ad 2076 5 18

जीवन छगू यात्रा ः लङ्गरुटया

हरिकृष्ण डंगोल

( थौंकन्हय् मनी, हङग्री ........ धायेमाःगु अवस्थाय् जि मदु । छम्ह कुइरेया दयां बाय् माया वनाः बियाथकूगु दांप्वःया लिधंसाय् जि छुं दिं न्हयःनिसें लङ्ग रुटया बसय् यात्रा यानाच्वनागु दु । छुं दिं न्हापातक जि ठमेल, बसन्तपुर, झोछेंया ल्याःचाः मदुगु सतक, गल्लीया यात्रा यानाच्वनागु खः । आः वयाः जि बसया यात्रा यानाच्वनागु दु । थ्व जिगु यात्रा गनं थ्यंकेया लागि खः ? गनं थ्यना थ्व क्वचाइगु खः ? जिं हे नं मस्यू । बस् जि चाहिला च्वनागु दु, छगू थासं मेगु थासय् । )
नागबेली काःगु लँपुई बस थःगु हे रफ्टारं न्ह्याः वनाच्वंगु दु । हर्न न्यायेकल कि सिकारु पाइलट तायेकीगु थ्व लँपुइ बसया ड्राइभरं अप्वः यानाः हर्न न्यायेकी मखु । थ्व बसया ड्राइभरं नं हर्न मन्यायेकू । बसया छपाः झ्याः पाखेया सिटय् जि दु । जि नापं छम्ह मिसा सहयात्री दु । थःगु सिटया नापसं छम्ह ल्यासेम्ह मिसा दुगुलिं जिके भचा मछाःपहः, भचा मछिंपहः वा जि भचा उसिंमसिं धायेमाःगु खः । मिसाया स्पर्सय् जिं थःत क्वाःकेमाःगु खः, जिं थःके भचा चःति हायेकेमाःगु खः । तर जि थःगु तालय् हे सुम्क ! मौन ! अपरिचित सहयात्री मिसाप्रति जिगु छुं आकर्षण मदु । धाये, मिसाया स्पर्सया अनुभूतिपाखें बेखवर जि ब्वाँय् वनाच्वंगु बसया लिसेंलिसें वा छझाः खने दयाः हानं खने मदइगु गुँ, पहाड व खुसिया लिसेंलिसें ब्वाँय् वनाच्वनागु दु ।
पश्चिम पाखे स्वयाः न्ह्याःवनाच्वंगु बसय् च्वनाः तिफ्याये मफूगु दृष्यत स्वस्वं न्ह्याः वनाच्वनाम्ह जि, जिगु गन्तव्य गनं खः, जिं मस्यू । खालि बसय् च्वनेगु, बसया स्टपय् क्वहाँ वयेगु, हानं बसय् च्वनेगु  । अले हानं हानं वहे तिफ्याये मफूगु दृष्यत स्वस्वं वनेगु हे थौंकन्हय् जिगु दिनचर्या जुयाच्वंगु दु । थथे बस, गुँ, पहाडया लिसें लिसें न्ह्यज्याःवनाच्वनागु ग्वन्हु दत ? जिं धाये मफू । ल्याचा मदुगु जीवनय् छु छु घटना, दुर्घटना जुल उकिया ल्याःचाः जिं मतया, तयेमफु । यद्यपि विगतया छुँ घटना, दुर्घटनापाखें जि विमुख जुइफुगु नं मखु । लङ्गरुटया बस थें जीगु जीवन, लङ्गरुटया बस थें तुं जिं न्ह्यःज्याना च्वना । उखेंथुखे । थुखेंउखे ।
रफ्टारं ब्वाँय् वनाच्वंगु बस ध्याच्च दित । बसया अमर्झट ब्रेकं जिगु छ्योँ न्ह्यःनेच्वंगु सिटय् न्यात ।
– ‘आया ऽ ऽ ऽ !’ अचानक जिगु म्हुतुं सः पिज्वल । जिं काचाक्क छ्यनय् ल्हा तया । जिगु एकतमासया एकाग्रता भङ्ग जुल । सिटय् नापंच्वंम्ह मिसां जित स्वल । बस च्याचि त्वनेत रोके याःगु जुयाच्वन ।
– ‘च्या त्वँ झायेगु मखुला ?’
म्हमस्यूम्ह मिसाया अप्रत्याशित न्ह्यसःलं जि छझाः वाताहाँ जुल । यद्यपि न्ह्यसःया लिसः मबीगु असभ्यताया परिचायक खः । थ्व खँ जिं स्यू । येँया सतक बास व कुइरेतय्गु संगतं जिं थ्व खँ स्यना कयागु दु । उकिं जिं ‘मखु’ धयाः छयोँ जक संकाः ।
जिगु संकेतात्मक लिसः जक खनाः व मिसां  जितः छकः क्वथिक स्वल । अले हानं धाल ।
– ‘थन च्या मत्वन कि हानं च्या त्वनेत गनं दिकी मखु । जा नयेत जक दिकी । स्वघौ, प्यघौ द्यांलाना च्वनेमालि ।’
अपरिचित थ्व ल्यासे मिसाया जि प्रति थ्व छाये च्यूताः ? म्हमस्यूम्ह मिसाया ख्वा स्वस्वं जिं थःगु मनय् खँ ब्याका । मनय् खँ ल्हाकाच्वनेगु ई थ्व मखु । जिं स्यू, वया नाप न्ह्यसः लिसः कासाः म्हिताच्वनेगु धइगु मस्याःगु कपाः स्याकाच्वनेगु खः । जितः कपाः स्याकाः च्वने मयः । अथें नं जिगु जीवनय् यक्वः मनूतय्सं च्यूताः क्यंगु दु । दया, माया याःगु दु । अले, सुनानं इनाप याःगु खँय् म्हा नं धाये मसःम्ह जि । उकिं लिसः बिया च्वनेगु स्वयां वनाप सुम्क वनाछ्वःसा पार जुइ धैकथं जि वनाप वनाः छ्वयाः, कुइरेतय्नाप ल्यूल्यू वं थें । छगू रेष्टुराँय् दुहांवनाखतं व मिसां निगूकप च्या व सेल निपा निपा, आलु तरकारीया अर्डर बिल । 
च्या त्वना । जिं वयात स्वयाः, वं जितः स्वल ।
– ‘छि गन झायेत्यनागु ?’ सखे शुन्यता मिसायात मयः । वं शुन्यता त्वाथलय्गु कुतः यात ।
– ‘मस्यू ।’ जिं धयाः ।
– ‘छेँय् लिहाँ झाय्त्यंगु जुइका मखु ला ?’ हानं वं न्यन ।
– ‘खः...।’ मचाय्क हे जिगु म्हुतुं लिसः पिज्वल ।
जिं स्यू, जि छेँय् लिहाँवनेत्यनाम्ह मखु । दँ दँ सतक छाप जुयाः म्वानाच्वनाम्ह जि, जिगु छेँय् गन, छु थासय् लाः जिं हे मसिइ धुंकल । मचाबलय् छगू न्हि श्याम नाप बुटवलं येँय वयाम्ह जिं थुलि हे जक स्यू, जिगु छेँ बुटवल पाखे लाः । तर गन खः, गनथाय् दु जिं छुं मस्यू । तर नं जि थौं पश्चिम पाखे स्वयाः हे वनाच्वनागु दु । जिगु छेँ थुखे हे लाः ! यद्यपि तःदँ न्ह्यःनिसें जिगु लागि छेँ धइगु सतः, फल्चा वा सुनानं ब्वनायंकुसा होटल वा सुयांगु छेँ जुयाच्वंगु खः । गन चा बास जुल जिगु छेँय् अन हे खः । तर जिं व मिसायात छुं मधया ।
– ‘छ्यनय् तःसकं न्याः थें च्वं । फ्वंगः हे खनेदु ।’ मिसाया सः हानं तायेदत । अले सिटय् छयोँ न्यानाः ‘आया ऽ ऽ ऽ’ धइगु शब्द जितः हानं लुमना वल ।
जितः लुमंकथं थ्व दर्दनाक शब्द श्यामं जितः प्वाथय् दाःबलय् जिगु म्हुतुं न्हापां पिहाँवःगु खः । येँय् न्हापांगु चाःबासय् जितः श्यामं दाःगु खः । जिं थ्व खँयात गुबलें ल्वमंके मफू ।
येँय् जिगु जीवनया न्हापांगु व चाः बास । बुटवलं बसय् च्वनाः जि श्यामनाप न्हापां येँय् वयागु । येँया झिलिमिली जीवनय् जि न्हापां दुस्वः वइगु । श्यामं जितः येँया वातावरणलिसे भ्यलय्पुंके हःगु । सुथय् वयापिं जिपिं बहनी बसपार्कय् थ्यन । चिरमाया घृणित ब्यबहार सहयाये मफया पैंतालीस सालय् बौया म्हिचां न्यातका धेबा खुयाः श्याम नाप येँय् वयाम्ह जि ।
जि वयागु दिं कुन्हु जनबाहाः द्यः सालिगु दिं जुयाच्वन । जमलं भोटाहिटी सालीगु । बसपार्कं जिपिं तप्यंक भोटाहिटी वया ।  द्यःयात उखेंथुखें छानाहःगु धेबा बँय् नं कुतुंवइगु । श्यामं व धेबा लायेत वन । धेबा लायेत व द्यःया क्वय् उखेंथुखें ब्वाँये वनाच्वन । जिं वयागु क्रियाकलाप जक स्वयाच्वना । जि न्हापां येँय् वयाम्ह । जि धेबा लायेत न्हयचिले मफु । अनं श्याम थें ज्याःपिं मेपिं नं दु । बहनिइ लिबाक्कतक श्याम ध्येबा कुतुंवःगु लाना हे च्वन । तर जि धाःसा नयेपित्यानाः च्वनेफूगु हे मखु । श्यामं व दिं कुन्हु धेबा लानाः नीतका, स्वीतकाति हे धेबा मुंकल जुइ ।  वं धेबा लाये गाकाः जितः ममः नकल ।  अले द्यनेत वं जित भोटाहिटी लिकसं च्वंगु छगू फल्चाय् यंकल । जिं न्ह्यः वय्केत स्वयाः तर मल्ताया उसुगु बासं जि ताउत द्यःने फूगु मखु । गुबलय् न्ह्यः वल जिं मचा । सुथय् श्यामं जितः झाटापाटा यानाः थन । थनाखतं वं जिके न्यन – छं जिगु धेबा कयाः ला ?
– ‘अहँ !’ जिं मकाया भावं छ्यं संकाः । तर वं पत्याः मयाः । ‘हजि जिगु  धेबाः’ धाधां वं जिगु प्वाथय् छत्थु दाल । जिं ‘आया ऽ ऽ ऽ’ धकाः चिच्याये दनाः हाला । दाःगु सहयाये मफया जिगु मिखाय् ख्वबि लः लः धाल । श्यामं जिगु ख्वबि खनाः खः वा जिगु चिल्लाय् दंगु सः खनाः खः वं लिपा छुं मधाः । तर वं जितः त्वःताः वनाछ्वत । जि याकचा प्वाथय् ल्हाः तयाः ताउत व फल्चाय् सुम्क दनाच्वना । येँय् जि याकःचा जुयागु न्हापांगु दिं ।  
– ‘छाये छु खँय् दुबिना च्वनागु ?’ मिसाया सलं जि हानं झसङ्ग वन । टेबुलय् च्वंगु ख्वाउँगु च्यां जितः स्वयाच्वन । जितः च्या त्वने मास्ति मवल । जि दना ।
– ‘छाय् च्या त्वनेगु मखुत ला ?’
– ‘अहँ’ भावं जिं छ्यं संका । धेबा बीत काउण्टरय् वना ।
– ‘जिं बी धुन ।’ वं धाल ।
जिं छुं लिसः मबिया ।
निम्ह लिहाँवयाः थःथःगु सिटय् फ्येतुना । जि नापं व, व नापं जि । न्ह्याचःतक अपरिचितम्ह व मिसा, अले व मिसापाखे छुँ हे ध्यान मवंम्ह जि, आः वयाः, छाय् खः, जितः भचा मछिंथें जुया वल, भचा क्वाःलखं लू थें जुयावल । वया स्पर्स जितः क्वाःथें च्वना वल । वयापाखें जिं थःत अलग्ग तयेत स्वयाः । तर वलिसे जि झन झन सतिना वं थें जुल । जिगु ख्वाः ह्याउँया वः थें जुल ।
– ‘छाय् छु जुल ?’
छुँ न मजूभावं जिं छ्यं जक संकाः लिसः बिया ।
– ‘छाय् जि खनाः ग्यात ला ?’
मतिइ हे मतइगु वयागु न्ह्यसलं जि थारा न्हुल । खः सुनं मिसापिन्सं जि नाप सतिकेत स्वल कि जितः भचा गरखय्से च्वना वये यः । जिगु ख्वाः ह्याउँया वये यः । अले जितः मेरिना माय्म लुमना वये यः ।
मेरिना म्याम ! जिगु कुमारत्वया शीलभङ्ग याःम्ह न्हापांम्ह मिसा ! छम्ह सतक मचायालागि न्हापांगु यौनाभूति ! जि उबलय् झिंछदँ, झिनिदँति जक दुगु खः । ल्वःमंकेत स्वःसां ल्वःममनीगु थ्व जिगु जीवनया न्हापांगु दुःखद वा सुखद अनुभूति !
जित आः नं लुमं, मेरिना म्यामनापया न्हापांगु चाः वास !
छन्हु जि डेन्ड्राइटया वास काकां ठमेलया दुवातय् च्वच्वनागु । डेन्ड्राइट त्वनाच्वनागु इलय् मेरिना म्याम जिगु न्ह्यःने दंवःगु । अले मुसुकाःगु ख्वालं जिगु छपाः फोटो काःगु खः । लिपा जिगु ख्वापालय् थःगु नायूगु ल्हाःतं माया यायां न्यंगूखः ।
– ‘नये पित्यात ला ?’
जिं छ्यं जक संकाः ‘खः’ धया ।
वं जितः छगू रेष्टुरेण्टय् ब्वना यंकल । वं जितः साःसागु नकल । अले थःलिसें तुं जितः छगू होटेलय् ब्वनायंकल । जितः म्वःल्हुकल । अले जिगु सफागु नांगागु म्हया थीथी ब्वहलय् वं थःगु नायूगु ल्हातं मालिस याकल । जिगु ख्वाः ह्याउँया वन ।
– ‘छाय् जि खनाः ग्यात ला ?’ मेरिना म्यामं न्यनं । जिं मखु भावं छ्यं जक संकाः । लिपा वं छु छु यात, छु छु ... । मछाला खः वा मेरिना म्यामया स्पर्शं खः जिगु ख्वाः झंझं ह्याउँया वन । अले मेरिना म्यामं जिगु कुमारत्वलिसे म्हितेफक्क म्हितल ।
वं जितः तन्हु तक थः नापंतुं तयाः साःसाःगु नकल । जि नाप ख्याः यात, म्हितल । अले छन्हु वं जित छखाः छेँय् यंकल । अन मेपिं नं मिसा व मिजं मस्त दुगु खः । खुकू, न्हय्कू ति कोथा दुगु व छेँय् थीथी मचा सफू, म्हितेगु ज्वलंत नं दुगु खः ।
मेरिना म्यामं जितः अफिस थें च्वंगु छकू कोथाय् यंकल ।
– ‘काः आः हानं छम्ह हया ।’ मेरिना म्यामं धाल ।
– ‘जि हे जिल नि ।’ व मिसां लिसः बिल ।
– ‘मिस्टर ज्याक्सन निरीक्षण यायेत कन्हय् वइगु हँ । मखु ला ?’
– ‘खः ?’
– ‘कासा निरीक्षण ज्वःछि थुमित थन बांलाक तयाः ति ।’
– ‘हस् ।’
मेरिना म्यामं लिहां वने न्ह्यः हानं छक जिगु न्यतालय् चुप्पा नल । अले वं ‘जि हानं वये, बांलाक च्वनाच्वँ’ धाधां वनाछ्वत । व वंगु जिं स्वयाच्वनाः । अन लिपा मेरिना म्याम नाप जिगु स्वापू मन्त ।
– ‘हानं छाय्, छु खँय् घुरेय् जुयागु ? छ ला ... ।’ धाधां व मिसां जिगु ल्हाः ज्वन, अले वास्या वास्या यात । वं जिगु ल्हाः ज्वनाः वास्या वास्या यासेंलिं जि छक हानं झस्के जुया ।
जिं व मिसायात स्वयाः । स्वयाः च्वना । निश्चय नं थ्व मिसा मेरिना म्याम मखु । अथे खःसा थ्व मिसा सु लय् ? जिं वयात हान क्वथिक स्वयाः । जितः लुमन सीता !
सीता जिमि सतक पासा । जिप्रति वया तःसकं माया, मतिना दु । व नं चिरमाया कसा सहयाये मफया छेँ नं ब्यूस्युवःम्ह । जिपिं ज्वलिंज्वःया पासापिं । जि उबलय् झिंन्यादति दुगु खः । व अथे हे झिंप्यदँति दुम्ह मचा ल्यासे ।
छन्हु बहनी ठमेलया सतक पेटिया अंगलय् लिधनाः जि याकःचा च्वंच्वनागु । सीता वल । उबलय् जिगु छ्यं तसकं स्यानाच्वंगु । छुँ याये ममदया च्वंगु । बस् लोडसेडिङ्गया इलय् फाटफुट् च्यानाच्वंगु जःलय् खनेदइगु कार व मनूत स्वस्वं त्वःलय् जुयाच्वनागु । व वयाः जिगु ल्हाः ज्वन । अले न्यन – छाय् ख्युंगु थासय् च्वंच्वनागु ? छु खँय् घुरय् जुयाच्वनागु ? धाधां वं जिगु ल्हाः ज्वना वास्यावास्या यात ।
सीताया न्ह्यसःया लिसः जिके मदु । छम्ह खाते नामं सुशोभित जुयाच्वनाम्ह जि, छम्ह सतक मचायाके लिसः दइगु नं छु ? छु खँय् घुरे जुइगु ? छु खँयात कयाः घुरे जुया च्वनेगु ? छु खँयात कयाः नुगले स्याकेगु ? घुरे जुयागु कारण मदइगु मखु ! तर लिसः बीगु छु ? छम्ह सतक मचां सतक मचायात छु लिसः बीगु ? यद्यपि मनय् धाःसा यक्व धौबजि वालीगु । उबलय् नं जिगु मनय् यक्वः खँ वात्तुवाःगु खः । सीतायात लिसः बी मास्तिवःगु खः –
– ‘सतक पेटी स्याक्क न्ह्यः वयेकाच्वनेबले पुलिसं थ्वाइगु खँयात कयाः घुरे जुयागु !’
– ‘बगलिमारे यानाः, फ्वनाः वःगु धेबा दादातय्सं लाकाकाःगु खँय् घुरे जुयागु !’
– ‘तिनिख्यःया शौचालय् वनाः बुरातय्गु ... मुख मैथुन याः वनेमाःगु खँय् घुरे जुयागु !’
– ‘होटेलय् वनाः थीथी मिजं व मिसातय्त यौन सन्तुष्टि बीत सास्ती नयेमाःगु खँय् घुरे जुयागु !’
– ‘सतक पासा श्यामचा नसागुलुं जुजुं वना एड्सं थीया सीगु खँय् घुरे जुयागु !’
– ‘रमायात पुलिसतय्सं लँय् हे सामुहिक बलात्कार याःगु खँय् घुरे जुयागु !’
– ‘पित्याः प्वाः लंकेत डेण्ड्राइट, लाकांया पालिस नयेमाःगु खँय् घुरे जुयागु !’
– ‘सतक पासापिसं हे छन्त (सीता) लँय् सामुहिक बलात्कार यायेत स्वःगु खँय् घुरे जुयागु !’
– ‘थीथी एन.जी.ओलय् निरीक्षण वइगु झ्वलय् कतांमरी जूवनेमाःगु खँय् घुरे जुयागु !’
– ‘छ्यंग्वः खाकेत धेबा बिया जुलुसय् यंकीगु खँय् घुरे जुयागु !’
– ‘मूल्यहीन जीवन म्वायेमाःगु खँय् घुरे जुयागु !’
– ‘...  ... !’
तर जिं सीतायात छुं लिसः मबिया । सतक जीवनया अनुभवं मचा वैंशय् वयस्क जुयाम्ह जि, जिगु विचाः इमिगु स्वयाः पाः । जिं थथे तायेकागु दु । मेपिं सतक मस्त थें फुक्का जुयाः म्वायेमफू जि,  जिगु घेरा सीमित ।
सीतां न्यंगु न्ह्यसःया छुं लिसः बी फूगु स्थिति मदुसेंलि जि सीतायात स्वयाः फिस्स जक न्हिला  । सीता लय्ताल । लय्ताना जितः वं कसिक्क घय्पुल । जिं थःगु स्यानाच्वंगु छ्यं वया नुगःपाय् याउँक दिका बिया । सीताया नुगःपाय् जिं थःत तंकाः बिया । सीतां जिगु छ्यं वास्या वास्या याकल । जितः गुबले न्ह्यः वल खः, जिं मस्यू ।
जि न्ह्यलंचाःबलय् सीता जिथाय् मदु । अले व दिं लिपा सीतायात जिं गुबलें नाप मला । गुम्हेस्यां वयात पुलिसं यंकल धाइ । गुम्हेस्यां गण्डातय्सं ज्वनावन धाइ । गुम्हेस्यां भारतय् यंकल धाइ । गुम्हेस्यां छम्ह कुइरें यंकल धाइ । धाः खँ यक्व दु । वंम्ह सीता हानं लिहांमवः । सीताया अभावय् जिं थःत याकःचा तायेका । धाये, सीता बिनाया जिगु जीवन निरस थें जुयाबिल । सीतायात जिं ल्वःमंके फूगु मखु ।
 – ‘छाय्  ! छु खँय् थपायसकं दुबे जुयाच्वना ?’ बसया सहयात्री मिसां हानं छकः जिके न्यन ।
छुं लिसः मबिसें वयात स्वयाः जि मुसुक्क न्हिला । व नं मुसुक्क न्हिल ।
द्यः खिउँया वने धुंकल । बस थःगु हे रफ्टारय् ब्वाँय् वनाच्वंगु दु ।
मुसुहुँ न्ह्युन्ह्युं व मिसां जिगु ल्हाः कसिक्क ज्वन । जिं नं वयागु ल्हा कसिक्क ज्वना । वयात छकः क्वथीक स्वया । निश्चय नं थ्व मिसा मेरिना म्याम मखु । अले बसया मद्धिम प्रकाशय् जिं वयागु नुगःपाय् थःगु छ्यं याउँक दिका । जितः ताल व मेपिं सुं मखु जिमि सतक पासा सीता खः ।
( बाखंदबू दबू १, ल्याः ४, ११३१ पाखें साभार )