zero media family planning adv

खँल्हाबल्हा : ‘जिमिसं छ्वयाहयागु सामानतकं एअरपोर्टं पित मब्यू नेपाल सरकारं’

–पद्म शाक्य, सल्लाहकार, गुथि अष्ट्रेलिया

(पद्म शाक्य, थौंकन्हय् गुथि अष्ट्रेलियाया सल्लाहकार जुयाच्वनादीम्ह व्यक्तित्व खः । वय्कः सन् १९८७ मार्च महिनाय् अष्ट्रेलियाय् झायादीगु खः । थ्वय्कः भाजु अष्ट्रेलियाय् न्हापांम्ह नेपालीपिंमध्ये खुम्हम्ह व्यक्ति कथं कयातःगु दु । थुगु गुथि अष्ट्रेलियायापाखें वंगु बैशाख १२ गते ब्वःगु तःभुखाचं यानाः पीडितपिन्त आपालं हे ग्वाहालि याःगु दु । थुगु हे विषयनापं थीथी विषयस थ्वय्कः भाजु पद्म शाक्यलिसे नेवाः अनलाइनन्यूजया प्रतिनिधिं यानादीगु बःचाधंगु खँल्हाबल्हा थन न्ह्यब्वया च्वना ।)

– पद्म दाई, छि अष्ट्रेलिया थ्यंकादीम्ह दकले न्हापांम्ह नेपालीपिंमध्ये खुम्हम्ह व्यक्ति, आःया अष्ट्रेलिया व न्हापाया अष्ट्रेलियाय् नेपालीपिनिगु उपस्थिति गथे जुयाच्वंगु दु ?

जि अष्ट्रेलियाय् न्हापा वयाबलय् नेपालीपिं मुक्कं न्याम्ह जक दूगु खः, जि खुम्हम्ह जुल । अष्ट्रेलियाय् उगु इलय् मनूतय्गु म्हो जक उपस्थिति जूगुलिं च्वनेत, ज्या यायेत व पि.आर. कायेत थौंकन्हय्थें थाकु मजू । जि नेपालय् हे होटल व्यवसाय यानाच्वनाम्ह खः । जि काठमाडौं गेष्ट हाउसया म्यानेजर जूगुलिं होटल सम्बन्धी अनुभव दु । अष्ट्रेलियाय् थ्यनेधुंकाः जिं होटलय् हे ज्या माला । न्हापां स्वंगू होटलय् अप्लाई याना । स्वंगू हे होटलं जितः सःतल । जिं छगू होटलय् मेनेजरया ज्या याना । जिं पि.आर. नं अःपुक हे कया ।

–छिक्पिन्सं लिपा गुथि अष्ट्रेलिया नं पलिस्था यानादिल धाइ नि ?

हजुर, सन् १९९६ स नरेन्द्र श्रेष्ठ, तारा श्रेष्ठ, राजेन्द्र श्रेष्ठ, सुरेन्द्र श्रेष्ठ, नारायण प्रधान, पुष्कर प्रधान, उमेश सिन्या, पूर्ण श्यामी व जि जानाः गुथि अष्ट्रेलिया नीस्वनागु खः । उगु इलय् नेपालीपिनिगु ल्याः २०० निसें ३०० ति थ्यनेधुंकल अष्ट्रेलियाय् ।

–गुथि अष्ट्रेलियां गुकथं ज्या न्ह्याकल उबले ?

न्हापां गुथि अष्ट्रेलियां अनया नेपालीपिंलिसे नापलायेगु ज्या, पिकनिक यायेगु ज्यालिसें सुं नेपालीपिं अष्ट्रेलियाय् वल धाःसा इमित एअरपोर्टय् पिकअप याःवनेगु ज्याय् ग्वाहालि यानागु खः । नेवाःत जक मखुसे नेपालं वइपिं सकल नेपाःमिपिंलिसे गुथि अष्ट्रेलियां नापलायेगु ज्या यानाः दुःखसुख कालबिल यायेगु यानावयाच्वनागु खः । उकिं आः वया अष्ट्रेलियाय् गुथि अष्ट्रेलियायात सकल नेपाःमिपिन्सं नुगलय् तयाः वयाच्वंगु दु ।

-लिपा गुथि अष्ट्रेलियाया कार्यदिशा हिल धाइ नि?

मखु, गुथि अष्ट्रेलिया थौंकन्हय् अझ अप्वः विस्तार जूगु दु । गुथि अष्ट्रेलियाया छम्ह सक्रिय व्यक्ति थुगु गुथिया परिकल्पनाकार नरेन्द्र श्रेष्ठ मदयेधुंकाः छुं ईतक गुथि अष्ट्रेलिया निस्क्रिय जूगु खः । लिपा निलम प्रधानाङ्ग, महेन्द्र श्रेष्ठ व जिं थुगु गुथिया पूर्ण महसुस यानाः हाकनं पुनर्गठन याना । अले अष्ट्रेलियाया सरकार एन.एस.डब्ल्यु. स आधिकारिक दर्ता यानाः थुगु गुथि अष्ट्रेलिया न्ह्याकाः वयाच्वनागु दु । लिपा निदँय् छक्वः हिलेगु कथं नायः ल्ययेगु ज्या यानाः । आःतकया दुने स्वम्ह थुगु गुथिइ नायः जुइधुंकल ।

–सुसु जुइधुंकल ले नायः थुगु गुथिइ ?

एन.एस.डब्ल्यु स दर्ता जुइधुंकाः दकले न्हापां निलम प्रधानाङ्ग नायः जुयादिलसा व धुंकाः महेन्द्र श्रेष्ठ व आः सरुन ताम्राकार नायः जुयाच्वनादीगु दु ।

–एन.एस.डब्ल्यु स दर्ता जुइधुंकाः आःतकया दुने छु छु ज्या यायेधुंकल थुगु गुथिं ?

एन.एस.डब्ल्यु स दर्ता जुइधुंकाः जिमिसं आपालं हे ज्या यानागु दु । जिमिसं नेपाली भाषा व नेवाः संस्कृति प्रबद्र्धन यायेगु ज्या नं न्ह्याकागु दु । म्हपूजाया सन्दर्भय्, जिमिसं अष्ट्रेलियाय् च्वंपिं नेपाःमित छप्पं जुयाः म्हपूजा यायेगु ज्या आःतक नं न्ह्याकाः वयाच्वनागु दु । नेपाःया बरिष्ठ लोकंह्वाःम्ह गायक दीप श्रेष्ठयात अष्ट्रेलियाय् सःताः सांगितिक सवाःया नापनापं म्हपूजा याना । व धुंकाः अमेरिकाय् च्वनाच्वंपिं लोकंह्वाःपिं म्येहालामिपिं संजीप प्रधान व सरिष्मा अमात्य प्रधानपिन्त अष्ट्रेलियाय् म्हपूजाया नितिं सःताः न्ह्याइपुगु ज्याझ्वः यानागु दु । आः थौंकन्हय् अष्ट्रेलिया च्वनाच्वंपिं स्थानीय नेपाली कलाकारपिनिगु प्रबद्र्धन यायेगु ज्याया ग्वसाः ग्वयाच्वनागु दु । थुगु दँय् छगू बृहत्त काईट फेष्टिबल (चंगा चैत) या ज्याझ्वः नं यानागु दु । मेगु दँय् नं थथे हे निरन्तर न्ह्याकेगु ग्वसाः दु ।

–थुज्वःगु ज्या यानाच्वंगु गुथि अष्ट्रेलियायात एन.आर.डब्ल्यु सरकारं छुं ग्वाहालि याःगु दु कि ?

आःतक रकड्युल काउन्सिल व कान्ताबेरी काउन्सिलं आर्थिक व रकड्युलं थाय् बियाः ग्वाहालि यानाच्वंगु दु ।

–गुथि अष्ट्रेलियां नेपालय् ब्वःगु बैशाख १२ या तःभुखाचं पीडितपिन्त नं ग्वाहालि याःगु दु धाइ नि ?

अँ...जिमिसं गुथि अष्ट्रेलियाया प्रत्येक गुथ्यारपिनिगु छवाःया ज्याला मुंकाः १५,००० डलर व ल्यं दूगु अष्टे«लियनपिं व अष्ट्रेलियाय् च्वंपिं नेपालीपिनिगु ग्वाहालि कथं मुक्कं यानाः ५०,००० अष्ट्रेलियन डलर नेपालय् भुखाचं पीडितपिन्त ग्वाहालि यानागु खः । थुगु रकम सहिरुपं छ्यलेत गुथि अष्ट्रेलियाय् च्वनाः ज्या यायेधुंकूम्ह अष्ट्रेलियाय् नेपालीपिनिगु नुगः त्याकेत व सालेत ताःलाःम्ह गंगाबहादुर नेम्कूल थौकन्हय् नेपालय् जूगुलिं वय्कःयात जिम्मा बियागु खः । वय्कलं भुखाचं लिच्वः लाःगु साँखु, जल (हरिसिद्धि), बुंगमती, ख्वप, सिन्धुपाल्चोक, सितापाइला, लुभू, सिद्धिपुर (थसि), सिन्धुली, दोलखा, खोना व तिस्तुङ पालुङथें जाःगु थासय् वनाः प्रभावकारी ज्या यानादीगु खः । जि व गुथि अष्ट्रेलियाया सकल जः दुजःपिं वय्कः नेम्कूलया ज्याप्रति लयेतायागु दु ।

–गुथि अष्ट्रेलियां मानवीय ग्वाहालिया ज्याय् आपालं ग्वाहालि याःगु दु भुखाचं पीडितपिन्त । तर, नेपाल सरकारं छिक्पिन्सं छ्वयाहःगु सामानयात छुटे यायेत छुं ग्वाहालि मयाः धैगु न्यनेदु, गथे खः ?

खः, जिमिसं छ्वयाः हयागु नगद व व्यक्तिया ल्हाःतं छ्वयाहयागु सामान सहीरुपं पारदर्शी कथं गंगाबहादुर नेम्कूल किजां मेहनतया नापनापं दिलो ज्यान बियाः ज्या याःसां नं नेपाल सरकारं छुं ग्वाहालि याःगु जिमिसं मखना । सरकारं जिमित व नेपालय् च्वंम्ह जिमि प्रतिनिधि नेम्कूल किजायात छुं ग्वाहालि याःगु मदु । भुखाचं पीडितया नितिं थनं छ्वयाहयागु सामान तकं एअरपोर्टया गोदामपाखें मबिल । उगु सामान पिकयाः भुखाचं पीडितपिन्त बिइकेगु नितिं गंगा किजा सिडिओ व नेपाल सरकारतक थ्यंकल । यक्व दौडधूप यात । तर सरकारं छुं नं हालतय् ग्वाहालि मयात । उकिं गंगा किजा व गुथि अष्ट्रेलियाया जः दुजःपिंलिसे सल्लाह यानाः अष्ट्रेलियाय् ल्यंदनीगु ग्वाहालिया सामानत स्थानीय अष्ट्रिलियन रेडक्रस व स्मीत फ्यामलीथें जाःगु ग्वाहालिमि संस्थायात हस्तान्तरण याना ।

न्ह्यब्वःम्ह ः गंगाबहादुर नेम्कूल