dudha jayanti 2568

आः वयेत्यंगु संविधान गुज्वःगु खः ?

- विजयकृष्ण श्रेष्ठ

छम्ह कांग्रेसी पत्रकारं आःया संविधानयात कम्यूनिष्टतय्गु संविधान जुल, थथेहे खःसा नेपालय् वैदेशिक लगानीतकं दुकायेत थाकुइ धकाः धाःगु दु ।
खतुं एमालें २०६२/६३ या जनआन्दोलनयात शान्तिपूर्ण जनक्रान्ति धासें नेपालय् जनवादी क्रान्ति क्वचायेधुंकूगु व आः समाजवादी लँपुइ वनेगु धकाः हाला जूगु दु । वहेकथं चुनाव त्याकाः वःगु ल्याटिन अमेरिकाया देय्तसें थें तुं ‘समाजवाद उन्मुख’ अर्थतन्त्रय् वनेगु धकाः च्वःगु दु । मेखे एमाओवादीं नं १० दँया जनयुद्धयात ‘सशस्त्र संघर्ष’ धकाः संविधान च्वकूगु दु व एमालें धाःथें ‘समाजवाद उन्मुख’ धइगु खँयात नालाकाःगु दु । थुलि जक मखु ट्रेड यूनियनिज्म व कलेक्टिभ बार्गेनिङ थुज्वःगु खँयात नं संविधानय् तःगु दु ।
कांग्रेसं धाःगु बहुलवाद धइगु खँग्वःयात हाकुतिनाछ्वःगु दु । संसदीय व्यवस्थायात अपरिवर्तनीय धकाः कृष्णप्रसाद सिटौलां चटक याःगु खँयात नं हाकुतिनाः छ्वःगु दु ।
अथेजूगुलिं आः नेपाः एलसाल्भाडोर, निकारागुवा व भेनेजुएला थें जुइगु जुल, अमेरिकां बेक्वः मिखां स्वइगु जुल धकाः पूँजीपन्थीतसें हल्ला याना जूगु दु ।
फुक्कसिगुं खँग्वः न्ह्यंकेत ताताः हाकःगु वाक्यांश व शब्दावलीं यानाः गुलिखे थासय् उँट मार्का नं जूगु दु । थुज्वःगु उँट मार्का जूगुलिं हे छम्ह कांग्रेसी पत्रकारं थुकियात ‘संविधान च्वःपिं मनूत ‘एसएलसी’ पास जूगु थें मच्वं धकाः धाःगु दु ।
गनतक भाषा जातिया सम्बन्धय् झीगु सरोकारया सम्बन्ध दु, २०४७ सालया संविधानय् थें आः खँय् भाय्यात राष्ट्रभाषा व मेमेगु भाय्यात राष्ट्रिय भाषा मधासें दक्व भाय्यात राष्ट्रभाषा धाःगु दु । राज्यं गुगुं भाय्यात विशेष मान्यता बियाः संरक्षण याइमखु धकाः मदन भण्डारीं ‘जनताको बहुदलीय जनवाद’य् नं च्वया थकूगु हे खः । तर राष्ट्रिय स्तरय् जक मखु, प्रदेश स्तरय् नं खँय्भाय्यात कामकाजी भाय् दयेकेगु धकाः खँय्भाय्या प्रचलनयात संविधानतः हे न्हापा हे सुनिश्चित यायेगु ज्या यानाः सत्ताधारी जातिं थःगु ‘जातीय कर्तव्य’ पूवंकूगु दु । इमिसं थःगु ‘जातीय कर्तव्य’ पूवंकाः सकलें जनताया नेता मखु धकाः अप्रत्यक्ष क्यंगु दु । प्रदेशय् आपाः प्रचलित छगू वा छगूसिकं अप्वः भाय् आधिकारिक भाय् जुइफु धयाब्यूगु दु । तर मातृभाषाया शिक्षाया हवालाय् धाःसा मौन खनेदु । भाषा, संस्कृतिया संरक्षण यायेगु जिम्मा नं प्रदेशयात हे ब्यूगु दु ।
गुगुं भाषा विशेषयात राज्यं विशेष मान्यता बी दइमखु धइगु झी भाषा आन्दोलनकारीतय्गु २०४६–४७ सालया मागयात आः वयाः स्वीकार याःगु व २०५६ सालय् स्थानीय निकायस स्थानीय भाय् छ्यले दइगु खँयात प्रदेशस्तरय् स्वीकार याःगु खःसां खँय् भाय्या प्रचलनयात सुनिश्चित यानाः औपचारिक वा मान्यतागत खँय् स्वीकार याःगु खँयात व्यवहारगत रुपं धाःसा फाता पुइकेत स्वःगु खनेदु धाःसां वयांल्यू विकसित जूगु भाषा–जातिया आन्दोलनया माग धाःसा गुगुंकथं स्वीकार याःगु वा पूवंकेत स्वःगु खनेमदु ।