telecom 18 kartik 2076

रुपान्तरण ( केदार सितुया साहित्यिक च्वसु )

केदार सितु

न्यादँ खुदँ लिपा नापलानाबलय् व गाक्कं पानाच्वनेधुंकल ।
 
वयागु छ्यनय् तपुलि मदु ।
कपालय् सिन्हः मदु ।
तपाः लंसुर्वाःया थासय् पाइन्ट सर्ट ।
तुतिइ पालिस तयाः थीकातःगु छ्यंगू लाकां ।
खँ ल्हाइगु पह नं न्हापा स्वयाः गाक्कं पानाच्वनेधुंकल । न्हापा खँ ल्हाइबलय् ग्याःचिकु पह दु, लिकुनाः खँ ल्हाइम्ह !
आः वयागु खँय् स्पष्टता दु । नवाइगु धाराप्रवाह जू । ततमक्यं ।
वं जितः खनेवं ल्हाः निपां ल्ह्वनाः प्रष्ट सलं धाल — नमस्कार !
वयागु सलय् जि भचा अजू चायाबिया । वयागु सः न्हापा अथे गुब्सं तस्सः मजू ।
वं न्हिलाः न्हिलाः जिगु ल्हाः कस्सिक ज्वन ।
जि झन् अजू चाया ।
वं जिगु ल्हाः अथे ज्वंगु धयागु हे मस्यूनि ।
न्हापांखुसी थौं हे तिनि अनुभव याना ।
वं जिगु ल्हाः क्वात्तुक ज्वना हे तल ।
वयागु प्रत्येक पहचहलं जितः झन्झन् अजूचाय्कायंकाच्वन ।

जितः आः छु प्रष्ट जुल धाःसा व आः न्यादँ खुदँ न्ह्योयाम्ह मखयेधुंकल ।

न्यादँ खुदँ न्ह्योतक जकयागु खँ खः ।
वयागु कपालय् सिन्हः धयागु गुबलें मप्वं ।
सुथ न्हापां दनाः द्यो–द्येके वनी ।
बागमती, बगलामुखी, बटुक भैरब, महालक्ष्मी हिलाः हिलाः चाहिली ।
देगः पत्तिं दुहां वनाः गं थाइ । द्यो भागियाइ । स्वां काइ । सिन्हः ती ।
यलय् च्वंगु द्यो व देगःया नां मस्यू धयागु हे मदु ।
गुबलय् गन द्योयाथाय् वनेगु वयात न्वयेक वः ।
छगू कथं व धर्मकर्म सम्बन्धी इन्साइक्लोपिडिया हे धाःसां ज्यू ।
गुंला जुइमा वा यंला, लच्छि यंकं व द्यो द्यो पत्तिं चाहिलाजुइ ।
अथे द्यो चाःह्यूवनीबलय् नापलाक्वलिसे ‘तारेमाम्’ व ‘जय शम्भो’ धकाः अभिवादन यानाजुइ ।
द्यो चाःह्यूवइपिं मिसात नं व ध्वदुल कि लय्ताइगु ।
मिसातय् भुतूखँ नं वलिसे ब्याः ।
विहारय् गनं भोजनदानया कार्यक्रम जुइमा वा वर्षावासया कार्यक्रम, महापरित्राण जुइमा वा कठीनदान वा धर्मदेशनाया कार्यक्रम, अमाइ पुन्हिया बुद्ध पुजा जुइमा वा बुद्ध जयन्ती, बुंगद्योया बिचाःपुजाया भ्वय् जुइमा वा किसन्द्योयाथाय् न्याइगु तस्मि भ्वय् वा सापारु भ्वय् वा गणेश पुजा भ्वय्, मतयाः, किसन्पुजा, गणेश पुजा न्ह्यागु जुइमा व मथ्यं व मन्ह्यं धयागु गनं मदु ।
धर्मया ख्यलय् वयात म्हमस्यू धयापिं म्हो हे जक दइ ।

थौं मुक्कं थुकिया अःखः, न छ्यनय् तपुलि, न कपालय् सिन्हः, न स्वां !
जिगु मिखा भचा अप्वः हे तग्वः जुल ला छु थें वं न्हिलाः न्हिलाः ‘थथे हे का’ धयाथें ब्वह भचा कय्कुंकल ।
म्हं फु मफुया कालबिल हे बांलाक जुइमलाःनि वं छत्थुं ‘का सा, जि वनाछ्वये’ धकाः थःगु लँ लिनाछ्वत ।
जि पलख लँय् हे दनाः व वंगु वाताहां स्वयाच्वना ।
व थःगु हे पहलं छ्यों व प्यं थिकुथिकु संकाः भाताभाता वन । लिफः स्वयेगु कष्ट छकः हे मयाः ।

थौंकन्हे व द्यो–द्येके मवनेधुंकल हं । सुथय् सुथय् लँय् वइबलय् नं ‘तारेमाम्’ ‘जय शम्भो’ मधायेधुंकल हं । विहारय् भोजनदानया कार्यक्रम वा वर्षावासया कार्यक्रमय् नं मथ्यनेधुंकल हं,  महापरित्राण, कठीनदान, धर्मदशना, बुद्ध पुजा वा बुद्ध जयन्तीइ नं मथ्यनेधुंकल हं, बुंगद्योया बिचाःपुजाया भ्वजय् नं मवनेधुंकल हं, किसन्द्योयाथाय् न्याइगु तस्मि भ्वय् वा सापारु भ्वय् वा गणेश पुजा भ्वजय् नं मथ्यनेधुंकल हं, अले मतयाः, किसन्पुजा, गणेश पुजा छुं छुं पुजाय् नं खनेमदयेधुंकल हं ।
गुंला यंला धयागु ला ल्वःहे मनेधुंकल हं वया ।
समय्बजि धाल कि हुरुक्क हे जुइम्ह व आः समय्बजि धाल कि हे न्हाय् कय्कुंकाजुइगु हं ।
जिं सीकं गुंलां गणेशपुजा व भिन्द्यो पुजा वइबलय् त्वालय् च्वका नायः जुयाः ब्व फयाजुइम्ह हे व । व दत्तल्य त्वालय् सुनानं छुं नं पुजायागु ब्व फयेत नां हे कायेम्वाः । स्वःवयाच्वंपिं त्वाःबाःयापिंत व अज्ज ला छेँय् छेँय् तकं प्रसाद धकाः ब्व तयाः इंके छ्वइम्ह नं व हे ।
जिथाय् नं वं दँय्दँसं ‘भिन्द्योपुजाया प्रसाद’, ‘गणेशपुजाया प्रसाद’ धकाः ब्व तयेहः ।
गुंला वल कि हे जिमस्तय् वं बीहइगु भिन्द्योपुजा व गणेशपुजाया प्रसाद नयेत आसं च्वंच्वनिगु । न्ह्यागुं ल्वाकज्यानाच्वनिगु जुयाः खः ला थें वं बीहइगु प्रसाद नयेबलय् तसकं साः । जिमस्तय् नं वं बीहइगु प्रसाद नये तसकं यः ।
आः वं अज्याःगु प्रसाद नं इनेमहयेधुंकल हं ।
जिमस्त तःधी जुयाः पिने आखः ब्वंवनेधुंकूसां वयागु नां न्ह्यथन कि हे वं बीहइगु प्रसाद निं लुमंकेधुंकीगु ।
यंलां यंलसि वनेत त्वाःबाःयापिं फुक्क ल्याय्म्हल्यासेतय्त सुथय् बहनी च्वय्कः जुइ । वलिसे यंलसि वनेगु गुलि न्ह्याइपुसे च्वं ! ल्यासेत वलिसे धित्तुधिनाः खित्तुखिनाः हुर्र हुर्र ब्वाँय् जुइ । व नं उमेरं थँ सां ल्यासेतलिसे थितुंथितुं जुइ । यंलसि वंपिं फुक्कस्यां न्ह्याइपुकाः वइ ।
कार्तिक लच्छि सुथय् चोभाः वनेगु ज्याय् नं वं हे त्वालय् च्वंपिं ल्याय्म्हल्यासेपिन्त च्वय्काः जुइ ।
माघं नं माघः वनेत त्वालय् च्वंपिं दक्व मस्तय्त च्वय्काजुइ । मस्तय् नायः जुयाः मस्तय् न्ह्योन्ह्यो च्वनाः ध्वाँय् ब्वय्काः लय् तयाः ‘हर हर हर महादेव’ धकाः सः थ्वय्कीम्ह व हे ।
व दत्तल्य त्वालय् च्वंपिनि सुयां छुं हे नखःचखः त्वफिइमखु ला धयाथें च्वं ।
त्वालय् व धर्मकर्म व नखःचखःया क्यालेण्डर हे धाःसां ज्यू ।
पंचमी, अष्टमी, एकादशी, आमै, पुन्हि ला वयात कण्ठ ।
सुयां तिथि ल्वःमंसा वयाथाय् ब्वाँय् वनीगु ।
गुबलय् छु नखः लाः वयात न्वय्क वः ।
मुखः अष्टमी, नरः अष्टमी, भलभल अष्टमी, कायः अष्टमी, बखुंमदः अष्टमी, लैंचःहे्र, सिथिचःहे्र, गथांमुगः चःहे्र, पाहांचःहे्र, जुगःचःह्रे, सकिमना पुन्हि, ल्हुतिपुन्हि, ज्याःपुन्हि, सिपुन्हि, योमरि पुन्हि, सकिमना पुन्हि, बुंगद्यो न्हवं, सिथि नखः, चथाः, पंजरां, बसुन्धराया धलं दनेगु, दिसिपुजा, ग्वार्चा नयेगु एकादशी गुखुन्हु लाः धकाः सीकेमाःसा वयाके न्यनेव गाः ।
त्वालय् वयात ‘बागः पात्रो’नं धायेगु याः ।

धर्मप्रति वयाके थौं विश्वास हे तंगु थ्यंक ला जूगु खइमखु जुइ ।
तर सिन्हः मदुगु वयागु कपालं धर्मप्रति वयागु उदासिनता हे क्यनाच्वंगु दु ।
वयागु छेँक्वय् वया कलाः नापलात ।
वया कलाःया कपालय् नं सिन्हः मदु । सिन्च नं न्हापा थें छायामतः । सँप्वः नं चिनातःगु मदु । सँ त्वःतातःगु दु । भाःत दुपिं मिसातय्सं सिन्च छानामतइगु हिसि मदु धकाः सिन्च छानामतइपिं मिस्त खनाः तं पिकाइम्ह वया कलाः थौं थः हे सिन्च मछाःसे च्वनाच्वंगु खनाः जिगु अजुगतिया माःचाः हे मन्त ।
न्यादँखुदँया दुने इमिके वःगु ह्यूपाः नैसर्गिक हे खः ला ? समाज थुलि प्रगतिशील जुइधुंकल ला ?
जिके मन्ह्यं मन्ह्यं न्ह्यसःप्वः दनावल ।