nepal investment baink

तःभुखाय् लिपाया द्यः व धर्मया लिधंसा

- विजयकृष्ण श्रेष्ठ

नेवाःत धइपिं धार्मिक प्रकृति व प्रवृत्तिया मनूत खः धइगु खँ हानं छक्वः सकसिगुं न्ह्यःने खनेदुगु दु । ‘थ्वसिकं आपाः गुलि दुःख बीगु परमेश्वर आः ला गात, गात !’ धइगु कथंया अभिव्यक्ति नेवाः मनूतय्गु म्हुतुं पिज्वःगु न्यनेदत । मेखे देगःत हे आपाः दुंगु खनाः मनूतसें थुगु भुखाय् द्यवं हे फयाब्यूगु व्याख्या यानाजूगु दु । गुलिगुलिसिनं हानं धात्थें हे शक्ति दुपिं द्यःपिनि देगः छुं मजूनिगु नं धयाजूगु दु ।
तर भुखाय् ब्वयाः भचा जक स्थिति सामान्य जूगु इलय् मनूतसें थीथी देवदेवीपिन्थाय् क्षमा पूजाया ग्वसाःग्वःगु खनेदत । हानं बौद्धविधिकथं धारिणी व परित्राण पाठ याःगु नं खनेदत ।

प्रकोप मवयेमाः धकाः तुतः पाठ व क्षमापूजा
नेपालय् भुखाय् ब्वइगु सम्बन्धय् विज्ञानया खँ बहुप्रचारित नं जूगु दु । यूरेसियाली प्लेट व तिब्बटी प्लेटया न्ह्यानाच्वंगु इमिगु दथुइ टकराव व घर्षणं भुखाय् ब्वइगु खँ मचांनिसें ज्याथजिथिपिनि दथुइ नं उतिकं प्रचार जुयाच्वंगु दु । ९० सालया तःभुखाय्या इलय् आधुनिक शिक्षा ग्रहण यानातःगु पुस्ता मदुनि, तर आःया न्हूपुस्ता ला सकलें धइथें आधुनिक शिक्षा ग्रहण यानातःपिं दु । तिमिलाय् नील आर्मस्ट्रंगं पलाः तःबलय् आधुनिक शिक्षा कयातःपिंसं तिमिलायात द्यः हे जक धाइपिन्त हायेकूगु खः । उगु ईयात हे पुलांगु परम्परागत सोचया पुस्तां न्हूगु आधुनिक शिक्षाया पुस्ताय् सोच हस्तान्तरण जूगु तायेकेमाः । तर उगु ई सन् १९६९ या खः, थुगु ल्याखं व ई नं ४६ दँ दयेधुंकल ।
अथे नं भुखाचं यानाः त्रसित जूपिसं त्राणया निंतिं धाःसा देवदेवीया शरण हे काःगु खनेदत । अनेक थासय् पाठपूजा, होम इत्यादि जुया हे तुं वयाच्वंगु दु व थ्व आम व सार्वजनिक रुपय् हे जुयाच्वंगु दु ।

इतुंबहालय् प्रज्ञापारमिता पाठ
प्राचीन कालय् आधुनिक विज्ञानया ज्ञान व दृष्टिकोण मदुगु इलय् मनूतसें उबलय्या ज्योतिषी, धर्म, द्यःपिं व त्रन्त्रया लिधंसा काइगु स्वाभाविक खः । उकथं न्हापा वा मवयाः दुर्भिक्ष जुइबलय् बुंगद्यः नेपालय् हःगु, अग्निभयपाखें मुक्त जुइगु निंतिं नाग तिकेगु यानाच्वंंगु, तःकैपाखें बचे जुइत शीतला माजुया पूजा यायेगु आदि दु । तर भुखाय्या द्यः धाःसा दुगु खनेमदु । थुथाय् ख्वपय् भुखाय्या द्यः दु धाःगु खँ नं पिहां वःगु जूसां उकथं भुखाय्द्यः पुज्यायेगु आमप्रचलन नं खनेमदु । भुखाय् ब्वइगु इलय् म्हालापचिनं बँ तियाः च्वनेगु, मिजंतसें “हाः हाः” हालेमाः धकाः हालेगु प्रचलन धाःसा दु । थुकथं स्वयेबलय् स्वनिगलय् दुने तःभुखाय्या घटना उलि जुया मच्वनीगु व अथेहे सच्छिदँय् जक जुइगु धाःगुलिं नं थुकथं भुखाय्या द्यःत मदुगु खयेफु । भूमि पूजन, धर्तीमाता, बसुन्धरादेवीया पूजन याःसां थुकी भुखाय्या दृष्टिकोणसिकं अन्नत प्रदाय व जीवनदाताया दृष्टिकोण तःगु खनेदु ।

असनय् ग्रहशान्ति यज्ञ पुजा
भुखाय् ब्वइ वा मब्वइ धइगु खँ सुनां नं धायेफुगु खँ मखु । तर थुकिया वैज्ञानिक हुनिं धाःसा दु । भुखाय्यात पनेमफुसां थुकिं जुइगु क्षतिया जोखिमयात म्हो यायेत अनेक उपाय नं छ्यले ज्यू । अथे नं २०६८ सालं ब्वःगु भुखाय्पाखें झीसं उलि चेत काये मफुगु खनेदत । झी अझं नं डोरबहादुर विष्टया खँग्वःकथं ‘फेटलिज्म’ अर्थात् भाग्यवादय् हे विश्वास याइपिं जुयाच्वंगु दु ।
तःभुखाचं आपालं आपाः क्षति नोक्सानी याःगु ला दहे दु, थ्वयांल्यू अर्थतन्त्र व जनजीवनय् थुकिं ताःहाकयेक हे प्रभाव पिथना हइतिनि । उकिं थःथःगु विश्वास व आस्थाकथं द्यःपिनि क्षमापूजा याःगु ला थःथःगु थासय् दु, तर थ्वसिकं नं नेवाःतसें आः थःपिं हे जागरुक व सक्षम जुयाः न्ह्याः वनेत मिखा कनेमाःगु उतिकं जरुरी खनेदु ।