nepal life 2076 3 18

जिन्दाबाद – मुर्दाबाद

हरिकृष्ण डंगोल
    पित्याःयात प्वंगु म्हिचानापं छुं वास्ता दइमखु । अले पित्याःयात नाकाबन्दी, बन्द, जुलुस, हड्ताल, कफ्र्यू आदि नापं नं छुं मतलब दइमखु । पित्याःयात पित्याःनाप जक मतलव दइ । उकिं पित्याःनं थःके दुगु दक्व शक्ति पिकया वयागु प्वाथय् भ्वाः भ्वाः प्यंकाच्वंगु दु ।
    पित्याःया रुप व तं खनाः व ग्यानाच्वंगु दु । पित्याःयात हेय्के थें वं छकः थःगु प्वाथय् जव ल्हातिं वास्यावास्या यात । तर पित्याः गनं माने जुइ धकाः ! झन झन व तःम्वल । पित्याःया ख्वाः छपातं ह्याउँसे मिंच्या थें जुयावल । व वाथावाथा कन । लिकसं च्वंगु करुवा कयाः वं लः घुतुघुतु त्वन । मिंथें च्यागु प्वाः छुं ईया लागि क्वलाकेत व सफल नं जुल ।
    भचा लनां वं छक झ्याः चायेकाः छयं थःस्वया खुल्ला सर्गतय् स्वल । सर्गः खनेमदु । सगर्ः न्यंकः कुँ भुनाच्वंगु दु । सुपाँचं त्वपुनाच्वंगु दु ।
    वयागु भुतू मच्यागु नं तःन्हु हे दत । वयागु भुतू नं कुँ पिहाँ मवःगु तन्हु हे दत । उकिं कुँ मवयेमाःगु खः । तर स्वनिगः न्यंकः थौंकन्हय् कुँया साम्राज्य स्थापना जुयाच्वंगु दु । सर्गःयात नुनाच्वंगु दु । वं छक मनमनं न्ह्यसः तल – ‘थ्व कुँ थुगुसी सुयात सुयात नुना छ्वइगु खः ?’
    वं हानं लिफः स्वल । व हे ख्यूँसे च्वंगु कोठा । काय्, म्ह्याय्, कलाः, सकलें ख्वाःतुसे च्वंगु शून्यता दुने थसःपाया च्वंगु दु । वं स्यू, कोठा छगुलिं महाशून्यतां भुनातःगु दु । अय्सां वं महसूस यानाच्वन – कोठा छचालिं कोलाहल व्याप्त जुयाच्वंगु दु । कोठा छचालिं पित्याः ख्वाःपात आर्तनाद यानाच्वंगु दु ।
    वं स्कूल जीवनय् महासामन्ती मानदेवया बाखं ब्वंने लंगु खः ।  थ्व भनं, वयागु विचाः भुतू मच्यासिनि वयागु छेँय् मानदेव दुस्वः वयेमाःगु नं खः । तर भुतू मच्यागु तःन्हु लिपा नं वयागु छेँय् मानदेव दुस्वः वःगु मखु । मानदेव थःगु लाय्कुलि हे मगनमस्त । सखे विदेशी अय्लाखय् धूत जुयाः वं वइगु दिंयात लोमंकेत स्वयाच्वंगु दु ।
    थौं नं उपत्यका बन्द । शहर दुने थौं नं विरोध व आक्रोशया सः थ्वयाच्वंगु दु । शहरया थाय्थासय् टायर च्याकाः विरोध कार्यक्रम जुयाच्वंगु समाचार वयाच्वंगु दु । शहरया थीथी भागय् जुलुस पिहां वयाच्वंगु समाचार नं वयाच्वंगु दु । शहर दुनेया जीवन थप्प जूगु नं तःन्हु हे दये धुंकल । न्हि खानां न्हि नय्माःगु वयागु जीवनया घचाः चाः महिउगु नं तःन्हु हे दत । वं स्यू, परिवारया भरणपोषण यायेगु दायित्व वयागु खः । तर स्यूसां व लाचार ! ल्हा प्वःचिना व कोठाय् सुम्क च्वच्वंगु दु । सायद अथेहे जुयाः वया परिवारया पित्याःगु ख्वाःपातय्सं वयागु विरोधय् लासाय् गोतुला ‘आमरण अनसन’ यानाच्वंगु दु ।
    – ‘हुतिहार, नामर्द ........... !’
    कलाःया सः तायेदु थें जुयाः व लासा लिक वना कलाःम्हेसिया ख्वाः छकः स्वल । तर कलाःम्हेस्यां छुं धाःगु मखु । मिखा बन्द यानाच्वंम्ह, च्वनतुं । कलाःम्हेस्यां वयात स्वगु हे मखु । मानौं वं मौन विरोध यानाच्वंगु दु थः भाःतया विरोधय् ।
    थ्व हे ईलय् पिने मंकाः सः तायेदत । व वना झ्याः चायेकाः सतकय् स्वल । सतक जायेक क्वबुइंचा वः थें मनूत वयाच्वंगु खन । सर्गः तज्याइ्थें च्वंक इपिं तःतसःलं हाला वयाच्वंगु दु – वीर शहीद अमर जुइमा । शहीदया म्हगसः पुरा जुइमा । वं हानं छकः सर्गःतय् स्वल । सर्गः न्यंकं नं कुँ जायाच्वंगु दु । अले हानं छकः वं उत्तर पश्चिम पाखेया लाय्कुलिइ मिखा ब्वल, लाय्कु छचालिं नं कुँ भुनातःगु दु । खने मदयेक सुपाँचं त्वपुनातःगु दु । सायद न्यनाः वनाच्वंगु थ्व कुँ थ्व पालय् सुयात सुयात जक नुनाः छ्वइगु जुइ ? वं  हानं छकः थःगु मनय् खँ ब्याकल । ... छुं ई व घुरय् जुल । अले वाथाक्क दन । देनाच्वंपिं थः परिवारयात वं छकः क्वथीक स्वल । अले हथासं कुहांवना छ्वल । जुलुसय् मिसे जुया वं नं सः थ्वय्केत स्वल  – वीर शहीद अमर जुइमा ! शहीदया म्हगस पूरा जुइमा ! तर थ्वया अखः वया म्हुतुँ मचायेक हे नारा थ्वल – ज्या याये दयेमा, नयेत्वने दयेमा, नयेत्वने याना म्वायेगु अधिकार दय्मा । वया लिकया वातावरण छझा शान्त जुल । तर थ्वपाखें अनभिज्ञ वं हानं सः थ्वय्केत सन । तर उबले हे अन गञ्जागोल जुल । मण्डले ! प्रतिगामी शक्ति ! ठोक, ठोक धइगु शब्दत गुञ्जायमान जुल । थ्व धुंकाः अनया स्थिति छु जुल, स्यूपिं सुं मन्त । क्वबुइँचाया भीडय् वयागु निरीह प्राण अथेंतुं तनावन ।
(जिवन छगू यात्राः लङयात्राया रुट सफू पाखें )