ad 2076 5 18

ग्वाहालि ! ग्वाहालि !! ग्वाहालि !!! (मीना बज्राचार्यया साहित्य च्वसु)

मीना बज्राचार्य
ग्वाहालि ! ग्वाहालि !! ग्वाहालि !!! हांहां तापाक्कंनिसें त्वइसे च्वंगु वसतं पुनातम्हं मिसा छम्ह ख्वख्वं जंगलया लं वयाच्वन । वयागु सःतायाः म्हय् लँया नामं छबालाचां थःगु लज्जा जक त्वपुनातम्ह हाकुचाम्ह मिसां न्यन, “तता ! छि छाय् थपाय्सकं ख्वंख्वं ग्वाहालि धकाः हालागु ? छु जुल छित ?”
वयागु खँ न्यना व मिसां ख्वंख्वं धाल, “जि हिमालदेवी खः । जित नेपालीतय्सं सगरमाथा धकाः नां छुना बिल । विदेशीतय्सं माउण्ट एभरेष्ट धकाः नां तया बिल । जि संसारय् दक्कले तजाः धकाः न्हाय् धस्वाका च्वनाम्ह हिमाल खः । तर थौं जिगु अस्तित्व हे मदइ नं । उकिं ग्वाहालि फ्वनागु का ।”
वयागु खँ न्यना हाकुचा ख्वाम्हं मिसां अजुचाया धाल, “ओहो ! थ्व जिं छु न्यने माःगु ? छु स्वये माःगु ? जिं हिमाल ततायात हे गथे म्हमसिल ?”
—“गथे म्हसिइ, छं ? जिं जित हे म्हमसिइ धुंकल । जिं थःगु म्हसिका माःलेत व जित याःगु अन्यायया विरुद्धय् सःतय्ते ग्वाहालि फ्वंवनेत्यनागु का । अले छि सु ले ? छित ला बलात्कार यानातःगु थें च्वं, म्हेय् वसः नं मदु । छु जुल छित ?” हिमालं वयात न्यन ।
—“तता छिं नं जित म्ह मसिलला ? जि थनया वनदेवी खः । छिम्ह हे केँहेँ । जित दलालतय्सं तस्करी यानाः सखाप यानाच्वंगु दु । थनया स्वां, सिमा, जडीबुटी, संजीवनी बुटी जक मखु थन च्वनीपिं पशुपंक्षीतय्गु नं शिकार यानाः सखाप यानाच्वंगु दु । जिं वाउँसे च्वंगु सिमाया सिमा अले स्वां, फलफुलया रंगीचंगी वसः फिना समाःयाना थःगु सुन्दरता ब्वयाच्वनागु खः । तर जित न्हिंया न्हिंथं मनूतय्सं बलात्कार यानाः नाङ्गा यानाः च्वन । बस् जिं थःगु लज्जाजक त्वपुयाच्वनागु दु, छुयाय् ?”
—“ओहो ! वनदेवी छला ? जिं गथे म्हमसिल छन्त ? स्व ! वनदेवी जि नं त्वइसे कपाय्थें च्वंगु च्वापुया वसतं भुना च्वनाम्हेसित मनूतय्सं थःथःगु स्वार्थ पूवंकेत, थःगु पुरुषार्थ क्यना नां कमेयायेया निंतिं दँय्दँसं हजारौं मनूत वयाः जिगु म्हय् च्वातुच्वाइ । उलि जक जुसाला म्वालका अनहे इमिसं फोहर धाक्व वांछ्वया वनी । अले थःथःगु देश, पार्टी, संघसंस्था, कम्पनी, जातजातीया नामय् ध्वाँय् ब्वयेकी । जिगु म्हयात कुचाकुचा यानाः थःथःपिनिगु नां बिया वनी । जिला दुसुना वंवं आला क्वँय्कालि जुइ धुंकल, जि जिहे मखये धुंकल । अझ ला आः जि थ्व नेपाःयाम्ह नं मखु चीनयाम्ह धकाः दावी यानाः च्वंगु दु हँ ।”
—“आहो ! हिमालतता जित जक अन्याय जुयाच्वन धकाः च्वनांला छिगु दुःख नं जिगु स्वयां म्हो मजु खनी । उकिं झीत यागु अन्यायया विरुद्धय् सःतयेत छिनापं जि नं ग्वाहालि फ्वनेत वये झासँ ।”
निम्हेसिनं मफु मफु पलाः न्ह्याकल । भतिचा न्यासि वनेधुंका इमित त्यानुल । लः त्वने प्याचाल । उकिं इपिं निम्हं लः त्वने धका लः माःजुल । तसकं प्याचाःगुलिंइ इमिसं थःम्ह केँहेँ जलदेवीयात सःतल । छम्ह फोहोरी ख्वाः वम्ह रोगीचाम्ह मिसा ढलय् ग्वारातुलाच्वंगु खन ।
हिमालदेवी व वनदेवी वयागु लिक्क वना न्यन, “ओहो ! छित छु जुल ? छि सु थें ? छाय् थज्यागु फोहरय् ग्वारातुलाच्वनागु ?”
इमिगु खँ न्यना वं मफुमफु इपिंपाखे मिखा कना स्वल । मिखांं ढः ल्वाकज्यागु नवगु ख्वबि बाःवयेका धाल, “जि हे खः जलदेवी । तर आः ढलदेवीया नामय् परिणत जुल । जित न्हापा स्वच्छ, निर्मल व पवित्र निलः धकाः धाइगु । जिं नं दक्वसित अमृत सरह लः त्वंकां प्याचा लंकाबिइगु । तर मनूतय्सं जिगु म्हय् ढः ल्वाकछ्याना जित कुरुप याना बिल । जित दुर्गन्धित व रोगी याना बिल । जि आः न न्ह्यावने फु न बाः वनेफु । जि बाःवनेथाय् हे मदयेक गुलिं सुकुम्बासी धकाः बास दयेकाच्वंवल । गुलिंसिया जिगु म्हं त्यला जग्गा अतिक्रमण याना छेँ बुँ दयेकल । उलिजक गन खः धका ? फोहोर धाक्वः जिथाय् हे वांछ्वयेगु यात । उकिं छुयाय् छिकपिनिगु प्याचा तक्कं जि अभागीं लंके मफुत । जित क्षमा या ।”
जलदेवीया खँ न्यना हिमाल व वनदेवी निम्हं ह्वाँय् ह्वाँय् ख्वया जलदेवीयात घयेपुया थनाबिल । वनदेवी ख्वंख्वं धाल, “जलदेवी थ्व झी तताकेँहेँ दक्वसियागु हे थज्यागु दुर्गति गथे जुया जुल ? न्हापा झीत स्वया दक्वसियां सौन्दर्यया बयान याइगु । तर आःला झीत स्वया दक्वसियां छि छि दुर दुर याइगु जुल । झीत कुरुप याःपिं थनया मनूत हे खः । उकिं जिपिं ला देवगणपिन्थाय् ग्वाहालि फ्वनेत वनेत्यनागु, छ नं नु जिपिंनापं ।”
“ग्व वनेमाःगु ला खः, तर जि अनतक्क थ्यंके जक फइगु खःला मखुला ? अन थ्यने हे मलावं सुनावनीगु जकं मखुला ? अथेसां सास दतले आश धाइ नु सा नु ।” जलदेवीं झ्यातु पहवय्क स्वीकृति बिल ।
स्वम्हं मफु मफु ववं ववं बल्ल देवगणपिं च्वनिथाय् थ्यन । अले स्वम्हेसियां देवगणपिन्त पुकारेयात, “ग्वाहालि ! ग्वाहालि !! ग्वाहालि !!!”
स्वम्ह देवीपिनिगु हारगुहार न्यना देवगणपिन्स झ्यालखानां स्वयेथें स्वःवल । देवीपिन्स थःथःगु दुःख प्वंका धाल, “प्रभु जिपिं न्हापा सौन्दर्यया खानी च्वापुया च्वापु भुना तयागु म्ह, सिमा हे सिमाया वाउँसे च्वंगु स्वां फलफुलया रंगीचंगी वसः अले निर्मल, स्वच्छ व पवित्र तिसां छाय्पियातयापिं तताकेँहेँयागु थौं थज्यागु दुर्दशा जुल । जिमित क्वँय्कालि, कुरुप व रोगी याना बिल । जिमिगु अस्तित्व व म्हसिका जक तंगु मखु जिपिं च्वनेगु थाय्बाय्तक्कं मन्त प्रभु । जिमित बचे याः । ग्वाहालि ! ग्वाहालि !! ग्वाहालि !!!”
इमिगु दुःखया खँ न्यना देवगणपिन्सं नं दुःख तायेका धाल, “स्व ! देवीपिं मनूतय्सं छिमिगु जक मखु थःपिनिगु हे अस्तित्व संकटय् लाकेगु कुतः यानाच्वंगु दु ।  इमिसं थ्व पृथ्वीयात हे ध्वस्त यायेगु प्रकृति विरुद्धया सामानत, क्षेप्यास्त्र, बम बारुदया आविष्कार यानाः पृथ्वी हे ध्वस्त यानाच्वंगु दु । प्रकृतिइ विद्यमान वस्तु जुसा धकाः प्रकृतिइ हे विलिन जुयावनि । मखुसा अज्यागु बस्तुं छन्हु थ्व ब्राम्हण्डयात हे ध्वस्त यानाः त्वति ।”
देवीपिं स्वम्हं ख्वकना सलं हाल, “प्रभु ! आः छु झीसं सहयाना च्वनेगुलालय् धका ह्वाँय् ह्वाँय् ख्वल । इमित सान्त्वना बिइथें देवगणपिन्स धाल, “स्व देवीपिं ! मनूत आःनं सचेत मजुल धाःसा प्रकृति प्रलय जुयाः पृथ्वी हे ध्वस्त जुइ । अले मनूतजक मखु थनच्वंपिं प्राणीत दक्व नाश जुइ । उकिं झी सकलें मुनाः ग्वाहालि फ्वने ।”
हलिं न्यंक सः थ्वया च्वन, “ग्वाहालि ! ग्वाहालि !! ग्वाहालि !!!”
नःलि ने.सं. ११३४ कछला दँ ९ ल्याः १ थ्यंल्याः ६७