nepal life 2076 3 18

Error message

Deprecated function: The each() function is deprecated. This message will be suppressed on further calls in _menu_load_objects() (line 579 of /home/newahub/public_html/includes/menu.inc).

अनिवार्य संस्कृत विरोधी आन्दोलन

नेवा: अनलाइन न्युज – निश्चल | २०७६ आषाढ २८, शनिबार ११:०६:०९

सानुराजा शाक्य
राजनैतिक हिउपाः लिपा न्हूगु संविधान वय्धुंकाः १११२ दँय् बहुदलीय प्रतिस्पर्धाया लिधंसाय् आमनिर्वाचन जुल । १११२ दँया आमनिर्वाचनय् नेपाली काग्रेस त्यात । आमनिर्वाचन लिपा संस्कृत शिक्षायात अनिवार्य दय्केत प्रतिनिधिसभा व राष्ट्रियसभाया सांसदतसें ल्हाचिं मुंकाः जुल । थुकिया विरोधय् नेवाः व मेमेपिं नेपाःया जनजाति पुचःतसें विरोध यात । सरकारं पंचायतकालय् नं नेपाःया मेमेगु मातृभाषायात स्वयां संस्कृत भाय्यात अतिकं महत्व ब्यूगु यक्व उदाहरण दु । पंचायतया इलय् राज्यया धुकुतिंं संचालन जुइगु संस्कृत भाय्या विश्वविद्यालय महेन्द्र संस्कृत विश्वविद्यालय चाय्कल । १११० दँया राजनैतिक हिउपाः लिपा नेपाःया मेमेगु मांभाय्यात नं सरकारया थी थी निकायपाखें न्यायपूर्ण थाय् दइगु आशा भाषिक समुदाय नं काःगु खः । थुकथंया अपेक्षा नेवाः जनतां नं यात ।
राज्यं छगू भाषा नीतिया लिधंसाय् खस नेपाली भाय्यात जक राज्यया स्रोत साधन बियाच्वंगु दु । नेपाःया थी थी मांभाय्या अन्तरविरोध खस नेपाली भाय्नाप खः । नेपाःया थी थी मांभाय्या अन्तरविरोध खस नेपाली भाय्नाप तप्यंक मलाकेत संस्कृत भाय्यात राज्यं न्ह्यःने हय्गु याः । राज्यं खस नेपाली भाय्या नापनापं संस्कृतयात नेपाःया विद्यालय शिक्षाय् अनिवार्य याय्गु षडयन्त्र न्हापांनिसें हे जुयावःगु खनेदु । समान भाषिक अधिकारया नितिं संघर्ष यानाच्वंपिसं थःगु अधिकारया नितिं स्वयां सरकारं हःगु संस्कृत अनिवार्ययात कयाः संघर्षय् न्हापां थःगु शक्ति छ्यलेत बाध्य जुल । नेपालभाषा आन्दोलनयात वैधानिककथं न्ह्याकूगु संस्था च्वसापासा खः । च्वसापासां उगु इलय् सरकारयात ब्यूगु मागपत्रय् नं शिक्षाय् संस्कृत भाय्यात याःगु अनिवार्यतायात लित काय्माःगु मागयात प्राथमिकता बियातःगु खः । थुकिं नं नेपाःया भाषा आन्दोलन अनिवार्य संस्कृत विरुद्धया सः मार्पmत जूगु खनेदु । च्वसापासां नेपालभाषायात कयाः तत्कालिन जुजु महेन्द्रयात विसं २०१९ जेष्ठ १६ गते मागपत्र (स्मृतिपत्र) ब्यूगु खः (जोशी; १०९४ः५०) । मागपत्रय् एस.एल.सी. तगिमय् संस्कृत अनिवार्य ब्वनेमाःगु व्यवस्था  यात । नेपालभाषा व मेमेपिं नेपाःया मातृभाषायात अन्य भाषा पुचलय् दुथ्याका वैकल्पिक विषय दय्काः सुं नं विद्यार्थी ब्वनेमदैगु षडयन्त्र यात । थ्व सरकारं मातृभाषा ब्वंकेत मखु मात्र पाठ्यक्रमय् दुथ्याकेगु नियतं जक तल धकाः स्मृतिपत्रय् आरोप बियातःगु दु । सरकारया थुज्वःगु व्यवहार नेपालभाषा व मेमेपिं मातृभाषायात थमकाय्गु नीति खः । च्वसापासां जुजुयात ब्यूगु स्मृतिपत्रय् ‘... नेपाल भाषालाई माध्यमिक कक्षामा अन्य भाषा मध्ये एउटा गरी मान्यता दिइएको छ तर संस्कृतलाई एस.एल.सी.मा अनिवार्य भाषा गरिदिएकोले नेपालभाषालाई र अन्य भाषालाई पठन पाठनमा होइन कि पाठ्यक्रममा मात्र राखिने भाषा जस्तो व्यवहार गरी दिएकोले नेपालभाषालाई र अन्य भाषालाई उठ्न नदिने नीति हुन गएको छ । यसमा संशोधन हुन आवश्यक छ’ च्वयातःगु दु । संस्कृत भाय्यात विद्यालय शिक्षाय् न्हापांनिसें हे अनिवार्य यानाः क्वचिंकेत स्वःगु थुकिं नं खनेदु  । उकिया विरोध नेवाःतसें उबलेंनिसें हे यात ।
विसं ०४८ सालया आमनिर्वाचन लिपा प्रतिनिधिसभाय् नेपाली कांग्रेसया बहुमत वल । बहुमत वःगु दलकथं नेपाली कांग्रेसया एकल सरकार स्वन । प्रतिनिधिसभा व राष्ट्रिय सभा निस्वनेधुंकाः थ्व निगुलिं सभाया सांसदतसें नेपाःया शिक्षाय् संस्कृत भाय्या शिक्षायात अनिवार्य ब्वनेमाःगु व्यवस्था याकेत सांसदतय्गु ल्हाचिं मुनेगु ज्या यात । थुकथंया ल्हाचिं तःपिं सांसदत उगु इलय्या नेपाली कांग्रेस, नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (एमाले) व राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी व मेमेपिंया सांसदपिं खः । थुगु अभियान खनाः नेवाः व मेमेपिं जनजातित सशंकित जुल । नेपाःया मातृभाषायात शिक्षाय् दुथ्याकेमाल धकाः सः थ्वय्काच्वंगु इलय् नेपाःया मातृभाषायात स्वयां संस्कृत भाय्या शिक्षायात विद्यालय शिक्षाय् अनिवार्य ब्वंकेगु व्यवस्था याकेत सांसदतसें हे ल्हाःचिं मुंकूगु घटनां जनजातित तम्वल ।
४.३.१ जनजातिं याःगु विरोध
    नेपाःया शिक्षाय् संस्कृत भाय्या शिक्षायात फुक्क तगिमय् अनिवार्य ब्वनेमाःगु व्यवस्था याय्त्यंगुलिं अथे याय्मते धकाः थी थी जनजाति पुचलं प्रधानमन्त्रीयात ज्ञापनपत्र बियाः विरोध यात ।  १११२ तछलाथ्व २ खुन्हु नेपाल जनजाति महासंघं शिक्षाय् संस्कृत भाय्यात अनिवार्य याय्त्यंगुया विरोधय् प्रधानमन्त्री गिरिजाप्रसादयात ज्ञापनपत्र बिल (इनाप, १०;२२ः१) । ज्ञापनपत्रय् संस्कृत भाय्या शिक्षायात अनिवार्य याय् दैमखु, देया जनजातितय्त उमिगु मांभासं शिक्षा बीकेगु, त्रिभाषीय सूत्रकथं मांभाय्या शिक्षायात ऐच्छिक विषय दय्केगु, छु छु कक्षाय् संस्कृतभाषायात अनिवार्य कथं दुथ्याका तःगु खः उकियात नं चीकेगु माग यानातःगु दु । उगु ज्ञापनपत्र बिउवंपिं मध्ये नेपालभाषा मंकाःखलः लिसें जनजातितय् झिंखूगु संस्था दुथ्याः ।
    नेपाःया शिक्षाय् संस्कृत भाय्या शिक्षायात अनिवार्य याय्त्यंगुयात कयाः नेपाल जनजाति महासंघं येँया सभागृहय् न्हिल्याः १११२ तछलागा ५ खुन्हु थी थी राजनैतिक दलया नेतातय्त सःता बिचाः गोष्ठि मार्पmत जनजातिया सः न्यंकेगु ज्या यात । नेपाल जनजाति महासंघया ग्वसालय् शिक्षाय् संस्कृतयात अनिवार्यकथं दुथ्याकेत स्वयाच्वंगु सरकारी ग्वसाःया विरोधय् १११२ गुँलाथ्व ७ (विसं २०४९ श्रावण २१) खुन्हु सिंहदरवार न्ह्यःने थी थी भासं नारा च्वयातःगु हाकुगु ध्वाँय् ब्वय्का विरोध प्रदर्शन यात । उगु प्रदर्शनय् नेपाल जनजाति महासंघलिसे आवद्ध थी थी संस्थांं ब्वति काःगु खः । थुकथंया प्रदर्शन १११२ गुँलाथ्व ८ खुन्हु नं याःगु खः ।
    नेपाल जनजाति महासंघया ग्वसालय् अनिवार्य संस्कृत शिक्षा क्वचिनेत्यंगुया विरोधय् १११२ गुँलाथ्व १० गते विरोध जुलुस यानाः सभा यात । साहित्यिक व सांस्कृतिक ज्याझ्वः यानाः थःगु असन्तोष व विरोधया सः थ्वय्केगुली लिकुनाच्वंपिं नेवाः व मेमेपिंया जनजातित छथासं हे विरोधया सः ज्वना भाषिक अधिकारया नितिं सतकय् मंकाः रुपं विरोध प्रदर्शनय् कुहाँवःगु थ्व न्हापांगु खुसी खः ।
४.३.२ नेवाः अभियान
    नेपाल जनजाति महासंघं प्रधानमन्त्रीयात संस्कृतभाय्यात शिक्षाय् अनिवार्य याय्त्यंगु विरोधय् ज्ञापनपत्र बिल । थ्व धुंकाः नेपाःया शिक्षाय् संस्कृति अनिवार्य याय्त्यंगुया विरोधय् नेपालभाषाया थी थी खलः पुचःत नं सतक अभियानय् खनेदत । शिक्षाय् संस्कृतयात अनिवार्यया विरोधय् न्हापा नेवाःतसें जक असहमति क्यनाच्वंगु खः व इलय् तक नेपाःया मेमेगु जनजाति पुचःतय्के नेवाःतय्के थें भाषिक चेतना ब्वमलनीगु खनेदु । १११० दँलिपा अनिवार्य संस्कृत विरोधी अभियानया नेतृत्व नेपाल जनजाति महासंघं यात । थ्व अभियानयात जनस्तरतक थ्यंकेगु ज्या नेवाःतय्सं यात । थ्व अभियान सम्बन्धी अप्वः धैथें ज्याझ्वः नेवाःतय्गु लागा दुने हे जुल । नेपालभाषा मंकाःखलःया इनापय् हःपाः गुथिंं विरोध याय्गु ज्या यात (इनाप; १०ः२५) । थुकथंया विरोध प्रतिभा साहित्य परिवार, मां भाय् पुचः, अन्तर क्याम्पस नेपालभाषा साहित्य पाःलाखं नं थी थी सभा व ज्याझ्वः यात (इनाप; १०ः२६) । अथे हे नेपाल मैत्री अध्ययन मण्डल, मैत्री परिवार, सिम्रिक युवा क्लब व चाकलाः दबूया मंकाः ग्वसालय् आमसभा यात । थुकथंया थी थी ज्याझ्वः याःगु खलः पुचःत नेपालभाषा मिसा खलः, प्रभात साहित्य पाःलाः, नेपालभाषा गुथि किपू, तिमिला खलः ल्हुति खः (इनाप; १०ः२७ः) ।
    ख्वपया स्थानीय बौद्ध संघया ग्वसालय् शिक्षाय् संस्कृत अनिवार्य याय्त्यंगु खँय् बिचाः गोष्ठि यानाः संस्कृत अनिवार्य मखु जनजातिया भाषायात प्राथमिकता बीमाःगु सः तल । ल्याय्म्ह पुचः, ज्याःबहाःया ग्वसालय् १११२ दिल्लागा २ शुक्रबाःखुन्हु विरोध सभा यात । उगु सभाय् नेवाः न्ह्यलुवाःत प्रयागराजसिंह सुवाल, प्रा. हर्षनारायण धौभडेल, राजभाई जकःमि व जनजाति न्ह्यलुवाः गोरेबहादुर खपांगी व नेपाल जनजाति महासंघपाखें मेजर संन्तोष राईपिसं शिक्षाय् संस्कृतयात अनिवार्य याय्त्यंगुया विरोध यानाः न्ववात  (इनाप; १०ः२९) । नेपालभाषा मंकाःखलः, यलं नं गोष्ठी यात । मांभाय् पुचः व लुजः पुस्तकालयया मंकाः ग्वसालय्  १११२ दिल्लागा ११ खुन्हु थी थी राजनैतिक दलया नेतातय्त सःता आमसभा यात । नेपाल लिपि गुथिया ग्वसालय् बिचाः गोष्ठी यात । नेपाःगालं पिने नेवाःतसें वीरगंजया नेपालभाषा मंकाःखलःया मुंज्यां नं विरोध प्रस्ताव पारित यात (इनाप; १०ः३३)  ।
४.३.३ राजनैतिक दलयात दवाव
    शिक्षाय् संस्कृतयात अनिवार्य याय्गु नितिं प्रतिनिधिसभा व राष्ट्रियसभाया सभासदतसें ल्हाचिं तःगु खँ पत्रपत्रिका मार्पmत सार्वजनिक जुइवं राजनैतिक दलयात नं थुकिं मछिन । उगु इलय् नेपाःगालं त्याकाःवःपिं एमालेया सांसदतय्त थ्व सम्बन्धय् न्ह्यसः थनाहल । विरोधया सः थ्वसेंलिं संस्कृत भाय्या शिक्षायात अनिवार्य याय्त तयार याःगु मागपत्रय् ल्हाःचिं तःपिं ७५म्ह सांसदत मध्ये एमालेया सांसदतसें थःपिनिगु ल्हाःचिं लित कयागु घोषणा याय्माल ।
    तत्कालिन येँय् महानगरपालिकाय् थी थी राजनैतिक दलं दुथ्याःपिं २६म्ह नेवाः वडाअध्यक्षतसें नं संस्कृत भाय्या शिक्षायात अनिवार्य याय्त्यंगुया विरोधय् वक्तव्य पिकाल (इनाप; १०ः२२) । १११२ गुँलाथ्वखुन्हु यलया राजनैतिक दलया नेतात सःताः सभा यात । उगु सभाय् एमालेया अध्यक्ष मनमोहन अधिकारी, नेकपा एकता केन्द्रया निर्मल लामा व भिक्षु अश्वघोष, कवि दुर्गालाल, भाषासेवी सुरेन्द्रबहादुर नेवाःपिसं न्ववाःगु खः (इनाप; १०ः३३) ।
४.३.४ संस्कृत शिक्षा अनिवार्य जूगु घोषणा
    शिक्षाय् संस्कृतयात अनिवार्य याय्त्यंगु खँयात कयाः नेवाः व मेमेपिं नेपाःया जनजाति व मैथिलीभाषीपिसं विरोध याःसां तत्कालिन सरकारं विद्यालयया निम्न माध्यमिक तहया ६, ७ व ८ कक्षाय् संस्कृत विषययात अनिवार्य ब्वनेमाःगु कथं संस्कृत विषय तयाबिल (इनाप; १०ः३६) । १११४ (विसं २०५०) दँया मंसीरय् श्री ५ या सरकारं विद्यालयया निम्न माध्यमिक तगिमय् संस्कृत शिक्षायात अनिवार्य याय्गु निर्णय याःगु खः । थ्व निर्णयकथं विद्यालय स्तरया शिक्षाय् शैक्षिक सत्र ०५१।०५२ निसें लागू जुइगुकथं संस्कृत भाय्या विषययात अनिवार्य रुपं ब्वनेमाःगु न्हूगु पाठ्यक्रम हल । थुकिया विरुद्ध नेपाल जनजाति महासंघं सर्वोच्च अदालतय् व पाठ्यक्रम रद्द याय्त रीट निवेदन तल (इनाप; ११ः४७) ।
    श्री ५ या सरकारं जनजाति व मातृभाषी संघसंस्थाया चाहना व मागया अःखः विद्यालय स्तरय् संस्कृत भाय्या शिक्षायात अनिवार्यकथं न्हू पाठ्यक्रमय् दुथ्याकूगुयात कयाः नेवाःतय् पहलय् विरोधया ज्या न्ह्याकेत संघर्ष समिति निस्वंगु खः । थ्व समिती नेपाःगाःया नेपालभाषा ख्यःया थी थी खलः पुचःयापाखें प्रतिनिधित्व जुइकथं संस्कृत शिक्षा विरुद्ध संघर्ष समिति निस्वंगु खः (इनाप; ११ः४८) । जनजातितसें नं विद्यालय स्तरय् संस्कृत भाय्यात अनिवार्य याःगुया विरोधय् देया फुक्क जनजाति पुचः दुथ्याःगु अन्तर्राष्ट्रिय आदिवासी बर्ष समितिया ग्वसालय् १११२ थिंलाथ्व ३ खुन्हु विरोध जुलुस पिकाल । नेपाल जनजाति महासंघं थ्व खँयात कयाः प्रधानमन्त्रीयात ज्ञापनपत्र बियाः विरोध यात । थी थी जनजाति संघ संस्थाया प्रतिनिधित जानाः संघर्ष समिति नं निस्वन । सुरेश आलेमगरया संयोजकत्वय् तामाङ, जिरेल, थारु, राई, लिम्बु व नेवाःतय् प्रतिनिधि दुथ्याःगु संघर्ष समिति स्वंगु खः (इनाप; १२ः२) ।
    सरकारं संस्कृतयात विद्यालय शिक्षाय् अनिवार्य घोषणा याय् धुंकाः थुकिया विरुद्ध नेवाःतय् दथुइ व जनजातिया बिस्कं संघर्ष समिति स्वनाः संघर्ष याय्गु घोषणा याःगु खःसां प्रभावकारी मजुल । थुकिया अनुपातय् संस्कृत भाय्या शिक्षा अनिवार्य याय् न्ह्यःया संघर्ष यक्वकथं प्रभावकारी व सशक्त खनेदु । छुं ई लिपा संघर्षया ज्याझ्वः न्यलावन । थुकथं संस्कृत शिक्षा विरुद्ध नेवाः व मेमेपिं जनजातितय् आन्दोलन अथें सुनावन । थुगु आन्दोलनया गतिविधिया विवरण तँसा–१ य् स्वयादिसँ ।
४.४ संस्कृत समाचार प्रकरण
    तत्कालिन श्री ५ या सरकारं संस्कृत भाय्या विषययात निम्न माध्यमिक तगिमय् शैक्षिक सत्र १११५ दँनिसें अनिवार्य ब्वनेमाःगु कथं लागू याय्धुंकाः उकिया विरोधय् नेवाःतसें आन्दोलन याय्त संघर्ष समिति निस्वंगु खः । उकथं हे नेपाल जनजाति महासंघया पहलय् नं नेवाः व मेमेपिं थी थी जनजाति संगठनत मुना संस्कृत अनिवार्यया विरोधय् आन्दोलन न्ह्याकेत संघर्ष समिति निस्वन । तर अपेक्षा याः कथं संघर्षया ज्या धाःसा मन्ह्याः । लिपा संस्कृत भाय्या हे मेगु प्रकरणयात कयाः नेवाःतय्पाखें मेगु विरोधया ज्या जुल । सूचना तथा संचार मन्त्रीया पहलय् रेडियो नेपालं संस्कृतं समाचार बीगु योजनाया समाचार सार्वजनिक जुल । रेडियो नेपालय् थी थी मांभाय्या समाचार व ज्याझ्वः बीमाल धकाः न्हापांनिसें हे माग यानाच्वंगु खः । तर जनजातितय् मागया अःखः रेडियो नेपालं संस्कृत भासं समाचार बीकेगु बुखँ नेवाः व मेमेपिं जनजातित तम्वल । थी थी भाषाभाषीतय् राष्ट्रिय भाषायात हाकुतिना संस्कृत भाय्यात जक सरकारं क्यनाच्वंगु अतिप्रेमयात कया हानंछक नेवाः व मेमेपिं जनजातित सरकार विरोधी आन्दोलनय् कुहाँवल ।
    संस्कृत समाचार सम्बन्धी विवादयात दुवाले बलय् थुकिया पृष्ठभूमि थुकथं खनेदु । १११० दँया जनआन्दोलनं प्रजातन्त्र हल । नापं जनजाति समुदायया थःगु अधिकार प्रतिया चेतनास्तर गाक्कं थहाँवन । प्रजातन्त्रया पुनस्र्थापना लिपा पंचायती इलंनिसें दिनाच्वंगु रेडियो नेपालया नेपालभाषा समाचार नियमित  जुल । थुकथं हे नेपाःया मेमेगु जनजातिया मातृभाषां नं समाचार रेडियो नेपालं प्रशारण याय्माल धैगु माग जुयाच्वंगु खः । १११५ गुंलाथ्व १० (विसं २०५१ भाद्र १) खुन्हुनिसें रेडियो नेपालं थी थी च्यागू मातृभाषां समाचार प्रशारण यात । गुकियात नेपाल जनजाति महासंघ व मेमेपिंया सम्बन्धित जातीय संस्थातसें लसकुस यात । थामी, सुनुवार व मेमेपिं ल्यं दनीगु मांभाषां नं समाचार वय्माल धैगु माग सम्बन्धित जातीय समूह नं यानाहल (विश्वभूमि; ६ः२५८) । उकथं हे छथ्व समुदाय नं रेडियो नेपालपाखें संस्कृतभाषाया समाचार बीकेत माग याःगु खः । संस्कृतयात स्वयां थी थी मातृभाषायातनिं रेडियो नेपालपाखें समाचार बीकेगु ज्याय् प्राथमिकता बीमाःगु माग नेपाल जनजाति महासंघं याःगु खः । महासंघं ब्राम्हणवादी षडयन्त्रया रुपय् संस्कृतभाषां रेडियो नेपालं समाचार बीकेत्यंगु धकाः विरोध यात । ०५१ सालया मध्यावधि चुनाव जुइत्यंगुलिं संस्कृतं समाचार बीमाः धैगु माग व जनजातितय् विरोध अथें हे तनावन ।
१११५ दँय् जूगु मध्यावधि चुनावय् छुं नं पार्टीया स्पष्ट बहुमत मवः । एमाले दकलय् अप्वः सीट त्याकाः तःधंगु दल जुल । दकलय् तःधंगु दलया हैसियतं एमाले अल्पमतया सरकार दय्कल । उगु सरकारय् संचार मन्त्री प्रदिप नेपाल जूगु खः । जनजातितसें सरकारी संचार माध्यमय् थःपिनिगु मातृभाषायात थाय् दय्माः धकाः यानाच्वंगु मागया सन्दर्भय् प्रदिप नेपालं रेडियो नेपालय् थी थी मातृभाषायात गुकथं थाय् बीफै धकाः सुझाव बीत सांसद शंकर पोखरेलया संयोजकत्वय् पत्रकार गोपाल थपलिया व घनश्याम अधिकारी दुजः दुगु रेडियो कार्यक्रम सुझाव समिति स्वन । उगु सुझाव समितिं  १११५ चिल्लाथ्व ६ खुन्हु थःपिनिगु रिपोर्ट संचारमन्त्रीयात लःल्हात । उगु सुझाव समितिं नेपाःया थी थी मातृभाषा व मेमेपिं संस्कृतभासं नं रेडियो नेपालं समाचार बीत सुझाव बिल । थुकथं रेडियो नेपालं संस्कृतं नं समाचार बीकेगु नितिं पृष्ठभूमि तयार यात ।
    संस्कृतभाषां रेडियो नेपालय् समाचार वैगु खँ सीवं नेवाः व मेमेपिं जनजातितसें विरोध यानाहल । संस्कृतं नं समाचार बीमाःगु सुझाव दुगु रिपोर्ट संचारमन्त्रीयात ब्यूगु आधारय् सरकारं संस्कृतं समाचार प्रशारण याय्गु उपयुक्त मजू धकाः १११५ चिल्लागा १ गतेनिसें विरोध वक्तव्यत पिथनेगु यानाहल । थुकथं विरोध याय्गु ज्या हःपा गुथि, नेपालभाषा मंकाःखलः, नेवाः सांस्कतिक गुथिं याःगु खः । थ्वया दथुइ छथ्वः नेपालभाषा कार्यकर्ता व एमालेया कार्यकर्तात संस्कृत समाचार पनेत संचारमन्त्रीयात ज्ञापनपत्र बियाः तत्काल समाचार प्रशारण मयाय्त इनाप याः वन (तँसा २.२०) । संचारमन्त्रीं नं एमालेया नेता व निम्ह ंसासदत राजेन्द्र श्रेष्ठ व कृष्णगोपाल श्रेष्ठयात तत्काल संस्कृतं समाचार प्रशारण मयाय्गु बचं बिल । थ्व हे खँ वय्कपिसं संचारमन्त्री नाप लाःवंपिं नेपालभाषा कार्यकर्ताततय्त खँ ब्याके धुंकाः संस्कृतं समाचार मवैगु जुल धकाः धुक्क जुया लिहाँवल । रेडियो नेपालं नेपालभाषाया समाचारयात केन्द्रीय प्रशारणं रेडियो नेपालया क्षेत्रीय प्रशारणय् क्वत हय्त्यंगुया नं नेपालभाषा ख्यलं विरोध जुल (विश्वभूमि; ७ः९८) ।
    संस्कृत समाचारया हे खँय् नेपाल जनजाति महासंघं प्रधानमन्त्री मनमोहन अधिकारीयात ज्ञापनपत्र बियाः जनजातिया थी थी मातृभाषां रेडियो नेपालं समाचार याकनं बीत माग यात । नापं नेपाल जनजाति महासंघं विद्यालयय् लागू यानातःगु अनिवार्य संस्कृत शिक्षायात तुरुन्त खारेज याय्त नं माग यात । अनिवार्य संस्कृत शिक्षा लित काय्त नेपाल जनजाति महासंघं सरकारयात बियातःगु १११६ चैत्र १७ तकया अल्टिमेटम दुने नं सरकारपाखें सकारात्मक पलाः मल्ह्वंगुलिं महासंघं फुक्क स्कूलय् संस्कृत भाय्या कक्षा बहिष्कार याय्गु अभियान न्ह्याकेगु तयारी वन । एमालेया येँ जिल्ला कमिटी क्षेत्र नं ७ पाखें पिकाःगु विरोध वक्तव्यय् संस्कृत भासं समाचार बी न्ह्यः नेपाःया फुक्क जनजातितय् भासं समाचार बीमाःगु, संस्कृत भाय्यात माध्यमिक विद्यालयय् अनिवार्य संस्कृत विषययात लिकया जनजातिया भाय्यात माध्यमिक शिक्षाय् तक नं थाय् बीमाःगु माग यानातःगु खः ।
(च्वमि शाक्यं  नेपाल भाषा आन्दोलन १११० निसें ११२६ तक यात कयाः च्वयादिगु शोध – प्रवन्ध पाखें साभार )



Categorized in बिचा: