ad 2076 5 18

खँल्हाबल्हाया कला

नेवा: अनलाइन न्युज | २०७२ माघ २३, शनिबार २०:०६:५७

मनूयात म्वायेत गथे लः, फय् व नसा मदयेकं मगाः, उकथं हे खँल्हाबल्हाया कलाया विकास यानाः जीवनयात सुखी व सार्थक दयेके फइगु आज्जुं थीथी कथंया ज्ञान व उकियात व्यक्त यायेगु निंतिं खँग्वः धुकूपाखें बौद्धिक पोषण निरन्तर कया हे च्वनेगु नं आवश्यक जुइ । ज्ञान आर्जनं परिपक्व जुयाः बिचाः व उकियात व्यक्त यायेगु छगू जक बल्लाःगु साधन, खँग्वः – निगुलिं थवंथवय् भर परय् जुयाच्वनी । थीथी कथंया जानकारीत मुंकेगु लिसें उकिया लिसे सम्बन्धित ख“ग्वःया ज्ञान ला झीसं स्वतः प्राप्त जुयाच्वनी, तर थःगु जानकारीपिनिगु उपयोग यायेगु व थःगु बिचाःयात समुचित खँग्वःतपाखें आकर्षक वसतय् सजय् यानाः प्रभावशाली ढंगं समाजय् न्ह्यब्वयेगु क्षमता आर्जित यायेगु निंतिं झीसं थःगु ख“ग्वः धुकू अप्वयेकेगु न्ह्याबलें कुतः याना हे च्वनेमाः ।


थुज्वःपिं यक्वं म्हो जक भाग्यशाली मनूत दइ गुम्हसिनं ‘खँग्वःया गुप्त शक्ति’यात म्हसीकाः उकियात पूवंक लाभान्वित जूगु दइ । यदि थथे धाये कि ‘सुयात सामान्यतः सःस्यूम्ह धकाः कयातइ वा थुइकी उपिं मध्ये यक्वसिनं थुगु शक्तिया सही उपयोगया ज्ञानतकं मदु’ धाःसां पाइमखु ।
खँग्वःया थुगु शक्तियात प्राप्त यायेगु निंतिं तःधंगु साधना वा परिश्रम माः । थःगु खाली ईयात, गुगु प्रायः अथें सितिकं वनी, थुखे न्ह्याकल धाःसा थ्वहे थुगु शक्तियात आर्जित यायेगु निंतिं अप्वइ । थुकिया निंतिं मेपिनिगु ख“यात ध्यान बियाः न्यनेगु–थुइकेगृु, बांलाःगु नाटक, संकिपा, टीभी स्वयेगु व रेडियो न्यनेगु लिसें सफू व पत्रपत्रिकात ब्वननाः उकिं बांलाःगु प्रभावशाली खँग्वःयात सयेकाः नालेल निरन्तर कुतः यानाहे च्वनेमाः । थुखे विद्वज्जनपिनिगु ब्याख्यान नं ख“ग्वः समृद्धिया निंतिं तसकं उपयोगी सिद्ध जुइफु ।
थुकथं छक्वः खग्वः–शक्तियात प्राप्त यायेगु तीव्र आकांक्षा ब्वलंकल कि झीसं थःगु जीवनण छगू क्षण नं बरवाद मयासें थःगु खग्वः धुकूया विस्तार यायेत उकि न्ह्याके धुंकी व थःगु जीवनयात सार्थक व उपयोगी दयेके फइ ।


ूलय् छम्ह बर्मी इसाई मिसा ब्वनीगु । व अंग्रेजीइ कमजोर । जिं वयात ग्वाहालि यायेत वलिसें अंग्रेजीया शब्द रचनाया थीथी कथंया कासा म्हितेगु सुरु याना, गुकिं जिपिं निम्हसिकें थःथःगु अंग्रेजी शब्द–ज्ञान अप्वयेकेगु रुचि अप्वल । जिपिं निम्हसिकें चेस कासामिपिंके थें छम्हं मेम्हसि मात बीगु निंतिं थःथःगु शब्द–ज्ञानयात अप्वयेकेगु धेधेंबल्लाः हे न्यात ।
थ्वहे दथुइ जिं खना कि व जिं थें हे च्वनाः सफुतिं न्हून्हूगु शब्द नोट यायेगु त्वःता खाली इलय् अलग याकःचा च्वनाः बाइबल ब्वनेगु यात । तर अजूचायापुगु खँ खः कि गुबलेनिसें वं थःगु ‘बाइबिल–भक्ति’ न्ह्यब्वयेगु न्ह्याकल उबलेनिसें वं यक्व अंग्रेजीया शब्द ज्ञानय् जितः हे मात नकेगु यात । छन्हु जिं वं मसीक वयागु ब्यागं उगु बाइबल लिकयाः स्वयाबलय् सिल कि व ला ‘बाइबिल’या आवरणय् सुचुकातःगु चिकिचाधंगु डिक्शनरी खः, गुकिं वं न्हूगु शब्द सयेका च्वनी । व मिसा स्वस्वं हे अंग्रेजीइ बांलाःम्ह जूवन व बांबांलाःगु शब्द व वयागु स्पेलिङ्गया ज्ञानया निंतिं स्कूलय् नां जायाः ‘मिस डिक्शनरी’ जूवन ।
ख“ग्वःया शक्तिया महिमाय् सन्त विनोबा भावें धयादीगु दु कि – ‘ख“ग्वलय् गुगु शक्ति दु व मेगु छुं चीजय् नं दये फइमखु । तर थ्व दुर्भाग्यया ख“ खः कि झीथाय् ख“ग्वःया शक्तिया उपेक्ष जुयाच्वंगु दु । थौं ‘ब्राह्मण’ व ‘महाराज’ ख“ग्वः ‘सुवाः’ व ‘लः त्वंकीम्ह’सिगु निंतिं जूवंगु दु । लोक नेतां गुगु न्ववानाच्वन, वहे वया नुगलय् दु, थुकिया मनूतय्त विश्वास मदये धुंकल । उमिसं छुं छगू धाइ व उकिया अर्थ मेगु हे पिकाइ ।”


थुकथं हे दादा धर्माधिकारीं च्वयादीगु दु कि “थौं केवल ब्वः बीगुली जक हे खँग्वः शक्ति ल्यनाच्वन । व तिक्क मिनीगु व घाः लाकी । उकिं झी हडबडय् जुइ, छाय्कि उकिया ल्यूने मनूया सकतां दुर्भावना मूर्तरुप कयाच्वनी, गुगु वया बनावटी मंगल–वचनय् दइमखु ।”
मंगल बचनया निस्सारताया सम्बन्धय् छगू दृष्टान्त बिसें वय्कलं धयादीगु दु कि “महाराष्ट्रय् छम्ह ज्याथं छम्ह न्हू इहिपाः जूम्हसित ‘अष्ट–पुत्रा सौभाग्यवती भव’या आशीर्वाद ब्यूबलय् उम्ह बिचरा च्याम्ह काय्पिनि कल्पना यानाः ग्यात । तर लिक्कसं च्वंम्ह वया पासां हिम्मत बिसें धाल, ‘अरे, छाय् ग्यानागु ? वं धायेवं तुं धाःथें जुइ ला ?” थ्व दु स्थिति थौंया, गुकि आशीर्वादया ख“ग्वः तकं बेमानी जुयाच्वंगु दु, छाय्कि व औपचारिकताया निंतिं जक जू वनाच्वंगु दु । अले उकी शक्ति या अर्थ दुगुया छु आशा यायेगु ?


झीसं शब्दया शक्ति व उकिया सही प्रयोगयात थुइकेमाः । खल्हाबल्हाया कलाया अभ्यासीया निंतिं थ्व छगू अमोघ अस्त्र खः । खग्वलय् घनिष्ठता अप्वयेकेगु निंतिं छगू नोटबुकय् च्वयाः प्रायः लिसा कयाच्वनेगु नियम दयेकेगु यायेमाः । थथे यायेबलय् झीके छुं न्हि दुने खनी कि झीके खग्वःया थुगु भण्डार खल्हाबल्हाया निंतिं उपयोगी अनेक प्रभावशाली खग्वःया उत्तरोत्तर वृद्धि जुइगु न्ह्यात, गुकिया सहायतां झीसं थःगु भावयात अभिव्यक्त यायेत अप्वः समर्थ जुइ फइ ।


थ्व सम्बन्धय् छगू प्रेरक दृष्टान्त न्ह्यब्वयाच्वना – जि लिसें स्कूलय् छम्ह बर्मी इसाई मिसा ब्वनीगु । व अंग्रेजीइ कमजोर । जिं वयात ग्वाहालि यायेत वलिसें अंग्रेजीया शब्द रचनाया थीथी कथंया कासा म्हितेगु सुरु याना, गुकिं जिपिं निम्हसिकें थःथःगु अंग्रेजी शब्द–ज्ञान अप्वयेकेगु रुचि अप्वल । जिपिं निम्हसिकें चेस कासामिपिंके थें छम्हं मेम्हसि मात बीगु निंतिं थःथःगु शब्द–ज्ञानयात अप्वयेकेगु धेधेंबल्लाः हे न्यात ।
थ्वहे दथुइ जिं खना कि व जिं थें हे च्वनाः सफुतिं न्हून्हूगु शब्द नोट यायेगु त्वःता खाली इलय् अलग याकःचा च्वनाः बाइबल ब्वनेगु यात । तर अजूचायापुगु खँ खः कि गुबलेनिसें वं थःगु ‘बाइबिल–भक्ति’ न्ह्यब्वयेगु न्ह्याकल उबलेनिसें वं यक्व अंग्रेजीया शब्द ज्ञानय् जितः हे मात नकेगु यात । छन्हु जिं वं मसीक वयागु ब्यागं उगु बाइबल लिकयाः स्वयाबलय् सिल कि व ला ‘बाइबिल’या आवरणय् सुचुकातःगु चिकिचाधंगु डिक्शनरी खः, गुकिं वं न्हूगु शब्द सयेका च्वनी । व मिसा स्वस्वं हे अंग्रेजीइ बांलाःम्ह जूवन व बांबांलाःगु शब्द व वयागु स्पेलिङ्गया ज्ञानया निंतिं स्कूलय् नां जायाः ‘मिस डिक्शनरी’ जूवन ।


ख“ग्वःया शक्तिया महिमाय् सन्त विनोबा भावें धयादीगु दु कि – ‘खँग्वलय् गुगु शक्ति दु व मेगु छुं चीजय् नं दये फइमखु । तर थ्व दुर्भाग्यया ख“ खः कि झीथाय् खँग्वःया शक्तिया उपेक्ष जुयाच्वंगु दु । थौं ‘ब्राह्मण’ व ‘महाराज’ खँग्वः ‘सुवाः’ व ‘लः त्वंकीम्ह’सिगु निंतिं जूवंगु दु । लोक नेतां गुगु न्ववानाच्वन, वहे वया नुगलय् दु, थुकिया मनूतय्त विश्वास मदये धुंकल । उमिसं छुं छगू धाइ व उकिया अर्थ मेगु हे पिकाइ ।”
थुकथं हे दादा धर्माधिकारीं च्वयादीगु दु कि “थौं केवल ब्वः बीगुली जक हे खँग्वः शक्ति ल्यनाच्वन । व तिक्क मिनीगु व घाः लाकी । उकिं झी हडबडय् जुइ, छाय्कि उकिया ल्यूने मनूया सकतां दुर्भावना मूर्तरुप कयाच्वनी, गुगु वया बनावटी मंगल–वचनय् दइमखु ।”
मंगल बचनया निस्सारताया सम्बन्धय् छगू दृष्टान्त बिसें वय्कलं धयादीगु दु कि “महाराष्ट्रय् छम्ह ज्याथं छम्ह न्हू इहिपाः जूम्हसित ‘अष्ट–पुत्रा सौभाग्यवती भव’या आशीर्वाद ब्यूबलय् उम्ह बिचरा च्याम्ह काय्पिनि कल्पना यानाः ग्यात । तर लिक्कसं च्वंम्ह वया पासां हिम्मत बिसें धाल, ‘अरे, छाय् ग्यानागु ? वं धायेवं तुं धाःथें जुइ ला ?” थ्व दु स्थिति थौंया, गुकि आशीर्वादया खँग्वः तकं बेमानी जुयाच्वंगु दु, छाय्कि व औपचारिकताया निंतिं जक जू वनाच्वंगु दु । अले उकी शक्ति या अर्थ दुगुया छु आशा यायेगु ?


झीसं शब्दया शक्ति व उकिया सही प्रयोगयात थुइकेमाः । खल्हाबल्हाया कलाया अभ्यासीया निंतिं थ्व छगू अमोघ अस्त्र खः । खग्वलय् घनिष्ठता अप्वयेकेगु निंतिं छगू नोटबुकय् च्वयाः प्रायः लिसा कयाच्वनेगु नियम दयेकेगु यायेमाः । थथे यायेबलय् झीके छुं न्हि दुने खनी कि झीके ख ग्वःया थुगु भण्डार खल्हाबल्हाया निंतिं उपयोगी अनेक प्रभावशाली खग्वःया उत्तरोत्तर वृद्धि जुइगु न्ह्यात, गुकिया सहायतां झीसं थःगु भावयात अभिव्यक्त यायेत अप्वः समर्थ जुइ फइ ।  न्यूज एजेन्सी पाखें