zero media family planning adv

थौंया अवस्थाय् संस्कारया महत्व

– निर्मला श्रेष्ठ –
थौंकन्हय् आधुनिक शिक्षाया कारयां झीगु देसय् पाश्चात्य संस्कार अर्थात् चालचलना दुहा“वयाच्वन । उकिं यानाः झीगु देशया संस्कार झन झन ल्वःमंका छ्वये धुंकल । थःगु मौलिक, थःगु रितिरिवाज, थःगु पहिचान नापं बिस्तारं बिस्तारं त्वःता हये धुंकल । न्हून्हूगु, अःपुगु, याकनं सिधइगु ज्या ख“ यानाः थःथःगु संस्कार त्वःतेगु यानाहल । झीगु नेवाः समाजय् नं नेवाःत मध्ये नं थःथःगु जात अनुसार संस्कारत फरक फरक किसिमं न्ह्यानाच्वंगु दु । उकि नं अझ विदेशी पहचहःया आगमनं नेवाः संस्कृति संस्कारया नापं नेपाः देय्या संस्कारत हे विस्तार विस्तारं त्वःता यंकीगु खनेदु ।
नेवाःतय्गु संस्कारं यानाः विश्वय् नेवाः पहिचानया नापं नेपाः देय्या हे नां जाःगु (च्वंगु) दु । थ्वहे संस्कारं यानाः विश्वय् नां जाःगु, संस्कार त्वःताः त्वःताः यंकल कि लिपा नेवाःया अस्तित्व फुनावनी । जाति भाषाया नापं देशया हे अस्तित्व फूवनी उकिं थःथःगु संस्कृति संस्कार म्वाकातयेमाः । उलि जक मखु झीसं आः हे वा चायेकेमाःगु दु कि झीगु संस्कार, संस्कृति, म्वाका तयेमाः । थःगु रितिरिवाज, संस्कृति हे थः म्वायेगुया दसू खः । थःगु देय् म्वाकेत थःगु जाति व संस्कार म्वाकेत थःथम्हं कुतः यायेमाःगु दु । समाजय् म्हुतुं धयाः जुया जक मज्यू, थःथःगु छें हे न्हापां थुकियात छ्यलाः न्ह्याका यंकेमाःगु खनेदु । धाय् जक सयां मज्यू, याये नं सयेकेमाः ।
झीगु संस्कारया स्रोत निगू माने यायेमाः ः–
१. वैदिक संस्कार
२. लौकिक संस्कार
१. वैदिक संस्कार – वैदिक संस्कारया मूल दश संस्कार खः । थ्व दश संस्कार दक्व जातजातिया थःथःगु धर्म संस्कृति अनुसार हे जुयाच्वंगु दु । थःगु कूल परम्पराअनुसार यायेगु चलन दु । आः वयाः थ्व चलन नं तोडे यानाः मेगु ल“पत्ति न्ह्यानाच्वंगु दु । अथेजूगुलिं झीसं थःगु हे संस्कार न्ह्याक्व हे थाकुसां न्ह्याका च्वनेमाःगु दु नत्रसा थःगु जात थःगु देय्नापं न्हनावनीगु खनेदु । क्षणिक सुखय्, आनन्दय् दुब्वाय् मज्यूगु खनेदु । अथे जुलकि थःगु धर्म संस्कृति न्हना वनीगुलिं थःगु संस्कृति म्वाका तयेमाःगु दु ।
२. लौकिक संस्कार – लौकिक संस्कारय् झीसं न्हिंन्हिं यानावयाच्वंगु ज्याख“ ला । न्हिन्हि चलनचल्ती वयाच्वंगु ज्या याइम्ह मनूत अलग्ग अलग्ग हे दु । सुचिकाः (दर्जी) लं सुइगु ज्या याइ । ब्राम्हणं कर्मकाण्डया ज्या याइ । सार्कीं लाकां सुइगु, लोहारं भाडावर्तन दयेकीगु, बाडा“ लु“या सामग्री (तिसा) दयेकेगु अले छे“या ज्या सुथंनिसें बहनीतक वा रातदिन ज्या यायेगु दसुकथं भान्छाय् ज्या मिसातय्सं याइ अले वसः हीगु, छे“ सफा सुग्घर यायेगु आदि आदि । मिजं नं पिनेया ज्या अर्थात् कमाइ याना हयेगु, लिबाःन्ह्यबाः पसः वनेगु आदि ज्या याइ । गुलि मनूतय्सं राज्य राजनीति, कुटनीति, वैदेशिक नीति आदि ज्या याइ । थःथःगु ज्या थःथम्हं थःगु कर्तव्य अनुसार कर्म यात धाःसा थःगु संस्कृति चलन चल्टी न्ह्याबलें म्वानाच्वनी । झीगु संस्कृति धनी जूगुया कारणं अर्थात् संस्कृति बांलाःगुलिं यानाः झीगु देय् नापं धस्वानाः थुकिया यक्व यक्व हे महत्व दु ।
(च्वमि त्रिभुवन विश्वविद्यँलय पाटन संयुक्त क्याम्पसया शिक्षण सहायक खः ।)