telecom 18 kartik 2076

शहीद !

शहीद !
हरिकृष्ण डंगोल
भराय्धंगु छकू कोथा ! कोथाय् झ्याः मदु । यद्यपि भेन्टिलेसन तयातःगु दु । सायद थ्व भूमिगत कोथा खः ।  कोथाया दक्षिणपाखे छपाः फोटो दु, फोटोय् स्वांमाः क्वखाय्का तःगु दु । अले फोटोया क्वःसं प्यपाः पाल्चाय् मतः च्याकातःगु दु । व हे मतःया जलं व कोथाय् छुं भचा जः ह्वलाच्वंगु दु । उकिया जः नं अन वःपिं मनूतय्गु अस्पष्ट ख्वाःयात नं प्रदर्शित यानाच्वंगु दु ।
कोथा करिब करिब जाइ थें च्वने धुंकल । छम्ह छम्ह यायां पूर्वपाखें दुहांवःपिं इपिं दक्षिणपाखे अर्थात् फोटो पाखे ख्वाः लाका फ्यतु वनाच्वंगु दु । इपिं दुहां वये न्ह्यः इमिसं लुखा पिने तयातःगु रजिष्टर कापिइ थःगु नां, थाय्बाय् च्वयाः दुहां वयाच्वंगु दुः । दुहां वयेसाथं इमिसं छकः उपस्थिति जुयाच्वने धुंकूपिं मनूतय्त स्वइ, अले बिना अभिवादन, ज्वःजःलपा इपिं खालिगु थासय् वनाः फ्यतु वनी । मानौं इमी दथुइ नतुसुतु मदु । इपिं थःथःवय् अपरिचित ।
थ्व क्रम अन ताः इं तक्क न्ह्यानाः च्वन । तर आः वयाः अन सुं दुहांवःगु खनेमन्त । सखे अन वइपिं सुं मन्त जुइ । कोथाय् न्यय्म्ह मनू दुहां वयेधुंकल (रजिष्टरया ल्याखं थथे हे धयाच्वंगु दु) । यद्यपि लकस अझ नं सुनसान ! मौन ! छुं हासः मदु । ताः ई लिपा शान्त वातावरण भङ्ग यायेकथं पश्चिम पाखेया लुखां छम्ह मनू कोथाय् दुहांवल । वयाके छगू रजिष्टर कापि दु । कोथाय् वयागु सः ताये दत –
    – ‘सकलें थ्यन मखु ला ?’
    लिसः मदु । कोथाय् दुहाँ वयाः छुं विचाःखय् दुबिनाच्वं थेंं इमीगु ख्वाः बँय् हे तिनि ।
    – ‘का सा जिं नां धयाः हये, ल्हा ल्ह्वना दिसं ।’
    – ‘गोपी !’
    मद्धिम जःलय् छम्हेस्यां ल्हाः ल्ह्वंगु खने दइ ।
    – ‘कृष्णप्रसाद !’
    हानं छम्हेस्यां ल्हाः ल्ह्वंगु खने दइ ।
    – ‘ज्ञानीशोभा !’
    – ‘निर्गुण !’
    – ‘लनबहादुर !’
    – ‘सागर !’
    – ‘पम्फादेवी !’
    – ‘हिराकाजी !’
    – ‘... ।’
नां कायेगु व ल्हा ल्ह्वनेगु प्रक्रिया सिधंसेली वं हानं धाल  – ‘सकलें थ्यंगु जुयाच्वन । छिकपिं सकलसिंत जिगु लसकुस ! सुभाय् ।’ अले वं हानं धाल – ‘अले छिकपिन्त थन सःतागु जिं हे खः ।’
क्वस्वयाच्वंगु इमिगु ख्वाःपा भचा थःस्वल । थःस्वया सकसिनं वयात स्वल । मद्धिम जःलय् वयागु ख्वाः यच्चुक सी मदु । यद्यपि इमिस ंथःथःगु कथं अनुमान याई ।  अलय् मद्धिम जःलय् इमिगु सः भुनुभुनु थ्वल ।               
    – ‘थ्व ला कोइराला थें च्वं ।’
    – ‘मखु, थ्व ला भटृराइ थें च्वं ।’
    – ‘थ्व ला अधिकारी थें च्वं ।’
    – ‘थ्व ला भण्डारी थें च्वं ।’
    – ‘मखु, मखु थ्व ला नेपाल थें च्वं ।’
    – ‘थ्व ला देउवा थें च्वं ।’  
    – ‘थ्व ला दाहाल थें च्वं ।’  
    – ‘थ्व ला ओली थें च्वं ।’                                                             
    – थ्व ला ... थ्व ला ... । तिफ्याये मफूगु जःलय् इमिसं ख्वाःपायात थ्व हे खः धकाः धाये मफु । यद्यपि इमिगु भुन्भुन् सः धाःसा थ्वयातुं च्वन ।
कोथाय् दुने थ्वयाच्वंगु भुनुभुनु सःयात वास्ता मयासें वं हानं थःगु खँ क्रमिक रुपं तया यंकल –   
– ‘छिकपिसं नये मखं, पुने मखं, आखः ब्वने मखं, वासः याये मखं,  रोजगारी मदु, छुं मधाः । अय्नं छिकपिसं सात सालय् जक मखु,ं छत्तीस सालय् नं साथ बिल  । छयालीस सालय् नं बिल । बसठ्ठी, त्रिसठ्ठी सालय् नं साथ बिल । तर नं छिकपिनिगु म्हगस पुरा मजू । छिकपिनिगु स्थिति, अवस्था अथे हे तिनि । छिकपिनि मस्त व हे हालतय्, व हे अवस्थाय् तिनि । छिकपिनिगु विरताया गुलि च्वछाये । हरेक आन्दोलनय् छिकपिनिगु सहभागिता निर्णायक जुयाः ब्यूगु दु ।
उकिं थ्व अठसठृी सालय् अन्तिम युद्ध यायेमाःगु अवस्था वःगु दु । आः हानं छकः थ्व भूमिइ सुनामी हयेमाःगु अवस्था वःगु दु । नये, त्वने, स्वतन्त्रता, अधिकार फुक्क त्वताः हानं छक शहीद जुइत तयार जुइमाःगु दु ........ ।  निर्णायक आन्दोलनया शुरुवात थनं हे याये त्यनागु दु ।
छिकपिं शहीद जुइत तयार जुयाः दीमाःगु  दु । धन्दा कयादीम्वाः ! शहीदजुपिनिगु परिवारया अवस्था म्हिगः थें जुइमखु । अले शहीदय् दुथ्याइपिनिगु नां थ्व रजिष्टरय् न्हापा हे दुथ्याके धुनागु दु । काःसा शहीद जुइत तयार जुयादीसं ... । थुलि धयाः व मनू गनं वःगु खः अनं हे सुतुक्क वनाछ्वल ।  
भचा लिपा न न्यात, पल्पसा त्वल । भूमिगत कोथा चिल्लाय् दना तज्यात । जिगु म्हगस चब्बुत । 
बाखंदबू दँ ३, ल्याः ५, ने.सं.११३१