zero media family planning adv

नेपाःया संविधानप्रति नेवाःतय् मंकाः विचाः

‘नेपाःया संविधान ( २०७२’ या नामं पितब्यूगु देया न्हूगु संविधानपाखें झी सकल नेवाःतय् मंकाः तातुना कथं झीगु ऐतिहासिक, साँस्कृतिक, भाषिक, जातीय पहिचान दुगु नेवाः स्वायत्त राज्यया अधिकारयात सुनिश्चत मजुइगु कथं संघीय राज्यपुनःसंरचना याःगुलि थुगु वक्तब्यपाखें मंकाः कथं नेवाःतय्गु असहमति पितबियाच्वना ।
धर्मनिरिपेक्षतायात संविधानपाखें संस्थागत यायेगु ज्या जूसां नं थुकिया स्पष्टिकरण अंशपाखें सनातननिसें न्ह्यानावयाच्वंगु धर्म संस्कृतिया संरक्षणया ब्याख्या यानाः हिन्दू राज्ययात हे संवैधानिक कथं संस्थागत यासें देयात ‘नेपाःया अन्तरिम संविधान ( २०६३’ सिबें नं ल्यूने व्छयेगु ज्या जूगु जुल । 
अथे हे संघीयतायात संवैधानिक सुनिश्चित यायेगु ज्या जूगु खःसा नं थ्वया सर्वमान्य सैद्धान्तिक मान्यता कथं केन्द्रय् साझेदारी सरकार अले स्थानीय तहलय् स्वायत्त व स्वशासन धैगु प्रावधानया अःखः वास्तविक राजनीतिक व आर्थिक क्षेत्रय् स्वशासन, स्वायत्तताया नापनापं अग्राधिकार, आत्मनिर्णयया अधिकार मदुगु छगू केन्द्रीकृत शासन प्रणाली न्ह्याकेगु कथं थ्व संविधानदुने ब्यवस्था जुयाच्वंगु दु । थ्वहे झ्वलय् अवशिष्ट अधिकार केन्द्रया नियन्त्रणय् तयेगु व निर्वाचित संघीय विधायिका व सरकारयात गुगु नं इलय् केन्द्रपाखें विघटन यायेफइगु निरंकुश ब्यवस्था समेत जुयाच्वंगु दु, गुगु सही संघीयताया मान्यता कथं मखु । 
भाषिक अधिकारया पक्षय् थुगु संविधानपाखे छखे आः नं खँयभाययात हे आधिकारिक कामकाजि भाय्या मान्यता बिसें भाषिक एकाधिकारया नीतियात निरन्तरता बीत स्वःगु जुल । मेखे, देय्या मेमेगु मांभाय्यात राष्टू भाय् धकाः संज्ञा बियातःगु दुसां उज्वःगु भाय् प्रादेशिक तहलय् छ्यलेगु सम्वन्धय् तक नं मौलिक अधिकार कथं सुनिश्चित मयासें ‘कानून बमबोजि’ धैगु प्रतिवन्धात्मक वाक्याशंपाखें निषेध यानातःगु दु । मांभासं शिक्षा काये दैगु अधिकारया सम्बन्धय् थुकथं हे प्रतिवन्धात्मक वाक्याशं छ्यलाः नियन्त्रण यायेत स्वःगु दु ।
राज्यपुनःसंरचनाया सम्वन्धय् गुगु कथं प्रदेशया सीमाङ्कन यानातल उकिं नं ( २ या प्रदेश छगुलि त्वःता मेगु खुगुलि प्रदेशय् अनया लक्षित आदिवासी जनजाति, मूलवासीत तच्वकं अल्पमतय् लिकुनिगु व केवल खँय् ब्रम्हु क्षेत्रीया ल्याः अत्याधिक वहुमत कायम जुयाच्वंगु दु । थुकिं यानाः केन्द्रय जक मखु प्रादेशिक तहया सरकारया नेतृत्वय् तक नं कन्हय् खँय् ब्रम्हुतय्गु एकःति जुइगु व मेपिं सकलें नीति निर्माण तहपाखें हानं वहिष्कृत हे जुइमालिगु ब्यवस्था थुगु संविधानपाखें यानातःगु दु । राष्टूया परिभाषाय् वहुल राष्टिूय राज्य कथं परिभाषि मयासें केवल एकात्मक राज्य कथं जक ब्यवस्था यानातःगु दु ।
उलि जक मखु, आदिवासी जनजातितय्गु अन्तरराष्टिू परिभाषा व मान्यतायात हाथ्या बीकथं थुगु संविधानय् आदिवासी जनजातिया समानान्तर अर्थय् मेगु आदिवासी खँग्वः दुथ्याकाः तःधंगु भ्रम बीगु याःगु दु । नापंनापं म्हिगःनिसें एकाधिकार कायम यानावयाच्वंपिं समुदाययात खस आर्यया नामय् ( ब्रम्हु क्षेत्री सन्याशी दशनामी) विशेष आरक्षणया ब्यवस्था समेत याःगु दु । 
समानुपातिक समावेशीया सम्बन्धय् मौलिक अधिकार कथं दुमाथ्याकुसें केवल निर्देशक सिद्धान्तया खण्डय् जक दुथ्याकातःगु जुल ।
न्हूगु संविधानपाखें गणतन्त्रयात सुनिश्चित यायेगु अले नापनापं नागरिकतनाप सरोकार गुलिखे खँयात मौलिक अधिकार कथं संस्थागत यायेगु ज्यायाःगु दुसां सलंसः दँ न्ह्यवनिसें झी नेवाःतय् विरुद्ध जुयावयाच्वंगु भाषिक, जातीय, साँस्कृतिक, शैक्षिक उत्पीडन व विभेदयात न्हंकेगु ज्या मजुगुलिं थुगु बक्तब्यपाखें जिमिसं मंकाः कथं असमत प्वंकागु जुल ।
नापनापं, थःगु जातीय म्हसीका दुगु स्वायत्त राज्यया स्थापना अले मेमेगु अधिकार प्राप्ति मजूतले  न्हापा लिपा थें नेवाःतय् आन्दोलन मदिक्क न्ह्यानाच्वनीगु खँ नं थ्वहे बक्तब्यपाखें न्ह्यथनाच्वना ।
(नेवाः जागरण मञ्चपाखें ग्वसाःग्वःगु बृहत् नेवाः न्ह्यलुवा भेलाय् पारित यानाः सार्वजनिक याःगु वक्तव्य गथे खः अथेहे न्ह्यब्वयाच्वना – सं.)