनीपिं नेपाःमितय्गु हे मौलिक संवत खः । थ्व नेपाल संवत मल्लकालनिसें राष्ट्रिय संवत कथं प्रचलनय् वयाच्वंगु संवत खः ।
जब नेपाः देसय् गोरखाया जुजुं त्याकाः कायेधुंकाः नेपाः देसय् शक संवत चले याःगु खनेदु । तर, थ्व शक संवत यक्व दँतक चले यायेमफुत । वयां लिपा राणा सरकार वयेधुंकाः राणातय्सं शक संवतया थासय् विक्रम संवत चले यात । झीसं स्यूगु विक्रम संवत नेपाःयागु संवत मखु । भारतय् च्वंम्ह विक्रमादित्य धाइम्ह छम्ह जुजुं भारतय् चले याःगु संवत खः । भारतय् जब अंग्रेजतसें शासन यात, अले इमिसं भारतय् ईश्वी संवत चले यात । थुगु कथं भारतय् विक्रम संवत तनावन । थ्व तनावंगु संवतयात नेपालय् विक्रम संवत १९६४ सालय् राणा प्रधानमन्त्री चन्द्र शम्शेरं चलेयाःगु खः । आः धयादिसँ झीगु राष्ट्रिय संवत छु खः ?

नेपाल संवत गुगु कथं नीस्वन ?

छन्हु ख्वपया जुजु आनन्ददेव मल्लयात अनया नांजाःम्ह ज्योतिष सिद्धिवन्तं सुवर्णाकरर्षण येँ देसया भद्रवती व विष्णुमती दथुइ च्वंगु लखुतीर्थय् च्वंगु फि हल धाःसा प्यन्हु लिपा लुँ जुइगु खँ कन ।
जुजु आनन्ददेव मल्लं ज्योतिषया खँ कथं प्यम्ह ज्यामियात येँया लखुतीर्थय् फि कयाहयेत उजं बिल । जुजुया उजं कथं प्यम्ह ज्यामित येँया लखुतीर्थय् वयाः फि कयाः हयाः कुबियाः यंकाच्वंगु येँया धौबञ्जाः शंखधर साख्वालं खनेवं न्यनेकने यानाः स्वल ।
अले इमितः ख्वपया जुजुं फि कायेके छ्वयाः हःगु खँ शंखधर साख्वाः नं सिइकल । पक्का नं थ्व फिइ छुं दयेमाः धकाः व फि थःम्हं न्यानाः कयाः इपिं ज्यामितय्त मेगु फि कायेके छ्वत । प्यन्हु लिपा शंखधर साख्वालं काःगु फि लुँ जुल । अले थ्व लुँयात देसयात हे भलो यायेगु तातुनाः येँया जुजुयाके स्वीकृति कयाः जनतायात त्यासा पुलाः पशुपतिइ पूजा यानाः देसय् ऋणमोचन यानाः गरिब सुं हे मदयेकाः दासत्वं मुक्ति जूगु मुक्ति दिनयात लुमंकाः छगू न्हूगु संवत नेपाल संवत नीस्वन । थ्व नेपाल संवत कछलाथ्व पारुनिसें न्ह्यानाः कौलागा अमाइखुन्हु क्वचाइ ।

नेपाल संवतयात सरकारी मान्यता

माओवादीया नायः पुष्पकमल दाहाल प्रचण्ड प्रधानमन्त्री जुयाच्वंगु इलय् नेपाल संवतयात राष्ट्रिय संवतया मान्यता हाकनं बिल ।
सरकारं हे नेपाल संवत नेवाःतय्गु जक मखु नेपाः देसय् च्वनीपिं सकलसिगु नं मौलिक मंकाः संवत जुल धकाः मान्यता ला बिल । तर, अझ नं सरकारी स्तरं हे न्हूदँ समारोह समिति गठन यानाः सरकारी स्तरं हे ज्याझ्वः न्ह्याकूगु झीसं मखंनि ।
अथे जूगुलिं झीसं सरकारयात दबाबमुलक रुपं हे थ्व ज्याझ्वः न्ह्याकेत इनाप यायेमाल । नत्रसा थ्व सरकारी मान्यता ध्याकुनय् लानाः अथें हे तनावनी । धायेतःला डा. बाबुराम भट्टराई प्रधानमन्त्री जुयाच्वंगु इलय् ब्यवहारिक रुपं ज्याझ्वः न्ह्याकेत समिति व शंखधर अध्ययन समिति नं नीस्वंगु खः ।
अले सरकारं हे समारोह समिति दयेकाः नेपाल संवतया न्हूदँ हनेगु याइ धकाः न्हूदँया मञ्चय् हे डा. बाबुराम भट्टराई नं प्रधानमन्त्रीया हैसियतं न्वंवानादीगु खः । लिपा डा. बाबुराम भट्टराईया प्रधानमन्त्री पद नं मन्त, न्हूदँया समारोह क्वचायेधुंकाः थ्व खँ नं तनावन ।
झी नेवाःतसें क्वात्तुक्क थ्व खँ नेपाःया राज्य सत्ताये शासनय् व प्रशासनय् तयेमफुत । अले हिन्दुवादी ब्रम्हुतय्गु पकड दूगु प्रशासनय् इमिसं अलमल याइगु ला जु हे जुल । झीपिं राष्ट्रिय संवत जुल धकाः आः आन्दालन यानाः च्वने म्वाःल धकाः सुंम्क च्वन ।
क्रान्ति जुइधुंकाः नं प्रतिक्रान्ति जुइफुथें हे झीतः जुयाच्वन । अथे जूगुलिं झीगु कमजोरीयात वाः चायेकाः झीगु तिथिमिति छ्यलेगु सम्बन्धय् उतिकं हे बः बियाः ज्या यायेमाःगु खनेदु ।
खय्तला, झीगु तिथिमितिया सम्बन्धय् झी नेवाःत हे अलमल जुयाच्वंगु दु । थुकियात व्यवहारी कथं हे ब्यापक अध्ययन यानाः अःपुक व ज्याछिंक गुगु कथं छ्यलेगु पात्र हे तयार यानाः जनतायात क्यनेमाः । अले जक झीगु नेपाल संवत धकाः हालाजूगु सान्दर्भिक जुइ ।